Η ψυχολογία του όχλου

-Το μόνο που νοιώθει η Μάζα… είναι η πείνα!

Κι όποιος μπορεί με ψεύτικες υποσχέσεις να την       

ταΐσει, τότε αυτόν πιστεύει και προσκυνά!-

Sigmund Freud

Οι μάζες ακολουθούν μαγεμένες αυτούς που δίνουν τα περισσότερα ή έστω τα υπόσχονται. Καθώς ο κίνδυνος της αβεβαιότητας για τη ζωή, πάντοτε θα κάνει τους ανθρώπους ν’ αναζητούν ασφάλεια από κάθε είδους εικονικού, εξωτερικού ή εσωτερικού και ανεξήγητου φόβου.

Έτσι το σύνολο που αναπόφευκτα δημιουργείται, -όχλος-ύστερα απ’ το κάλεσμα της μάζας, ακολούθως, δημιουργεί την ψεύτικη ανάγκη για νόμους, κανόνες και θεσμούς. Τους οποίους είναι υποχρεωμένο το κάθε μέλος ν’ ακολουθεί πιστά, εάν όχι και τυφλά.

Μα μιας κι είναι όντως εύκολο για κάποιον που νοιώθει πραγματικά ελεύθερος, ν’ αμφισβητήσει την αναγκαιότητα της όποιας αδιαλλαξίας αυτών των εντολών. Κατανοώντας πως όλα φτιάχτηκαν για να επιβάλουν πάνω στις σκέψεις των ανθρώπων τη δύναμη και την ωφελιμότητα της εκάστοτε εξουσίας. Αντί για την όποια ουσιαστική βελτίωση του ατόμου.

Όντας ο ίδιος η βάση και το πρωταρχικό υλικό -κι όχι το εξάρτημα- που οδηγεί επιτέλους στη δημιουργία μιας δίκαιης κοινωνίας ανθρώπων, η οποία βασίζεται στην προσωπική ηθική και εντιμότητα.

Και που η εξέλιξη της… οδηγεί τελικά στον πραγματικό πολιτισμό!

Εντούτοις, η ακατάσχετη τάση και ακόρεστη επιθυμία της πλειοψηφίας των ατόμων, που τρέχουν να κρυφτούν μες το ανώνυμο πλήθος, θρησκευτικά δόγματα, στρατός, πολιτικά κόμματα και κάθε λογής ιδεολογίες συστράτευσης. Οι οποίες εδράζονται σε στρεβλές πάντα και βασικά αφηρημένες έννοιες, περί του τι είναι πρακτικά ορθό ή και ωφέλημα βολικό ακόμα.

Αποκλείοντας όμως άμεσα και χωρίς περισσότερη σκέψη τις οποίες προσωπικές επιλογές.

Οδηγώντας αναπόφευκτα πίσω σε αρχέτυπα και ένστικτα επιβίωσης, που ο άνθρωπος προσπαθεί να ξεπεράσει αιώνες τώρα. Καθώς τα πρότυπα της παιδικής ηλικίας, μας έχουν μάθει πως η συνεχής επαφή με το στενό κοινωνικό περιβάλον.-Οικογένεια, σχολείο, πόλη, εθνότητα κτλ-Μας προσφέρουν πάντα την αίσθηση της ασφάλειας, μες σ’ ένα οικείο σύστημα συμπεριφοράς, επικοινωνίας και πλαίσιο κανόνων.

Καθώς η έντονη επίδραση του εδώ, του τώρα και του εγώ,                  -υποσυνείδητα- βιώνεται ακόμα ως μια παιδαριώδης αντίληψη της πραγματικότητας, αρνούμενη ν’ αποστασιοποιηθεί εν τέλη απ’ όλα αυτά. Προχωρώντας ίσως εξελικτικά στη βιωματική πλέον αντιμετώπιση ενός αισιόδοξου μέλλοντος. Ως το τελικό αποτέλεσμα της απόκτησης μιας ελεύθερα υπεύθυνης σκέψης.

Έτσι οι μάζες ζουν συνεχώς -σχεδόν αδιάλειπτα- σε μια νωθρότητα, όπου το κύριο χαρακτηριστικό της είναι.

Ή σε γενικές γραμμές παντελής έλλειψη λογικής σκέψης, καθώς αρνούνται πεισματικά να παραιτηθούν από τις ορμές ή τις ορμέμφυτα άρρωστες απόψεις τους. Φοβούμενες πως κάτι τέτοιο θα επιβάλει και την απομάκρυνση από μια άρρωστη και ψευδής ελευθεριότητα.

Αφού ακόμα κι αν εμφανιστεί ένα καθ’ όλα ευγενές πρότυπο καθοδήγησης. Πάντοτε υπάρχει ο κίνδυνος να υπο-κύψει στις ανόητες αλλά και παράλογες επιθυμίες του όχλου, παρά το αντίθετο.

Έτσι η μάζα, συχνότερα, τείνει να γίνεται παντελώς ανίσχυρη απέναντι στα πάθη και τα ένστικτα που τη δημιούργησαν αρχικά. Παραμένοντας δογματικά αγκιστρωμένη σε δο-ξασίες και πνευματικά αδιέξοδα. Στην πλήρη δηλαδή εφαρμογή των ελαττωματικών θεσμών, κανόνων και θεωρείων.

Κι ενώ η αναγκαιότητα της πολυπολιτισμικότητας αναδεικνύεται πλέον ως δημιουργικά εξελικτική. Εντούτοις, η εφαρμογή προβληματικών ιδεών ή νόμων και των παγιωμένων κοινωνικά στείρων απόψεων, είναι συνεχής. Καθιστώντας τελικά τα μέλη ενός κοινωνικού συνόλου μαζικά απρόσιτα ή και απόμακρα, απ’ ό,τι το νέο ή διαφορετικό.

Καθώς, μέχρι τώρα, ελάχιστες ήταν οι φορές όπου κάποιες ολιγομελείς πολιτισμικές ομάδες κατέδειξαν μια τέτοια πνευματική ποιότητα και οξυδέρκεια, προς αποδοχή και κατανόηση. Μιας και καμία ανθρώπινη κοινωνία, συνολικά, δεν έχει ποτέ μέχρι σήμερα καταφέρει ν’ αποκτήσει αυτόν τον τρόπο ελεύθερης σκέψης. Που αναπόφευκτα ίσως την οδηγήσει σ’ εκείνους τους θεσμούς, όπου η μοναδικότητα δεν θα είναι απλά αποδεκτή, αλλά και παραγωγικά επιβεβλημένη.

-Χίπις, παιδιά των λουλουδιών, κοινοβιακή ζωή…!-

Αντιθέτως, τόσο παράδοξα, η αίσθηση ανημπόριας που ενστικτωδώς είναι εγγεγραμμένη μέσα μας, από τη βρεφική και νηπιακή ηλικία, ξυπνά συνεχώς την ανάγκη για προστασία.

Ανταποκρινόμενοι έτσι στο κάλεσμα των μαζών για συστράτευση, απαλύνοντας πρόσκαιρα τους όποιους φόβους   για ενδεχόμενα ασαφείς κίνδυνους. Εξασφαλίζοντας εικονικά την εγκαθίδρυση μιας έντονα καθησυχαστικής σκέψης για την ικανοποίηση των επιθυμιών.  

-Φόβος, μοναξιά και αδυναμία αποδοχής.-

Ωστόσο, εύκολα και πολύ βολικά, όλοι αντιλαμβανό-μαστε τον εαυτό μας ως το τακτικό μέλος μιας αγέλης, ενός δήθεν ισχυρού συστήματος παρουσιών που μας προστατεύει.

Ενώ ταυτόχρονα μας προσφέρεται κάθε καθησυχαστική αίσθηση ασφάλειας, αν και εικονικά ψευδής. Που τόσο πολύ έχουμε ανάγκη, λόγω της βαθιάς αδυναμίας μας προς εξέλιξη και πραγματική πολιτισμική πρόοδο.

Καθώς αυτή η άνευ όρων ένταξη προς αποδοχή και διαγραφή του αισθήματος φόβου και μοναξιάς, οδηγεί τελικά το άτομο στην αδυναμία να σκεφτεί από μόνο του. Απαλλάσσοντας έτσι τον εαυτό του από κάθε πραγματική αξία ζωής.

Απορρίπτοντας τελικά, ακόμη και τον ίδιο του τον εαυτό!

Υποτάσσοντας αναμφίβολα το εγώ του, ως πλήρως εξαρτώμενο αντικείμενο μιας μηχανιστικής λειτουργίας, αντί για ένα παραγωγικό μέλος. Αυτό που θα έπρεπε δηλαδή να είναι κανονικά, παντού και πάντοτε, σ’ ό,τι κατ’ επίφαση ονομάζεται πλέον σύγχρονη κοινωνία.

Ωστόσο, ίσως αναπόφευκτα, μετά απ’ όλες αυτές τις απογοητεύσεις που υφίσταται ως εντελώς ομογενοποιημένος     ο άνθρωπος μέσα σ’ ένα μη λογικό πλήθος, καταλήγει τελικά    να φοβάται τα πάντα!

Εντούτοις, είναι εντελώς ψευδές πως οι άνθρωποι στην εποχή μας, ενταγμένοι σχεδόν καθ’ ολοκληρίαν στην απεριόριστη κυριαρχία της μάζας, είναι πιο ηθικοί ή περισσότερο ευτυχείς. Καθώς είναι βέβαια πρόδηλο πως η τυφλή υπακοή στις επιθυμίες του ανίκανου να σκεφτεί λογικά πλήθους. Οδηγεί μαθηματικά στην υποταγή του ατόμου στα πιο άγρια και ερεβώδη ένστικτά του.

Μη δίνοντας καμία δυνατότητα ν’ απεξαρτηθεί από αυτά, κάποτε.

Έτσι η κάθε μορφή ανηθικότητας, ελλείψει ηθικού αισθητηρίου, βρίσκει πεδίο δόξης λαμπρό, καλά κρυμμένη πίσω και μέσα σ’ έναν όχλο που προχωρά ακάθεκτος χωρίς ηθικά στηρίγματα, τα οποία να εδράζονται στη λειτουργία της λογικής σκέψης, έστω και για λίγο.

Καθώς υπερεκτιμώντας και παρερμηνεύοντας την ανάγκη για συλλογικότητα, βασίζοντας πάνω της την όποια τάχα κοινωνική αποδοχή. Αποκλείουμε αναπόφευκτα, άδικα και τόσο σπάταλα, κάθε ξεχωριστή άποψη για το σωστό.

Καθιστώντας όμως εντελώς στείρα την όποια προσπάθεια για συνολική πρόοδο και πραγματική πνευματική εξέλιξη.

Καταδεικνύοντας και πάλι τοιουτοτρόπως… χωρίς άλλην επιλογή!

Πως ο άνθρωπος, ως ένα αδύναμο πνευματικά ον, άγεται και φέρεται ανάλογα με τις ορμές του.

Μα πως θα μπορούσε τάχα η ανθρωπότητα ν’ απαλλαχθεί από αυτήν τη δυστοπική ανάγκη για συναγελασμό και άρρωστη αποδοχή…;

Ωστόσο, ο δρόμος που ανοίγεται για κάτι τέτοιο, είναι σαφώς φαρδύς κι ατελείωτος. Καθώς οι κάθε λογής επιστήμες και η κάθε μορφή επιστημονικής έρευνας, προσφέρουν επί του παρόντος τουλάχιστον, την καλύτερη διέξοδο και διαφυγή από τον ανόητο φόβο της άγνοιας. Τοποθετώντας τις σκέψεις των ατόμων, ίσως όχι προς την απόλυτα σωστή κατεύθυνση, αλλά σίγουρα προς τη δυνατότητα μιας άλλης επιλογής.

Κι αφού λοιπόν οι μάζες στερούνται λογικής σκέψης, απουσίας ίσως ενιαίου εγκεφάλου, καθώς δε δύνανται ν’ αφο-μοιώσουν τελικά τίποτα το ιδιαίτερα ξεχωριστό. Στηρίζοντας  πάντα τη δύναμη τους στην άγνοια και τον φόβο των πολλών.

Η ένταξη των ανθρώπων σ’ αυτές, χωρίς άλλη σκέψη, θα αποπροσανατολίζει συνεχώς την ανθρωπότητα. Οδηγώντας τη, ξανά και ξανά, στα επικίνδυνα κι αδιέξοδα μονοπάτια ενός ολοκληρωτισμού.

Καθώς το προσωπικό όφελος, μαζί με την ανοησία που γεννάται απ’ την ωφελιμιστικά αρρωστημένη ύπαρξη της μάζας, πάντα θα επιβάλλεται τελικά πάνω στην κοινωνική ηθική. Της οποίας τα ειρηνικά κι ανεπαρκή ίσως όπλα γι’ αντί-σταση και σωτηρία, φαντάζουν στ’ αφτιά των πολλών ως λόγια κενά περιεχομένου.

Υστερόγραφο

Το παρόν κείμενο είναι αφιερωμένο σε κάθε λαϊκή εξέγερση για δικαιοσύνη, αλήθεια και ισονομία. Αλλά και σε κάθε προσωπική προσπάθεια αυτοβελτίωσης.

Παρόλο που η ιστορία έχει καταδείξει, πολλές φορές!

Πως κάτι τέτοιο… εάν δεν προέρχεται πρώτα από μιαν εσωτερική ολοκλήρωση πνευματικότητας, προς απόκτηση προσωπικής ηθικής και εντιμότητας, -όντας ίσως κάτι τόσο ουτοπικό- είναι μάλλον μία ακόμα αυταπάτη.

Υποσημείωση

Ο λόγος για τον οποίο επέλεξα να κοινοποιήσω τώρα το ανωτέρω κείμενο. Είναι η θλιβερή διαπίστωση πως κι εγώ κάποτε, ήμουν ένα ασήμαντο μέλος αυτής της Μάζας.

Αν και η συνειδητοποίηση… ίσως να είναι τελικά μια κάποια λύτρωση!

Ευ Δαίμων

     Η απόφαση, έγκειται ίσως στο ν’ αναγνωρίσουμε τα βαθιά και καταπιεσμένα ένστικτα και αρχέτυπα, αυτά που το συλλογικό ασυνείδητο – Carl Jung – μας έχει παραδώσει γονιδιακά και συνεχίζει να το κάνει επίκτητα. Με άλλα λόγια,  ν’ αποδεχτούμε τον πραγματικό και εσωτερικό εαυτό και τα γνήσια θέλω, απορρίπτοντας ό,τι προσποιητά έχουμε ενδυθεί στην προσπάθεια να γίνουμε αποδεκτοί από τους άλλους.

       Να αφαιρέσουμε δηλαδή τη μάσκα της κοινωνικής προσποίησης, για χάρη μιας γνήσιας αντιμετώπισης της ζωής και του αληθινού εαυτού μας. Προβάλλοντας πλέον ανοικτά και χωρίς φόβο ή ενδοιασμούς τις επιθυμίες μας, αποκαλύπτοντας ένα πραγματικό είναι.

      Πως όμως θα μπορούσαμε να νικήσουμε τον φόβο του να είμαστε το αληθές πρότυπο μιας παραγωγικής κοινωνίας.

     Μιας και κάτι τέτοιο, είναι όντως ό,τι πιο ανατρεπτικό, ό,τι πιο γνήσια αποκαλυπτικό, και ταυτόχρονα, ό,τι πιο παραγωγικά απελευθερωτικό.

      Η αλήθεια είναι πως ο άνθρωπος πάντα θα φοβάται να δείξει το ποιος πραγματικά είναι. Τις ευαισθησίες, τις αδυναμίες, τους φόβους του. Καθώς δεν αντέχει, όχι απλά  στην κριτική, αλλά και τη μη αποδοχή, ενώ πανικοβάλλεται  στη σκέψη της απόρριψης, αφού τελικά αποστρέφεται την ιδέα της περιθωριοποίησης. Πιστεύοντας έτσι λανθασμένα, πως κάτι τέτοιο θα τον οδηγήσει σίγουρα στο ν’ αποτύχει ως παρουσία ανάμεσα σ’ ένα σύνολο που πράττει αναλόγως.

     Προσποιούμενος, με τον ίδιο πάντα λάθος τρόπο, κάτι που δεν είναι τελικά σαφές. Αρνούμενος ν’ αφαιρέσει τη μάσκα του ψεύτικου εαυτού.

       Έτσι, κι ενώ προσποιητά προσπαθεί να κάνει δηλωτική την παρουσία του είναι. Στην πραγματικότητα, δεν επιτυγχάνει τίποτε άλλο, παρά να παραμένει αόρατος, μη αποδεκτός ή έστω ανεκτός. Μήπως όμως αυτό είναι που πραγματικά επιδιώκει, ωθούμενος από φόβο τις πιο πολλές φορές. Φοβούμενος να μην αποκαλυφθεί ξεγυμνώνοντας το αληθινό εγώ και εαυτό, ενώπιον των άλλων.

         Μιας κι αυτοί… δεν θα το αποτολμούσαν ποτέ!

     Το μόνο τελικά που καταφέρνει, μάλλον, είναι ν’  αποδομεί τον πραγματικό εαυτό, ελαττώνοντας δραματικά   την όποια παρουσία του. Και τελικά, να ισοπεδώνεται και να εξαφανίζεται ως προσωπικότητα, ανάμεσα σ‘ ένα πλήθος ανώνυμων, αν όχι εντελώς ψεύτικων εγώ. Τα οποία όμως έχουν πλήρως ομογενοποιηθεί, όπως ο κιμάς ή ό,τι άλλο, δεν έχει καμία σημασία.

       Έτσι κρύβεται πίσω από μάσκες που τον βοηθούν  να φαίνεται κανονικός, προβλέψιμος και εικονικά ασφαλής.

    Ωστόσο, κάθε φορά που το άτομο προβάλει ένα ψεύτικο, εικονικό εαυτό, το είναι διαγράφεται, και το εσωτερικό εγώ μειώνεται, εάν δεν καταστρέφεται κιόλας. Καθώς ό,τι γνήσιο φέρει στη σκέψη και την ψυχή του, χάνεται διαρκώς. Αφού χωρίς καμία άλλη επιλογή, θάβεται βαθιά μέσα σ’ ένα απόλυτα σκοτεινό κι ερεβώδες ασυνείδητο. Ένα μέρος, όπου με κλειστές τις πόρτες εξόδου και τα παράθυρα πραγματικής επικοινωνίας, ασφυκτιά εισπνέοντας έναν ανακυκλωμένο διαρκώς αέρα, που στο τέλος δηλητηριάζει τα πάντα.

        Αντιθέτως όμως, όταν το άτομο αποφασίσει να ζει   αληθινά, δείχνοντας στους άλλους την πραγματική του εικόνα, χωρίς συμβιβασμούς και ψέματα. Τότε οι δυο αυτοί κόσμοι -το μέσα και το έξω- αρχίζουν να ισορροπούν, να συνταιριάζουν την ώρα που οι πράξεις, τα λογία και η παρουσία, αντανακλούν την αλήθεια του στους άλλους. Έτσι το είναι, γίνεται τελικά μια φωτεινή εικόνα.

     Καθώς δεν υπάρχει τίποτε πιο γοητευτικό, από αυτό!        

      Μιας και η ζωτικότητα του ατόμου, απελευθερώνεται σχεδόν μεταδοτικά, κάνοντας τους άλλους να θέλουν να τον μιμηθούν, να τον ακολουθήσουν, όπως ένας δυνατός μαγνήτης τράβα επάνω του τα βάρια μέταλλα.

      Όμως για να συμβεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει, όπως  έχουμε ήδη αναφέρει, ο άνθρωπος να πάψει να φοβάται  πως θα εκθέσει τον εσωτερικό εαυτό του στον κίνδυνο της απόρριψης. Καθώς αυτή είναι η δύσκολη απόφαση που πρέπει να παρθεί άμεσα, και χωρίς πισωγυρίσματα. Μιας και η όποια αποκάλυψη, στα σίγουρα θα ενοχλήσει κάποιους αμετανόητα μασκοφόρους.

      Εντούτοις, το όφελος για το άτομο, είναι πολλαπλάσιο σε σχέση με την απώλεια κάποιων ψεύτικων παρουσιών, οι οποίες απλώς συναναστρέφονται τη μάσκα ή τη στολή, κι όχι τη ζωή πίσω και μέσα από αυτήν.

       Ποιο όμως είναι πραγματικά το όφελος μιας τέτοιας αλλαγής, μιας τόσο ριζικής αποκάλυψης. Τι μπορεί δηλαδή  να κερδίσει το άτομο, πράττοντας ανάλογα.

        Η απάντηση, στο εύλογο αυτό ερώτημα, έρχεται μάλλον από μόνη της. Αφού το να κρύβει κάποιος τον αληθινό εαυτό του, είναι πάντοτε κάτι βαρύτερο, απ’ το να είναι ο ίδιος διαυγής. Καθώς έτσι ο κόσμος του απαλλάσσεται απ’ το ψέμα, την προσποίηση και τη δυσκολία του να είναι ένας ξένος με το ίδιο του το εγώ. Κάποιος αδιάφορα άλλος, σε σχέση πάντα με το πραγματικό είναι.

          Κι όχι αυτός ο ίδιος…!

       Μιας και τα πάντα γύρω μας, τόσο απροσδόκητα, αλλάζουν ξαφνικά συχνότητα επικοινωνίας, ρυθμίζοντας  από την αρχή τις ανθρώπινες σχέσεις, την εικόνα μας και το φως ανάμεσά τους. Καθώς πλέον το άτομο στέκεται μπροστά στον προσωπικό του καθρέπτη, χωρίς καμία εσωτερική αίσθηση ντροπής. Αφού δεν κρύβεται πλέον από τους άλλους, αλλά κι απ’ τον εαυτό του.

     Σ’ αυτή την περίπτωση, η αίσθηση της ελευθερίας τον πλημμυρίζει καθημερινά, ενώ ταυτόχρονα, ο φόβος για ένα αβέβαιο αύριο εξαφανίζεται, απολαμβάνοντας το σήμερα, που πριν από λίγο, τον καταδυνάστευε κάνοντάς τον ν’ ασφυκτιά μέσα σ’ ένα ψεύτικα στενό και ξένο ρούχο. Έτσι κάτι υπέροχο αναπτύσσεται προκαλώντας ίαση, ηρεμία και αίσθημα εφορίας για πρώτη φορά. Καθώς η πραγματική εν συναίσθηση, οδηγεί αυτόματα την ελεύθερη βούληση, δημιουργώντας αφειδώς γνήσια συναισθήματα και απολαύσεις.

       Παράγοντας συνεχώς τώρα πράγματα και εμπειρίες που βιώνει έντονα το άτομο, χωρίς να χρειάζεται κανένα είδος επιδοκιμασίας ή αποδοχής και εξωτερικής επιβεβαίωσης, από κανέναν άλλο.

      Καθώς το άτομο, με την παρουσία του και μόνο,  εκφράζει και πάλι την προσωπική του αλήθεια με ηρεμία, απαλλαγμένο από τις σκέψεις και τις ένοχες που προκαλεί η προσποιητά, προηγουμένη, ψευδής εικόνα του. Άλλωστε, όλα αυτά, κι άλλα πολλά, υπήρχαν μέσα του από πάντα.

     Και τελικά, φτάνει όχι μόνο στο να κατανοεί το εγώ, αποκαλύπτοντας τον πραγματικό του εαυτό. Αλλά και στο να καταλαβαίνει τους άλλους, αποδεχόμενος πια ή και όχι!

      Ό,τι ψευδές μέχρι τώρα είχε βιώσει, απορρίπτοντας την όποια κενή παρουσία δίπλα του.

       Στη δική του… πια ζωή!

            Υστερόγραφο

       Ωστόσο, με το να πετάξει κανείς τη μάσκα του,  απαλλάσσοντας το εγώ και τον εαυτό του από μια ψεύτικη εικόνα, δεν χάνει τίποτε άλλο, παρά τις αυταπάτες με τις οποίες ζούσε μέχρι τώρα.

                                                           Ευ Δαίμων        

                 Γράφει ο Ευ Δαίμων

            Ο ανθρωπάκος του Ράιχ είναι σαφώς η πληρέστερη  γραπτή αναφορά για την ανθρωπινή φύση. Ένα βιβλίο, όχι   μόνο καταγγελτικό, μα και βαθιά αποκαλυπτικό της αληθινά αρρωστημένης ύπαρξης του ατόμου – άνθρωπος -.

       Ο μεγάλος συγγραφέας, φιλόσοφος, ψυχίατρος και  φυσικός επιστήμων, Βίλχελμ Ράιχ, αποτυπώνει με απόλυτη διαφάνεια και γλαφυρότητα μέσα στο συγκεκριμένο, αλλά και σε άλλα βιβλία, όλη τη διαστροφή των βίαιων ένστικτων του ατόμου. Αυτής της ζώσας σαρκικά ύπαρξης, που δεν διστάζει να καταστρέφει τα πάντα, θυσία στους αρρωστημένους σκοπούς των προσωπικών επιθυμιών, πεποιθήσεων και διαστροφών του.

      Τραγικό πάντοτε αποτέλεσμα ενός ακαλλιέργητου, αχαλίνωτου και ενστικτώδους εγώ!

        Το οποίο ομοιάζει περισσότερο σ’ ένα δίποδο ζώο, παρά σε κάτι ανώτερο πνευματικά, και του οποίου όμως οι πράξεις, πολύ σκόπιμα, μας παρουσιάζονται ως λογικές από την τεχνολογική εξέλιξη, και λανθασμένα ως πολιτισμός. Ωστόσο,   ο συγγραφέας – Wilhelm Reich – δεν παραμένει ένας απλός παρατηρητής με το βιβλίο αυτό.

         Όπως δυστυχώς… πολλοί άλλοι!

     Αντίθετα, μας υποδεικνύει ξεκάθαρα τις όποιες σωστές επιλογές, χωρίς δικαιολογίες ή αλλά. Απόδειξη γι’ αυτό, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η πιστή και απόλυτη αφοσίωση στην επιλογή του πραγματικά ηθικού και έντιμου, γεμάτου αξίες τρόπου ζωής. Ενάντια πάντα στο λάθος, μέχρι τέλους, ακόμα    και με κόστος.

       Τρανό βέβαια παράδειγμα… η προσωπική του θυσία!

      Όσο για εμάς, τους υπολοίπους… δεν έχουμε παρά να διαβάσουμε το – Άκου, Ανθρωπάκο! – και να προβληματιστούμε βαθιά για τη στάση μας απέναντι στη ζωή και το μέλλον της.     

                                                            Ευ Δαίμων