-Οι κάθε λογής επαναστάτες, δεν έχουν οιαδήποτε ιδέα για την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς πολύ γρήγορα αλλοτριώνονται από το δηλητήριο της εξουσίας.-

-Αλεξέι Μαξίμοβιτς Πέσκοφ ή Πεσκώφ-  

Ένας ακόμη Ρώσος συγγραφέας τον οποίο δεν πρέπει να παραλείψουμε ή και να προσπεράσουμε αδόκιμα, σ’ αυτή την ιδιαίτερα ευχάριστη και λυτρωτική επικοινωνία μας με την παγκόσμια, κλασσική κι αθάνατη λογοτεχνία.

Καθώς ο Γκόρκι, ένας ακόμη βασανισμένος άνθρωπος των γραμμάτων, υπέμεινε με στωικότητα κάθε ταλαιπωρία της ζωής, μέχρι τέλους! Ξεπερνώντας με θάρρος και αυταπάρνηση κάθε εμπόδιο που συνάντησε στον δρόμο του για την αθανασία της παρουσίας του στην υπέροχη τέχνη της γραφής.

Γι’ αυτό άλλωστε… και το λογοτεχνικό του ψευδώνυμο-Γκόρκι- σημαίνει πικρός στα ρωσικά!

Λίγα λόγια για την πολυτάραχη ζωή του, αν και κάτι τέτοιο ίσως είναι πολύ δύσκολο! Αφού πάμπτωχος όπως ήταν και σε πλήρη απόγνωση, – στην ηλικία μόλις των είκοσι ετών – αποπειράται να τερματίσει τη ζωή του, ευτυχώς για όλους εμάς με πλήρη αποτυχία. Καθώς ακόμα και η σφαίρα που εισήλθε στο σώμα του, από σεβασμό μάλλον, δεν τον σκότωσε!

Καθώς παρέμεινε μέσα του για μεγάλο διάστημα, λες και δεν ήθελε ούτε κι αυτή να τον εγκαταλείψει, όπως άλλωστε η φτώχεια, η μοναξιά που τον διέκρινε, αλλά και η γενναιότητα που είχε πάντοτε.

Παρόλο που η εξουσία της εποχής του, επίσης χωρίς επιτυχία, προσπάθησε να τον εξοντώσει φυλακίζοντας ή στέλνοντάς τον στην εξορία της Σιβηρίας.

Δηλαδή όσο πιο μακριά γινόταν από τον κόσμο…!

Στην αγωνιώδη προσπάθειά της ν’ απαλλαγεί από τη  δύναμη της πένας του, αλλά και την αντοχή της αδάμαστης ψυχής του.

Ενώ ακολούθως, για να μπορέσει να διαβιεί υποτυπωδώς μέσα σε μια δυστοπική κοινωνία, που εξέφραζε με κάθε τρόπο τις αδιέξοδες εικόνες ενός ολοκληρωτισμού. Ο ίδιος δούλεψε σκληρά κάνοντας πολλές εργασίες, ως εργάτης, κολίγας και ναυτικός. Αλλά και οτιδήποτε άλλο του προσέφερε ένα πενιχρό μεροκάματο προς επιβίωση.

Ωστόσο, ως πρωτοπόρος ίσως του ρεαλισμού στη χώρα του, βρέθηκε εξ αρχής απέναντι στις κοινωνικές πρακτικές της αστικής τάξης, συμπορευόμενος με τις επαναστατικές μορφές της εποχής του.

Τους οποίους όμως και απέρριψε λίγο αργότερα, όταν με μεγάλη του λύπη διαπίστωσε πως δεν ενδιαφέρονταν ποσώς για δικαιοσύνη, ελευθερία και ισότητα, παρά για εξουσία και ιδεολογική διαστροφή.

Έτσι παρέμεινε πιστός, μέχρι τέλους, στις Ουμανιστικές απόψεις του για την κοινωνία των ανθρώπων, αλλά και στον προσωπικό του αγώνα για το δίκαιο, παντού στον κόσμο.

Σε αυτό λοιπόν το μικρό διήγημα, ο συγγραφέας μας αποδίδει τόσο γλαφυρά την εικόνα της μεγαλύτερης δύναμης που οδήγησε τον άνθρωπο μέχρι σήμερα, και που δεν είναι άλλη από τη δημιουργία της ζωής. Προνόμιο βέβαια που έχει μόνον το άλλο φύλλο, μιας και ημείς -τα αρσενικά- μάλλον μόνο για ψευτομαγκιά και καταστροφές είμαστε ικανοί τελικά.

Έτσι ο Μαξίμ Γκόρκι μας αποκαλύπτει μες απ’ το σπουδαίο έργο του, την ασταμάτητη δύναμη της αλήθειας, της ζωής και της γυναίκας! Που όχι μόνο έχει περισσότερες αντοχές από ένα ανόητο κι ανίκανο ν’ αντισταθεί στα πάθη και ένστικτα του αρσενικό. Αλλά έχει και τη μοναδική ικανότητα να νοιώθει και να κατανοεί σχεδόν τα πάντα, στην ολότητά τους.

Όσα αξίζουν βέβαια πραγματικά…!

    Υστερόγραφο

Πραγματικά -ως αρσενικό- δεν έχω ακόμα καταλάβει γιατί επέλεξα να γράψω τώρα αυτό το κείμενο, και γιατί ξεδιάλεξα το συγκεκριμένο διήγημα του μεγάλου και σπουδαίου αυτού Ρώσου συγγραφέα.

Ίσως… γιατί κάποια συναισθηματική έλλειψη ήρθε πάλι τόσο αναπάντεχα να με συναντήσει βραδιάτικα!

Υποσημείωση

Γι’ αυτό.. ν’ αγαπάτε και να φροντίζεται τη μητέρα σας, όσο την έχετε ακόμα, γιατί είναι ο μοναδικός άνθρωπος που σας αγαπά και σας σκέφτεται συνεχώς, σ’ αυτήν τη ζωή.

Πλην ίσως κάποιων εξαιρέσεων… που επιβεβαιώνουν όμως και πάλι τον κανόνα!

Κι αυτό γιατί… κάποιοι άλλοι -άτυχοι άνθρωποι- δεν γνωρίσαν ποτέ μάνα!

Ευ Δαίμων

Ιβάν Σεργκέγεβιτς Τουργκένιεφ

         Άλλος ένας σημαντικός Ρώσος συγγραφέας και δραματουργούς, για το οποίον αξίζει να πούμε πως επηρέασε  αρκετά τις επόμενες γενιές των Ευρωπαίων λογοτεχνών, με την εξαίσια τεχνοτροπία των διαλόγων του, αλλά και το ύφος της γραφής του.

       Εκλεκτό τέκνο της αστικής τάξης ο ίδιος, ευτύχισε να λάβει τις καλύτερες σπουδές, γνωρίζοντας ταυτόχρονα μεγάλους Ρώσους λογοτέχνες και ποιητές της εποχής του.

      Εντούτοις, έχοντας ίσως την οικονομική ευμάρεια που του επέτρεψε κάτι τέτοιο…!

      Πολύ γρήγορα βρέθηκε στις μεγάλες πρωτεύουσες της δυτικής Ευρώπης, όπου και συνέχισε τις σπουδές του ερχόμενος σε επαφή με σπουδαίες πολιτικές προσωπικότητες, όπως επίσης ο Μπακούνιν και πολλοί άλλοι. Πράγμα το οποίο επηρέασε καταφανέστατα τις όποιες μέχρι τότε απόψεις του, οδηγώντας τον τελικά σ’ έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο αντίληψης των κοινωνικών θεμάτων στο σύνολό τους. 

       Έτσι τάχτηκε αμέσως στις τάξεις εκείνων που πίστευαν πως η χώρα του -Ρωσία- θα έπρεπε να στραφεί αναφανδόν προς ένα καθαρά δυτικό τρόπο σκέψης και κοινωνικής ολοκλήρωσης.

     Εάν θα ήθελε πραγματικά να προχωρήσει πολιτισμικά, πολιτικά και οικονομικά, εγκαταλείποντας πλέον για πάντα τις όποιες φεουδαρχικές πρακτικές.

       Αλίμονο…!

       Πολύ γρήγορα όμως αυτές οι απόψεις τον οδήγησαν   σχεδόν ως αυτοεξόριστο και μόνιμο κάτοικο Λονδίνου και Παρισιού. Εκεί δηλαδή, όπου είχαν πλέον συγκεντρωθεί πολλοί πνευματικοί άνθρωποι της χώρας του.

      Όχι, πως τον πείραξε κιόλας…!

    Όμως, παρόλο που κάτι τέτοιο τον επηρέασε καταλυτικά, μη νοιώθοντας πλέον τον παγωμένο αέρα της πατρίδας. Ποτέ δεν εγκατέλειψε τις προσωπικές του απόψεις για την πνευματική, αλλά και την κοινωνική ολοκλήρωση των ανθρώπων γύρω του.

      Με τον Ιβάν Τουργκένιεφ λοιπόν, επιστρέφουμε στον λυρικό ρομαντισμό της Ρωσικής λογοτεχνίας -ως οφείλαμε…-  ευελπιστώντας να ολοκληρώσουμε, έστω κατ’ ελάχιστον, λίγο αργότερα με εξίσου σπουδαίους δραματουργούς. Ολοκληρώνοντας τελικά, τοιουτοτρόπως, τη σπουδή μας σε κάτι τέτοιο, ανάλογα.

                                           ***

      Μέσα στο ανωτέρω λοιπόν έργο, η απέραντη πλήξη της αστικής τάξης, μετατρέπεται αναπόφευκτα κάποτε σε προσωπικές κι ανικανοποίητες φαντασιώσεις. Μιας ζωής δηλαδή χωρίς προβλήματα. Σ’ ένα μέρος της κοινωνίας πνευματικά ανώτερο, -υποθετικά…- αλλά στην πραγματικότητα χωρίς περιεχόμενο και αληθινή αξία.

     Ωστόσο, τα συναισθήματα των ανθρώπων μπερδεύονται μεταξύ τους, αφού όχι μόνο δεν είναι πραγματικά, καθώς είναι τόσο κενά… όσο και επιφανειακά!

     Καθώς ασχολούνται συνεχώς μ’ αυτά που πιστεύουν πως θα έπρεπε να τους απασχολούν. Έτσι η όποια κοινωνικότητα περιστρέφεται γύρω από θέματα φαινομενικά καθημερινά, αλλά στην πραγματικότητα χωρίς κανένα βαθύτερο νόημα.

     Υπάρξεις δηλαδή που ζουν μάλλον προκλητικά σε βάρος των άλλων, επιδεικνύοντας την αδυναμία τους για πραγματικά συναισθήματα ή έστω να προσποιηθούν κάπως πειστικά για κάτι τέτοιο. 

      Έτσι όλα κατατρέχονται συνεχώς από μια εικονικότητα τόσο ψευδής -όσο και οι ίδιοι- αλλά κι από μια ελαφρότητα, όσο και τα δήθεν συναισθήματα τους.

      Κι όμως, πίσω από αυτή την τόσο ψεύτικα λαμπερή βιτρίνα, είναι συσσωρευμένο τόσο πολύ δηλητήριο, όσο και και παντελής έλλειψη ηθικής νοημοσύνης. Αν και κάποιες φορές, θέλοντας ίσως να δικαιολογηθούμε άκαιρα! Το αποδίδουμε σε ανωριμότητα, που όμως δεν αφήνει τους ήρωες του βιβλίου να βρουν την ψυχική ηρεμία και γαλήνη ενός πραγματικά ελεύθερου ατόμου.

      Καθώς ζουν φυλακισμένοι… όλοι μαζί, μέσα σε μία τόσο κουραστική ουτοπία!

     Χωρίς βέβαια να μπορεί ν’ απολαύσει ποτέ κανείς, την πραγματική λύτρωση μιας αληθινής ζωής, γεμάτης με σωματικό και πνευματικό κόπο. Και η οποία είναι τελικά ίσως η μόνη που αξίζει να ζούμε όλοι πραγματικά.

      Σε αυτή λοιπόν την παρακμιακή κατάσταση, χωρούν μόνο οι εύποροι γαιοκτήμονες, οι οποίοι επαίρονται συνεχώς για τον αριθμό των φτωχών χωρικών και δούλων τους. Μαζί πάντα με τα κάθε λογής παράσιτα, αλλά και τις εντελώς απαραίτητες παρουσίες των ανώτερων αξιωματούχων. Ούτως ώστε να μπορεί να λειτουργεί αδιατάρακτα μια τέτοια κενή ουσίας και περιεχομένου κοινωνική αυταπάτη.

         Όσο δε για όλους τους υπολοίπους…!

    Αυτοί υπάρχουν και ζουν στις σκιές, μόνο και μόνο για να υπηρετούν αυτή την τόσο αρρωστημένη ηθικά πραγματικότητα.

               Υστερόγραφο

      Καθώς μια τόσο στείρα αντίληψη μιας μη παραγωγικής πνευματικά κοινωνίας, έχει ως φυσικό αποτέλεσμα να είναι όχι μόνο θνησιγενής, αλλά και χωρίς βαθύτερο νόημα, μέλλον και τελικά σημασία.

                Υποσημείωση  

        Ωστόσο, κατόπιν όλων αυτών, δεν είναι ν’ απορεί κανείς για τα βαθύτερα αίτια της Οκτωβριανής επανάστασης.

        Αναπόφευκτης… λογοτεχνικά μιλώντας πάντοτε!

                                                          Ευ Δαίμων

Έρμαν Έσσε   -Hermann Hesse-

              -Η πραγματική αποστολή του ανθρώπου, είναι              

                     να βρει τον δρόμο προς τον εαυτό του.-

                     -Καθώς μόνο οι ιδέες που ζούμε στην         

                              πράξη, έχουν κάποια αξία.-

                                                                       Έσσε

      Ο Γερμανός λογοτέχνης -με Σουηδικές ρίζες- είναι ίσως   από τους ελάχιστους συγγραφείς που ξεπέρασαν τόσο εύκολα  τα όρια της καταγωγής τους.

    Όπως ο Νίτσε άλλωστε… καθώς και οι δυο προορίζονταν  για ιερείς!

     Εντούτοις, οι βαθύτερες ανησυχίες τους για το τι είναι πραγματικά ο άνθρωπος, τους πήραν μακριά από κάτι τέτοιο.

      Εσωστρεφής και ιδιαίτερα μοναχικός, κατά μία έννοια,ο Έσσε οδηγήθηκε μάλλον γρήγορα σε πιο πρακτικές λύσεις, εργαζόμενος τελικά ως ένας απλός υπάλληλος βιβλιοπωλείου. Εγκαταλείποντας ίσως πρόωρα τις θεολογικές σπουδές και κάθε άλλη εκπαιδευτική προσπάθεια μέσα σ’ ένα στείρο μαθησιακά περιβάλλον. Όπως ο ίδιος βίωνε την εκπαίδευση της εποχής του.

     Ωστόσο, έντονα αυτοβιογραφικός κι αρκετά απορριπτικός όσον αφορά τον ψυχισμό του. Περιγράφει γλαφυρά με τα βιβλία του τις προσωπικά πνευματικές του εμπειρίες και αναζητήσεις.

       Φανατικός άλλωστε λάτρης της ψυχανάλυσης και του υποσυνείδητου, όπως αυτό εκφράζεται με τις ασυνείδητες πράξεις και σκέψεις μας. Ξεκίνησε να γράφει με λογοτεχνικό ψευδώνυμο, περιγράφοντας με αφηγηματικό ύφος τις ιστορίες του.

      Έτσι όλο αυτό, τελικά κι αναπόφευκτα, απέδωσε στον συγγραφέα τεράστια αναγνωρισιμότητα καθιστώντας τον διάσημο. Αν και ο ίδιος μάλλον δεν επιδίωξε κάτι τέτοιο.

    Μολαταύτα, ίσως εντελώς φυσιολογικά, τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα έζησε σχεδόν απομονωμένος, μελετώντας τις φιλοσοφικές ρήσεις της άπω ανατολής, που τόσο πολύ είχαν επηρεάσει το είδος της γραφής του, γενικότερα.

     Αποδίδοντας έτσι τον εαυτό του ως υπήκοο στη χώρα όπου κατοικούν οι υποσυνείδητες σκέψεις. Έναν τόπο σ’ έναν φανταστικά εσωτερικό κόσμο, όπου οι φαινομενικά ασαφείς νόμοι ενός βαθύτερου ψυχισμού, είναι αυτοί που τον διέπουν συνεχώς.

      Εντούτοις, ο μοναδικός τρόπος γραφής του Έσσε, που εμβαθύνει τόσο πολύ μες το ασυνείδητο των ηρώων του. Δεν  είναι μόνο ιδιαίτερα αναλυτικός, αλλά και απολαυστικά ποιοτικός.

      Μιας και με αφηγηματική δεινότητα κατά την τόσο δυναμική παρουσία στην τέχνη του πεζού λόγου. Αποδίδει ίσως μοναδικά τους άπειρους χρωματισμούς ενός ευρωπαϊκού ρομαντισμού στην πεζογραφία.

      Αυτό δηλαδή… που μόνο ως αποκαλυπτικός λόγος θα μπορούσε να περιγραφεί.

     Και καθώς δεν υπάρχουν λογοτεχνικά πονήματα τα οποία δε δύναται να ξεχωρίσει κανείς απ’ τον τόπο και την εποχή που γράφτηκαν. Εντούτοις, πάντοτε αυτά, ομοιάζουν να είναι το αποτέλεσμα μιας εσωτερικής ζύμωσης σκέψεων και εμπειριών. Πράγματα δηλαδή που σχεδόν πάντα γεννά η ανάγκη για την αντιμετώπιση των εσωτερικών ορμών.

     Κι αφού πουθενά δεν υπάρχει ένα σαφές όριο για την αρχή ή το τέλος. Καθώς αυτές οι σκέψεις δεν είναι παρά μια ταυτόσημη απεικόνιση για την εσωτερική πάλη του ανθρώπου με τον εαυτό του, αλλά και τον δυστοπικό κόσμο τριγύρω.

      Έτσι ο Έσσε στα βιβλία του μας δίνει απόλυτα και τόσο περιγραφικά, το αποτελέσματα της μάχης μεταξύ καλού και κακού, που από πάντα συνυπάρχουν μέσα μας. Καθώς μόνο φαινομενικά μία τόσο προσωπική σύγκρουση ή ακόμα και μια εσωτερική επανάσταση, αναζητά ένα τόσο ουτοπικό αποτέλεσμα.

      Εντούτοις, τελικά, ο προβληματισμένα ψυλλιασμένος αναγνώστης. Αντιλαμβάνεται, εκούσια ή ακούσια ελάχιστη έχει σημασία, πως κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδύνατο!

      Αφού, φαινομενικά, οι δυο αντίθετοι αυτοί κόσμοι που συνεχώς βιώνουν μια συγκρουσιακή κατάσταση. Βρίσκονται  αναπόφευκτα κι αδιάρρηκτα ενωμένοι μέσα στο ίδιο άτομο, σχηματίζοντας τον ίδιο του τον εαυτό.

       Στο βιβλίο αυτό λοιπόν, κι όχι μόνο, ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας εξιστορεί την εσωτερική εξέλιξη του ανθρώπου,-δυαδικά- με κέντρο της περιγραφής την ψυχική και νοητική του εξέλιξη. Καθώς πιστεύει ξεκάθαρα πως ο άνθρωπος είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της φύσης, της δικής του αλλά και γενικότερα. Εκεί όπου η παρουσία και ύπαρξη είναι τελικά η αιτία για να γίνουν αντιληπτά τα πάντα.

     Καθώς μοναδικά, ο κάθε ένας από εμάς, είναι απόλυτα υπεύθυνος για τις πράξεις και τις καταστροφές του. Έτσι ο άνθρωπος, κατά τον συγγραφέα πάντοτε, αλλά και τον έντιμο αναγνώστη. Δεν έρχεται στη ζωή για να πολεμήσει τους άλλους, αλλά κυρίως για ν’ αντιμετωπίσει το εαυτό του.

     – Είσαι πρόθυμος να πεθάνεις, δειλέ, αλλά όχι να ζήσεις.-

                                                           Έρμαν  Έσσε 

     Συνοδοιπόρος άλλωστε σ’ αυτό το εξωτικό ταξίδι, είναι ένας εσωτερικός δαίμονας που εκφράζεται ίσως περισσότερο ως το αποτέλεσμα των δυνάμεων που κυριαρχούν μέσα μας.

     Μια σχεδόν σκοτεινή μορφή που ομοιάζει περισσότερο με τη σκιά μας. -Καρλ Γιουνγκ- Καθώς της φορτώνουμε ό,τι εμείς θα θέλαμε να κάνουμε, να πούμε και να ήμαστε τελικά.

      Έτσι η όποια ταύτιση μαζί του… δεν είναι παρά η παραδοχή ενός βαθύτερου εγώ!

     Ωστόσο, η αποδοχή ενός τέτοιου εσωτερικού εγώ, μας παραδίδει κάποτε μπροστά στον παραμορφωτικό καθρέπτη   μιας προσωπικής αποκάλυψης. Αυτού δηλαδή που μας παρακινεί τόσο αποκαλυπτικά στη δύναμη της μοναξιάς, διαγράφοντας ό,τι άλλο υπάρχει ως φαντασιακή κατάσταση γεγονότων.

      Καθώς το διαπεραστικό βλέμμα του Έσσε, εκεί όπου στις σελίδες των βιβλίων του παρουσιάζεται ο ίδιος ως η πηγή των ιστοριών του. Αλλά και η έντονα διορατική περιγραφή των ηρώων του. Δημιουργούν εκείνη την επαναστατική τάση για ν’ ανακαλύψουμε και τελικά να οριοθετήσουμε, ό,τι δεν έχουμε τάχα υποπτευθεί για τον εαυτό μας, μέχρι τώρα.

         Ή, ακόμη χειρότερα… ό,τι δεν αποτολμήσαμε ποτέ να αποδεχθούμε ως υπαρκτό μέσα μας.

       Αναμφίβολα, το βιβλίο αυτό δεν είναι ευχάριστο, αλλά ούτε και παρηγορητικά ελαφρύ. Ωστόσο στις σελίδες του, κάθε παρατηρητικός αναγνώστης, θα μπορέσει να βρει κάτι που τόσον καιρό ήταν βαθιά κρυμμένο μες την ψυχή του.

         Όντας έντονα διορατικό κι απόλυτα μοναχικό!

     Αυτό δηλαδή που περιέχει την απαραίτητη ευθύτητα μιας ηθικής στάσης απέναντι στην αληθινή ζωή, και στους τρόπους που εκφράζεται αυτή σχεδόν πάντα.

      Καθώς, κάπου εδώ… αναπόφευκτα, το μέγιστο βάθος των ωκεανών φαντάζει λίγο μπροστά στην άβυσσο της ψυχή  μας, και στον ατέλειωτο βραδινό ουρανό των ονείρων της!

          Υστερόγραφο

      Ειλικρινά, δεν γνωρίζω για το εάν θα έπρεπε να επικοινωνήσω μαζί σας χρησιμοποιώντας ως εργαλείο ένα  έργο του Έσσε. Μιας και τα έργα που έχω διαβάσει… έχοντας διαβάσει ίσως αρκετά! Με κάνουν να νοιώθω τόσο αγνωστικιστής, όσο και ανεπαρκής για ν’ αποδώσω υπό μορφή κειμένου ή με λόγια ακόμη. Το βάθος της σκέψης ενός τόσο σπουδαίου λογοτέχνη και πνευματικού γίγαντα.

      Παρ’ όλα αυτά όμως, το αποτόλμησα με θράσος ίσως σε μια ανέλπιδα προσπάθεια να καταδείξω ξεκάθαρα όλα τα ανωτέρω ως αληθή. Κι αφού δεν ξέρω εάν τελικά τα κατάφερα, έστω κατ’ ελάχιστον!

       Εντούτοις, γνωρίζω πια πως το ν’ ανέβω σ’ ένα τόσο ψηλό βουνό γνώσης, ήταν από πριν το επισφαλές εγχείρημα που όφειλα χρόνια τώρα στον εαυτό μου, έστω κι αν δεν ήταν δυνατό ν’ αποδοθεί εις το ακέραιο κάτι τέτοιο.

     Συγχωρέστε λοιπόν αυτή την ελλειπή ορειβατική μου προσπάθεια, μιας και δεν μπόρεσα να φτάσω τελικά, ούτε καν στο μέσο μιας τόσο πνευματικά ανηφορικής διαδρομής.

     Επιτρέψτε μου όμως να ευελπιστώ, πως κάποτε, κάποιος απ’ όλους εμάς, θα καταφέρει ν’ ανέλθει λίγο ψηλότερα. Αποδίδοντας ίσως λίγο πληρέστερα στους υπολοίπους, την υπέροχη εικόνα της θέας από κει πάνω!

         Υποσημείωση

     Όπως άλλωστε κι εγώ απόλαυσα, πριν από λίγο μόλις καιρό, όπως όλοι οφείλουμε, τη θέα τη γης από τις πλαγιές του Ολύμπου!

      Ωστόσο, για μία ακόμη φορά… σας ευχαριστώ όλους από καρδιάς που με διαβάσατε.

                                                                Ευ Δαίμων                                                                

         -Αλίμονο στην χώρα που έχει ανάγκη από ήρωες

                                 -Bertolt Brecht-

                   Γερμανός λογοτέχνης και μουσικός.

               Κι εδώ τα πράγματα δυσκολεύουν πολύ…!

       Καθώς, έχοντας φύγει πλέον από ένα θεατρικό έστω κείμενο! Έχουμε φτάσει ν’ απολαμβάνουμε το ύψιστο ίσως είδος θεατρικής παράστασης, που δεν είναι άλλο, παρά η όπερα και στη συγκεκριμένη περίπτωση, η οπερέτα.

       Τούτων δοθέντων λοιπόν… και μη δυνάμενοι να εισέλθουμε τόσο απροκάλυπτα σε ξένα κι άγνωστα σχεδόν χωράφια!

       Εξ ανάγκης, με πολύ όμως σεβασμό, θα περιοριστούμε στο ν’ ασχοληθούμε ίσως με τον συγγραφέα και ελάχιστα με το πολυσχιδές αυτό έργο του. Μιας και θα ήταν παράτολμη αμέλεια, να μην πράξουμε τοιουτοτρόπως.

      Αλλά και σοβαρό ατόπημα… να κάνουμε κάτι ανάλογα!

     Καθώς με την ελλειπή προσέγγιση σε όποια στοιχεία γνώσεων, που είναι όμως εντελώς απαραίτητα για κάτι τέτοιο, τα οποία σίγουρα δεν διαθέτουμε σε ικανοποιητικό βαθμό, μέχρι τώρα τουλάχιστον.

      Πιθανότατα θα πέφταμε στην παγίδα μιας ημιμαθούς και καθ’ υπέρβαση απόδοσης γνώσεων, πράγμα ό,τι χειρότερο!

       Μιας και το συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος, δραματουργικής γραφής, θεατρικός λόγος και ποίηση. Ταυτίζεται με περισσότερα και σίγουρα δυσκολότερα είδη τέχνης, όπως η μουσική, η κίνηση του χορού, το τραγούδι, η υποκριτική τέχνη και μια ποικιλία στην απόδοση της εκφραστικότητας. Εκεί όπου το πάντρεμα όλων αυτών, απαιτεί ιδιαίτερη εξειδίκευση για το κάθε ένα ξεχωριστά, κι όλα μαζί ταυτόχρονα.

       Παρ’ όλα αυτά όμως… είπαμε να ξεκινήσουμε μάλλον ευχάριστα αυτήν τη νέα επικοινωνία μας. Πάντα από τις τόσο φιλόξενες σελίδες της Ευδαιμονίας, κάνοντας μια καινούργια αρχή μ’ ένα ανάλογα ρομαντικό είδος λογοτεχνίας.

     Ίσως ως μια βαθιά κι ενδόμυχη επιθυμία, να πάει καλά το φθινόπωρο κι ο χειμώνας που έρχονται, ανυπερθέτως. Αν και κάτι τέτοιο, για το σύνολο της ανθρωπότητας, φαντάζει απλώς ως μια καλή ευχή!  

       Το ζητούμενο λοιπόν εδώ… σ’ αυτό το επικό έργο!

     Το οποίο δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της αυτοεξορίας του συγγραφέα στις ΗΠΑ. Ευτυχώς γι’ αυτόν αλλά και για το έργο του συνολικά. Μιας και αμφότεροι διέσωσαν έτσι την ύπαρξη τους απέναντι σ’ ένα ολοκληρωτικό καθεστώς.

     Είναι το εάν μπορεί ή πρέπει να ενεργεί κανείς ανάλογα  με τις συνθήκες, αποδίδοντας κάπως έτσι την καλοσύνη, την εντιμότητα και την ακεραιότητά του, στον καιρό. Προς χάριν πάντα μιας ενστικτώδους λειτουργίας της σκέψης για επιβίωση.

     Μιας και η ηρωίδα του βιβλίου, όντας μία μοναδική δυαδικότητα, εξ ανάγκης. Ξεκινά μάλλον με τις αγαθότερες των προθέσεων, καταλήγοντας όμως αναπόφευκτα, ν’ αποδεχθεί τελικά το ατομικά ωφέλιμο, πράττοντας τις απαραίτητες ηθικές εκπτώσεις που κάνουμε όλοι μας κάποτε.

            Ο σκοπός άλλωστε… αγιάζει τα μέσα!

     Αν και ο Μπρεχτ, ως έντονα αντιπολεμική φυσιογνωμία και φανατικά πολέμιος του μιλιταρισμού, αφιέρωσε ξεκάθαρα το έργα του στα κοινωνικά κινήματα της εργατικής τάξης.

      Προσεγγίζοντας με απόλυτη πάντα ειλικρίνεια, όσα προσποιητά παρουσιάζονται συνέχεια ωσάν κατά συνθήκην επιβαλλόμενες καταστάσεις. Ξεκάθαρα επηρεασμένος άλλωστε από τις εξπρεσιονιστικές τάσεις σε κάθε μορφή τέχνης της εποχής, εκεί όπου ο ίδιος αφιερώθηκε με ασίγαστο πάθος.

      Καθώς το εκπαιδευτικά ουμανιστικό θεατρικό είδος που υπηρέτησε τόσο πιστά ο σπουδαίος αυτός θεατρικός συγγραφέας. Καταδεικνύει περίτρανα την πίστη του για κοινωνική ισότητα, αδελφοσύνη και πολιτική ελευθερία.

              Υστερόγραφο

      Καθώς, πάντα η έννοια της θεϊκής υπόστασης, όποια μορφή κι αν αυτή λαμβάνει μέσα μας, έντονης παρουσίας ή μη!

      Θα επηρεάζει τόσο πολύ το θυμικό των ανθρώπων, μεταβάλλοντας ακούσια τις περισσότερες φορές τις επιθυμίες και επιδιώξεις τους.

      Εντούτοις, όλα τα υπόλοιπα… θα τα βρείτε στο θεάρεστο αυτό έργο!

             Υποσημείωση

            Κι όπως είπε ο σπουδαίος Μπέρτολτ Μπρεχτ.

   Πεινασμένε άνθρωπε, πιάσε ένα βιβλίο… είναι το καλύτερο όπλο!

                                                           Ευ Δαίμων

                                  -William Golding-

                    Ο Ραλφ ξερόβηξε. “Ωραία λοιπόν”.

       Ο Άγγλος συγγραφέας και μυθιστοριογράφος, που εργάσθηκε για χρόνια ως Ακαδημαϊκός Καθηγητής -Ουίλιαμ Γκόλντινγκ- κάτοχος επίσης βραβείου νόμπελ λογοτεχνίας.

      Είναι όντως ο συγγραφέας για τον οποίο αξίζει να δαπανήσουμε τον πολύτιμο χρόνο μας, διαβάζοντάς τον προσεκτικά. Καθώς ο ίδιος απέδωσε στα έργα του, ίσως με απόλυτο τρόπο και τόσο περιγραφικά, τη δυστοπική εικόνα της αναπαραγωγής των προτύπων μιας ανθρώπινης κοινωνίας. Η οποία ατυχώς, πάντα θα εξελίσσεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες ή και μορφές συγκατοίκησης στον πλανήτη γη.

      Οριζόμενη σχεδόν πάντοτε από την αναγκαιότητα…  παρά από ένα πνευματικά εξελιγμένο και κοινωνικά ηθικό, συλλογικό ασυνείδητο.

     Διαμορφώνοντας, συνεχώς, την ίδια ακριβώς δυναμική  και έννοια που μπορεί αυτή να προσλάβει. Όλων αυτών δηλαδή των ουτοπικών σκέψεων και πράξεων, που γεννά η ανάγκη στους ανθρώπους.

     Δεν είναι άλλωστε απλά μία φιλολογική παρατήρηση, πως για τους περισσότερους παροικούντες εις Ιερουσαλήμ, το ανωτέρω βιβλίο, μαζί με το Υπόγειο του Ντοστογιέφσκι!

      Θεωρούνται ως οι φιλοσοφικές βάσεις για την θεωρεία της κοινωνικής ψυχολογίας.

     Καθώς στο έργο που τον έκανε διάσιμο, ο Γκόλντινγκ, μας περιγράφει το πως ένα ατύχημα ή μία απλή σύμπτωση!   

       Μπορεί ίσως να προσφέρει στα μέλη μιας κοινωνίας ανθρώπων, που ξεκινά μάλλον απ’ την αρχή. Τη  δυνατότητα, για μία ακόμη φορά, να διαφοροποιηθεί απ’ ό,τι συλλογικά και τόσο ασυνείδητα, είναι βαθιά εγγεγραμμένο μες τα πρότυπα των ενστίκτων του ατόμου.

      Παρόλα αυτά όμως, ακόμα κι ένα τέτοιο νέο και τόσο φρέσκο ξεκίνημα. Δεν είναι μάλλον ικανό να προσφέρει στην ανθρωπότητα, εν γένη ή έστω σ’ ένα μικρό κομμάτι της, κάτι ίσως πνευματικά ανώτερο. Την οικουμενική δηλαδή εξέλιξη,  συνολικά, σ’ ένα είδος ύπαρξης, όπου θα μπορέσει ν’ αποτελέ-σει τελικά, μια ίσως θεϊκή επιθυμία. Κι όχι τις όποιες εικονικές παραστάσεις μιας δυστοπικής πραγματικότητας, αποδίδοντας τελικά στην ύπαρξη, ένα άλλο βαθύτερο νόημα.

       Που με τόση αγωνία. κάποιοι από εμάς, ποθούμε διακαώς αιώνες τώρα.

       Αν και τα υλικά που χρησιμοποιεί στο βιβλίο του ο συγγραφέας… θα μπορούσαν να συνηγορούν σε κάτι τέτοιο, έστω και μάταια!

      Εντούτοις, το καρουζέλ των άγριων ένστικτων της επιβίωσης, συνεχίζει ακάθεκτο μες σ’ ένα αριστουργηματικά γραμμένο μυθιστόρημα, σαν κι αυτό. Μην μπορώντας ίσως ν’ απαλλάξει, έστω εικονικά, τη νοσηρή σκέψη μας από την ιδέα πως είμαστε τελικά μόνοι στον κόσμο. Κι από πάντα κλεισμένοι   -ο κάθε ένας- μέσα σ’ ένα συναισθηματικά ανάπηρο εγώ, παρέα μόνο μ’ έναν εντελώς αρρωστημένο εαυτό.

                -Η πανούκλα-

                                                    Αλμπέρ Καμύ    

       Βέβαια, για κάτι τέτοιο, λίγο παλαιότερα, μας έχει   ήδη μιλήσει και αποκαλύψει στη φάρμα των ζώων, ο Τζορτζ Όργουελ. Εντούτοις, ημείς όλοι, μάλλον αναπόφευκτα, κι ίσως ως αθεράπευτα ονειροπόλοι κι αμετανόητα ουτοπιστές. Συνεχίζουμε, πάντα διαστροφικά, να διατηρούμε τις οποίες αυταπάτες για κάτι τέτοιο ανάλογα. Μη αποδεχόμενοι την όποια σκληρή πραγματικότητα, που μας χτυπά καθημερινά κατά πρόσωπο.

        Και που με τόση αλληγορία αλλά και πιστότητα, αποδίδει ο συγγραφέας μες το θαυμάσιο αυτό έργο του. 

              Υστερόγραφο

        Μη θέλοντας να κουράσουμε άλλο το βιβλιοφάγο κοινό της Ευδαιμονίας, παραδίδοντας κάπως έτσι τα πάντα  στη ραστώνη των καλοκαιρινών διακοπών. Κάπου εδώ, ας μας επιτραπεί να κλείσουμε για τώρα την όποια ενασχόληση με τη λογοτεχνία. Ευελπιστώντας πάντοτε, όπως συναντηθούμε ξανά τον Σεπτέμβριο στο ίδιο φιλόξενο μέρος.

              Υποσημείωση

       Όταν δηλαδή ανοίξουν και πάλι τα σχολεία. Εκεί όπου υποτίθεται πως μορφώνονται τα παιδιά του μέλλοντος. Για να γίνουν κάποτε, ίσως λίγο καλύτερα από εμάς. Χρησιμοποιώντας  λίγο περισσότερο την απλή λογική σκέψη, παρά τα όποια πάντα δυστοπικά επιχειρήματα. Μιας νοσηρής πάντοτε άποψης, για την με κάθε τρόπο επιβίωση της ανθρωπότητας, συνολικά.

         Καλό καλοκαίρι λοιπόν… και καλό διάβασμα!

                                                                  Ευ Δαίμων

    «Είναι όντως πολύ δύσκολο να αισθανθείς περιφρόνησηγια τους άλλους, όταν μάλιστα βλέπεις καθαρά τον εαυτό σου στον καθρέπτη». -Harold Pinter-     Ελεύθερη μετάφραση

       Η εμμονή των Βρετανών λογοτεχνών με το θέατρο, είναι όντως χαρακτηριστικά εμφανής, όσον αφορά δε τους περισσοτέρους. Έτσι, αναπόφευκτα, ασχολούμενοι επί του παρόντος με αυτούς τους σπουδαίους συγγραφείς! Είμαστε όντως υποχρεωμένοι να εμβαθύνουμε στα δικά τους κριτήρια και επιλογές, με απόλυτο σεβασμό και αποδοχή.

     Καθώς, μετά τον υπέροχο Όσκαρ Ουάιλντ, ένας ακόμη κατεξοχήν θεατρικός συγγραφέας, ακολούθησε τον άγραφο ίσως κανόνα του ενός και κάτι μυθιστορήματος. Επιλέγοντας πάντα συνειδητά, χωρίς πολλές ενοχές, στην αφιέρωση και τη συγγραφή πολλών και σπουδαίων θεατρικών έργων.

        Από κάποια ίσως κρυφή αγάπη προς τους αρχαίους Έλληνες δραματουργούς και ποιητές! Ή πάλι, ίσως, από μιαν ασυνείδητη επιθυμία να διασωθεί ο ίδιος. Από τη διαγραφή του χρόνου και τη λήθη που επιφυλάσσεται στη μετριότητα, χωρίς εξαιρέσεις.

       Έτσι, ο Χάρολντ Πίντερ,  ένας απ’ τους μεγάλους  και πολυβραβευμένους λογοτέχνες. Μας προσέφερε πλήθος θεατρικών έργων, που παρουσιάστηκαν και θα συνεχίσουν να παρουσιάζονται συνεχώς επί σκηνής, ραδιοφώνου, αλλά και   στον κινηματογράφο.

       Φανατικός άλλωστε θιασώτης του ασαφούς…!   

     Μας προσφέρει απλόχερα τη δυνατότητα να δούμε  τόσα πολλά, μες απ’ την ευαισθησία των έργων του, μιας  τόσο ευφυούς όσο και ιδιαίτερης γραφής. Όσα δηλαδή η απλή ματιά της καθημερινότητας, χαρακτηρίζει ως απλοϊκές πράξεις άνευ αξίας.

     Εκεί ακριβώς, όπου ο σπουδαίος και τόσο συνεχόμενα επίκαιρος θεατρικός συγγραφέας, αποκαλύπτει. Πως οι -χωρίς καμία φαινομενική αξία- ακούσιες πράξεις μας. Είναι ίσως η μοναδική απάντηση, τόσο αναπάντεχα, στο αναπάντητο αίνιγμα της ζωής. Εκεί δηλαδή όπου υπάρχουν καλά κρυμμένες όλες οι σκοτεινές ερωταπαντήσεις, που αναζητούμε σχεδόν εμμονικά.

       Συγχωρέστε το λογοπαίγνιο με τις λέξεις… αλλά δεν μπόρεσα ν’ αντισταθώ άλλο στην περίσταση!

       Παρ’ όλα αυτά όμως, ο Πίντερ, είναι ένας απόλυτα απαιτητικός δάσκαλος. Καθώς την ώρα της όποιας ανάγνωσης, οπτικά, ακουστικά ή και ταυτόχρονα. Απαιτεί συνεχώς κατά τη διάρκεια της μαθητείας μας, τη δέουσα προσοχή και επιμέλεια προς κατανόηση ενός βαθύτερου πάντοτε νοήματος. Αυτού της φαινομενικά παράλογης σκέψης, χρησιμοποιώντας ακόμη και το κωμικό στοιχείο του δράματος, ως εντελώς απαραίτητου συντελεστή.

     Καθώς, τόσο πολύ, ο θεατρικός αυτός συγγραφέας, όχι μόνον απαιτεί να λάβουμε μέρος στο όλο εγχείρημα…    αλλά και μας επιβραβεύει τελικά για το ευτυχές αποτέλεσμα,  μ’ έναν τόσο ξεχωριστό τρόπο γραφής και ανάγνωσης.

      Βάζοντάς μας, ως παρουσίες πλέον, με τη χειμαρρώδη  γραφή των εννοιών του, να συμμετέχουμε δια ζώσης στα έργα του. Προκαλώντας ταυτόχρονα, μια προσωπικά συναισθηματι-κή καταιγίδα, που μέχρι τώρα, δεν γνωρίζαμε καν την ύπαρξή της.

       Στο ανωτέρω λοιπόν μυθιστόρημα, ο Πίντερ, μας παρουσιάζει τρεις παιδικούς φίλους ως ηλικιακά ώριμους άνδρες, που αρνούνται ίσως πεισματικά να εγκαταλείψουν τον τρόπο σκέψης της νεότητας. Μετατρέποντας τελικά τον εαυτό τους, σε κάτι πιο πρακτικά λειτουργικό.

       Καθώς αντιπαλεύουν συνεχώς, γενικολογώντας, με φράσεις, πράξεις και φαντασιώσεις, χωρίς την ανάγκη έστω μιας κάποιας σαφήνειας. Η οποία όμως αποπνέει έναν καθω-σπρεπισμό, που τους κάνει ν’ ασφυκτιούν μέσα στα εικονικά τους αδιέξοδα. Έτσι συνεχίζουν να παίζουν, παίρνοντας ο ένας τα παιχνίδια του άλλου, χωρίς κάποιο βαθύτερο νόημα.

        Μιας κι έτσι κάνουν τα παιδιά… παντού και πάντα!

      Αρνούμενοι όμως να προσχωρήσουν σ’ έναν άλλο τρόπο σκέψης, παραδιδόμενοι τελικά στο αναπόφευκτο. Ξεπερνώντας ίσως μιαν επίπλαστη αθωότητα που τους αποπροσανατολίζει, προς χάρις μιας τόσο κενής κι ανόρεχτης συμβατικότητας.

      Άλλωστε, εδώ ο συγγραφέας αφήνει με γλαφυρότητα  να διατυπωθούν ελεύθερα οι οποίες απόψεις του στις σελίδες του βιβλίου. Πάντοτε βέβαια, υπό την επήρεια των έντονων ίσως και ανώριμων συναισθημάτων. Τα οποία κι ο ίδιος, μαζί    μ’ εμάς, δεν μπόρεσε να ξεπεράσει ποτέ.

     Επαναφέροντας έτσι συνεχώς τους ήρωες του βιβλίου  στην αρχική τους κατάσταση, αυτή του πνευματικού νάνου, αποφεύγοντας κάθε δογματισμό σκέψης και άποψης για τα πάντα.

          Χωρίς όμως… υπαρκτό ή ορατό αποτέλεσμα.

      Αλλά με μια υποδόρια διατύπωση και αίσθηση της αλήθειας των παιχνιδιών, που δεν είναι τίποτε άλλο. Παρά μία σαρωτικά ακατανίκητη πραγματικότητα.

              Όλων μας…

      Απαλλαγμένοι όμως μέχρι τέλους, χωρίς ίχνος ένοχων, για να την αντικαταστήσουμε με οτιδήποτε άλλο.

Παραμένοντας όμως κάπως έτσι… αμετανόητα ανώριμοι, και άνδρες – παιδιά, για πάντα!   -Καρλ Γιουνγκ                                 

     Καθώς το ανωτέρω έργο μας αποκαλύπτει ξεκάθαρα,  με όπλο την τόσο ιδιαίτερη αφήγηση. Μια βαθιά κρυμμένη εσωτερικότητα του συγγραφέα, που μες από τα έργα του μας αποκαλύπτεται τόσο αινιγματικά.

       Ο ίδιος, γόνος εργατικής τάξης, ανέπτυξε από νωρίς πολιτική άποψη. Συμμετέχοντας ενεργά με την ακτιβιστική του δράση και την έντονη παρουσία του στα γράμματα. Ως ένα ενοχλητικά απροσπέλαστο εμπόδιο για τις όποιες βίαιες πρακτικές κάθε μορφής εξουσίας. Καθώς δε φειδόταν λόγων, μα ούτε και πράξεων! Για να στηλιτεύει συνεχώς την όποια πολιτική παραδοξότητα, σε ανάλογες πάντα περιστάσεις.

          Μέχρις του σημείου…!

       Να γίνεται όχι μόνον αντιπαθής, ως μη ευπρόσδεκτος  από κυβερνήσεις παγκοσμίως, αλλά και αυθαίρετες πολιτικές πρακτικές. Μα και δήθεν προβληματικά ακατανόητος, απ’ το κατεστημένο της πρώιμης μεταπολεμικής περιόδου.  

      Όπως άλλωστε συμβαίνει, σχεδόν σ’ όλους τους μεγάλους λογοτέχνες και ποιητές, άμα τη εμφανίσει τους.

          Γι αυτό άλλωστε… όπως ανέφερε ένας άλλος 

βραβευμένος Άγγλος ποιητής, μάλλον για τον εαυτό του!

Εάν θέλεις να κάνεις κάποιον να μη γράφει, τότε, δεν       

        έχεις παρά να του δώσεις το Νόμπελ λογοτεχνίας.       

                                                        -T.S Eliot-

       Με τον οποίο, ευελπιστούμε ν’ ασχοληθούμε πολύ αργότερα. Όταν αισίως καταλήξουμε κάποτε στο δυσκολότερο μέρος της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

           Που δεν είναι άλλο… παρά η ποίηση!

      Αν και στην περίπτωση του Χάρολντ Πίντερ, μιας και   δεν υπήρχε άλλη επιλογή. Το ανωτέρω βραβείο, δόθηκε μεν, αλλά σε προχωρημένη ηλικία. Μόλις δυο χρόνια πριν το θάνατό του. Όντας ο ίδιος πλέον ασθενής και μάλλον για κάποιους εντελώς ακίνδυνος.

              Υστερόγραφο

     Αν και η σχεδόν αντιπάθεια για τους εξ Μ. Βρετανίας  ορμώμενους, πλην Σκοτσέζων, Ιρλανδών και κάποιων λίγων εξαιρέσεων, αλλά και του πολύ καλού φίλου μας Alex.

          Είναι όντως από καιρού εκπεφρασμένη…!

      Εντούτοις -σε καμία περίπτωση- δεν θα μπορούσαμε   να κρύψουμε τον αμέριστο θαυμασμό μας για τον Χάρολντ Πίντερ. Ως πραγματικά, έναν από τους σπουδαιότερους των θεατρικών συγγραφέων, μόλις του περασμένου αιώνα. Αλλά  και του συνόλου, εν γένη, της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

            Απολαύστε τον…!

                                                             Ευ Δαίμων

                                      – George Bernard Shaw –

Σ’ έναν άσχημο και δυστυχισμένο κόσμο, ακόμα και οι  πλούσιοι... δεν μπορούν ν’ αγοράσουν, παρά μόνον ασχήμια και δυστυχία!

 Σω

      Ό,τι έχουμε αναφέρει μέχρι τώρα για τους πέραν του ατλαντικού, συγγραφείς, ιδιαιτέρα για τον Μαρκ Τουέιν. Εδώ  σίγουρα ισχύει ακόμη περισσότερο για τον άριστο των αρίστων συγγραφέων, λογοτεχνών, φιλοσόφων και διανοητών. 

     Επειδή, ίσως θα πρέπει ν’ ασχοληθούμε αποκλειστικά με το πρόσωπο του Μπέρναρντ Σω, παρά με οτιδήποτε άλλο, άμεσα και μ’ ευλαβική επιμονή σ’ αυτό το κείμενο.        

     Καθώς ένας ακόμη σπουδαίος Βρετανός συγγραφέας,επίσης ιρλανδικής καταγωγής, κάτοχος ενός ακόμη βραβείου νόμπελ λογοτεχνίας. Ο οποίος θα ήταν εντελώς αδύνατο να μην απασχολήσει τις εξαιρετικά φιλόξενες σελίδες της Ευδαιμονίας.

      Μιας κι ο ίδιος, είναι όντως εκείνη η σιωπηλή φωνή της ψυχής, που βοά όμως μέσα μας!

      Κι ας κάνουμε τις περισσότερες φορές… πως δεν την ακούμε τάχα!

      Έτσι, όσα κι αν έχει πει ή γράψει, ο Μπέρναρντ Σω. Έρχονται τώρα, όσο ποτέ άλλοτε, να μας συναντήσουν τόσο απροσδόκητα, όπως ακριβώς η αλήθεια με το εκτυφλωτικό της φως, συναντά το ψέμα μες τα σκοτάδια της ψυχής μας. Αποκαύπτοντας σ’ όλους ξεκάθαρα, για το ποια είναι πάντα η σωστή επιλογή για τη ζωή.

       Έτσι όπως ο ίδιος εξέφρασε τις αλήθειες του, μ’ έναν απόλυτα γλαφυρό τρόπο, του οποίου η αμεσότητα  δεν αντιγράφεται. Καθώς στα μνημειώδη κείμενα και στους απαράμιλλα ζωντανούς διάλογους των έργων του, ο Σω. Ξεγυμνώνει αποκαλυπτικά την ανθρώπινη φύση, χωρίς οίκτο και δεύτερες σκέψεις. Αφού, πέραν της μαγευτικής γραφής και του μνημειώδους ύφους των βιβλίων του. Η οποία εν γένη επικοινωνία μαζί του, μόνον ως ένα ονειρικό ταξίδι σκέψης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.

       Λάτρης ο ίδιος της αρχαιοελληνικής τραγωδίας, αλλά και των Σαιξπηρικών έργων, μεγαλούργησε με τις θεατρικές του κωμωδίες, εντός των οποίων κατάφερε να καταγράψει όλη την τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης.

     Καθώς επέλεξε να ζήσει με ανάλογο τρόπο, απορρίπτοντας τις οποίες κοινωνικές συμβατικότητες, με πολύ μεγάλο όμως προσωπικό κόστος,τις περισσότερες φορές,για τον ίδιο και  την οικογένειά του.

     Φανατικός άλλωστε σοσιαλιστής, μέχρι το τέλος της ζωής του, δεν εγκατέλειψε ποτέ τον αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη, πολιτική ισονομία, αλληλεγγύη και κατανόηση.

      Καθώς σε όλα τα έργα του διατυπώνονται ξεκάθαρα οι βαθιά φιλοσοφικές, αλλά και ρηξικέλευθες απόψεις του για τον άνθρωπο, τον κόσμο μας, τη ζωή και την ύπαρξη γενικότερα.

             Υστερόγραφο

       Μολαταύτα, σ’ αυτό το μικρό ίσως άρθρο, το οποίο με απαράμιλλο θράσος γράφεται αυτήν τη στιγμή, για έναν τέτοιο γίγαντα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Δεν θα μπορούσαν ποτέ να χωρέσουν τα πνευματικά κατορθώματα, ενός τόσο υπέροχου ανθρώπου!

     Ας μας επιτραπεί λοιπόν, -σεμνά και ταπεινά- να μην αναφερθούμε ιδιαίτερα σε κανένα απ’ τα σπουδαία έργα του.

     Μιας και κάτι τέτοιο… θα ήταν πραγματικά μία ασυγχώρητη ύβρης!

            Υποσημείωση

      Καθώς, ό,τι κι αν είπε ή έγραψε ο συγκεκριμένος αυτός λογοτέχνης, φιλόσοφος και διανοητής. Θα ηχεί για πάντα μες  τη σκέψη μας, ανακαλώντας τις Ερινύες που έχει ο καθένας από εμάς, εις τους αιώνας, των αιώνων, αμήν!    

            Ανακαλύψτε τον…!

                                                                              Ευ Δαίμων

                     -The importance of  being Earnest-

          Οι γυναίκες γίνονται σαν τις μητέρες τους… κι αυτό είναι το δράμα τους!

       Ωστόσο, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους άνδρες, κι αυτό… είναι το δικό τους!

                                     Όσκαρ Ουάιλντ

                  -Oscar Fingal O’ Flahertie Wills Wilde-

         Ο Ιρλανδός θεατρικός συγγραφέας και ποιητής,  -Όσκαρ Ουάιλντ- είναι όντως ο πιο σημαντικός εκπρόσωπος στην απόδοση του ευρωπαϊκού στιλ γραφής των γεγονότων και διαλόγων, αλλά και της ανατροπής των καταστάσεων. Σ’ εκείνο το είδος γραφής, που όχι άδικα, ονομάζεται αισθητικό. Μιας κι είναι η απόλυτη αποκάλυψη της πιο βαθιάς εσωτερικότητας του ατόμου, όπως αυτή εκφράζεται μες από πάθη, ενοχές και τις πιο κρυφές επιθυμίες της σάρκας, αλλά και του πνεύματος.

        Ωστόσο, ο ίδιος, έχοντας δοκιμάσει πολλά απ’ τα ειδή του γραπτού λογού. Όπως δημοσιογραφία, ποίηση, διηγήματα, και άλλα. Εντούτοις, έγινε διάσημος ως θεατρικός συγγραφέας, μες απ’ τα θεατρικά του αριστουργήματα, αλλά κι από την εμμονή του με τα ευφυολογήματα. Έτσι, έχοντας γράψει μόλις ένα μυθιστόρημα, ως μια κάποια παραδοξότητα.

      -Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ-

       Είναι ίσως ο μοναδικός λογοτέχνης που άφησε ένα τόσο έντονα ανεξίτηλο αποτύπωμα, στα παγκόσμια γράμματα!

      Αμετανόητα άλλωστε ομοφυλόφιλος ο ίδιος, αλλά  και φανατικός οπαδός του σοσιαλισμού. Δεν απέκρυψε ποτέ, σε κανένα απ’ τα σπουδαία έργα του, αυτήν την ιδεολογία της εσωτερικής ελευθερίας, και ταυτόχρονα, της όποιας κοινωνικά ελευθεριάζουσας συμπεριφοράς του.

      Γόνος μάλλον αστικής τάξης, λόγω καταγωγής από εύπορους γονείς, είχε την τύχη να σπουδάσει στα καλύτερα Αγγλικά κολέγια. Όπως το Τρίνιτυ και η Οξφόρδη! Αλλά και δίπλα σε σπουδαίους καθηγητές των νεανικών του χρόνων.

     Ωστόσο, αν και ακραία αντισυμβατικός, απόλυτα όμως οξυδερκής καθώς και έντονα πνευματώδης, αλλά κι αρκετά αντιδραστικός. Κατάφερε, παρά τις όποιες αντιξοότητες που  επέβαλε η κοινωνικής του θέση, να γίνει ο πιο διάσημος θεατρικός συγγραφέας της εποχής του.

          Κι όχι μόνον…!

      Καθώς ονομάστηκε ως ο μοναδικός δεξιοτέχνης στην ανάλυση, -λεπτομερειακά- των ανομολόγητων κοινωνικών ζητημάτων. Εκεί όπου μια τόσο συντηρητική κοινωνία, όπως ήταν αυτή της εποχής του. Αρνούνταν πάντα πεισματικά, μέχρι τότε, ν’ αναφέρει ή και ν’ αναφερθεί σε ανάλογες περιπτώσεις.

      – Βικτωριανή εποχή στη Μεγάλη Βρετανία –

       Εντούτοις, μέσα στο αριστουργηματικό αυτό έργο, χρησιμοποιώντας το απόλυτα ανατρεπτικό του χιούμορ. Ο ανυπέρβλητος αυτός συγγραφέας, μας αποκαλύπτει, μ’ έναν όντως ακραία σατιρικό τρόπο. Το πως οι ήρωες του βιβλίου, γνήσια τέκνα μιας κουρασμένα αποτυχημένης αστικής τάξης, που έχει όμως από καιρό χάσει την όποια ιστορική της αξία.

       Μιας και κάτι τέτοιο δεν υπήρξε ποτέ… κι ούτε βέβαια πρόκειται να υπάρξει!

    Με άκρατο κυνισμό και παντελή έλλειψη σοβαρότητας, γελοιοποιεί τα πάντα γύρω της. Κι αυτό, γιατί έτσι απλά της αρέσει, είτε λόγω παντελούς ελαφρότητας, είτε λόγω ευτελούς αποδοχής αξίων, κι επειδή μπορεί να το πράξει ίσως ατιμωρητί. Ανακυκλώνοντας όμως έτσι, μιαν εντελώς ανάπηρη πνευματικά κατάσταση, που οδηγεί αναπόφευκτα τις ανθρώπινες κοινωνίες, στο μαρασμό και την εξαθλίωση,

    Διότι, ατυχώς, οι δήθεν πολιτισμένες κοινωνίες των ανθρώπων, απανταχού του κόσμου μας. Έχουν από παλιά εκπαιδευτεί να βλέπουν ως μια χαριτωμένη πράξη, και τίποτα περισσότερο! Τα ψέματα και τις ασχήμιες των δυνατών.

    Ενώ, αντίστοιχα, αντιμετωπίζουν ως μεγάλη απρέπεια την όποια, έστω ασυνείδητη, αντίδραση των αδυνάτων ή ακόμα κι ως μία εγκληματική πράξη.

      Αν και κάτι τέτοιο… μόνο ως απόλυτα σύγχρονο θα   μπορούσε να χαρακτηριστεί!

      Τοποθετώντας έτσι αναμφισβήτητα τον Όσκαρ Ουάιλντ, ως τον πιο διαχρονικό λογοτέχνη όλων των εποχών.

      Παρ’ όλα αυτά όμως, τίποτα τέτοιο δεν συνέβη κατά  τη διάρκεια της ζωής του, αν και λατρεύτηκε από πολλούς.

          Όντας ένας ακόμη άκαιρα εκλιπόν!

     Έχοντας φύγει τόσο νωρίς, μην προλαβαίνοντας ίσως   την ολοκλήρωση του έργου του, στο σύνολό του. Όπως τόσοι και τόσοι άλλοι σπουδαίοι συγγραφείς και λογοτέχνες.

            Απορριπτέοι πάντοτε από την εποχή τους…!

      Μιας κι ο ίδιος, πλήρωσε πολύ ακριβά την όποια δική του ελαφρότητα στις κοινωνικές, κι όχι μόνο σχέσεις. Όντας κυνηγημένος και τελικά τιμωρημένος βαριά, από έναν κόσμο και μια πολιτεία που τον θαύμαζε μεν για το πνεύμα του! Αλλά  που ποτέ δεν κατενόησε ή αποδέχθηκε την όποια ιδιαιτερότητα του χαρακτήρα του. Έχοντας τόσο άδικα καταδικάσει τον ίδιο, αλλά και το απαράμιλλα ελεύθερο πνεύμα του, χωρίς την απαραίτητη προσπάθεια κατανόησης και αποδοχής. Οδηγώντας τον όμως έτσι, λίγο αργότερα, στον πρόωρο θάνατό του.

      Μη αποδεχόμενη, τοιουτοτρόπως, την όποια κοινωνική του διαφορετικότητα, ως κάτι ίσως το παραγωγικά δημιουργικό.

          Υστερόγραφο

      Παραφράζοντας έτσι, έστω κατ’ ελάχιστον, τα λόγια του μεγάλου αυτού Βρετανού συγγραφέα. Μην τολμώντας βέβαια να πράξουμε κάτι διαφορετικά.

        Μπορούμε κάλλιστα να πούμε… πως η αλήθεια σπάνια   είναι αψεγάδιαστη. Καθώς η ζωή, θα ήταν πολύ ανιαρή εάν μας συνέβαινε κάτι τέτοιο.

      Μιας και η λογοτεχνία… θα ήταν κάτι το εντελώς αδύνατο!

                                                               Ευ Δαίμων