Ιβάν Σεργκέγεβιτς Τουργκένιεφ
Άλλος ένας σημαντικός Ρώσος συγγραφέας και δραματουργούς, για το οποίον αξίζει να πούμε πως επηρέασε αρκετά τις επόμενες γενιές των Ευρωπαίων λογοτεχνών, με την εξαίσια τεχνοτροπία των διαλόγων του, αλλά και το ύφος της γραφής του.
Εκλεκτό τέκνο της αστικής τάξης ο ίδιος, ευτύχισε να λάβει τις καλύτερες σπουδές, γνωρίζοντας ταυτόχρονα μεγάλους Ρώσους λογοτέχνες και ποιητές της εποχής του.
Εντούτοις, έχοντας ίσως την οικονομική ευμάρεια που του επέτρεψε κάτι τέτοιο…!
Πολύ γρήγορα βρέθηκε στις μεγάλες πρωτεύουσες της δυτικής Ευρώπης, όπου και συνέχισε τις σπουδές του ερχόμενος σε επαφή με σπουδαίες πολιτικές προσωπικότητες, όπως επίσης ο Μπακούνιν και πολλοί άλλοι. Πράγμα το οποίο επηρέασε καταφανέστατα τις όποιες μέχρι τότε απόψεις του, οδηγώντας τον τελικά σ’ έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο αντίληψης των κοινωνικών θεμάτων στο σύνολό τους.
Έτσι τάχτηκε αμέσως στις τάξεις εκείνων που πίστευαν πως η χώρα του -Ρωσία- θα έπρεπε να στραφεί αναφανδόν προς ένα καθαρά δυτικό τρόπο σκέψης και κοινωνικής ολοκλήρωσης.
Εάν θα ήθελε πραγματικά να προχωρήσει πολιτισμικά, πολιτικά και οικονομικά, εγκαταλείποντας πλέον για πάντα τις όποιες φεουδαρχικές πρακτικές.
Αλίμονο…!
Πολύ γρήγορα όμως αυτές οι απόψεις τον οδήγησαν σχεδόν ως αυτοεξόριστο και μόνιμο κάτοικο Λονδίνου και Παρισιού. Εκεί δηλαδή, όπου είχαν πλέον συγκεντρωθεί πολλοί πνευματικοί άνθρωποι της χώρας του.
Όχι, πως τον πείραξε κιόλας…!
Όμως, παρόλο που κάτι τέτοιο τον επηρέασε καταλυτικά, μη νοιώθοντας πλέον τον παγωμένο αέρα της πατρίδας. Ποτέ δεν εγκατέλειψε τις προσωπικές του απόψεις για την πνευματική, αλλά και την κοινωνική ολοκλήρωση των ανθρώπων γύρω του.
Με τον Ιβάν Τουργκένιεφ λοιπόν, επιστρέφουμε στον λυρικό ρομαντισμό της Ρωσικής λογοτεχνίας -ως οφείλαμε…- ευελπιστώντας να ολοκληρώσουμε, έστω κατ’ ελάχιστον, λίγο αργότερα με εξίσου σπουδαίους δραματουργούς. Ολοκληρώνοντας τελικά, τοιουτοτρόπως, τη σπουδή μας σε κάτι τέτοιο, ανάλογα.
***
Μέσα στο ανωτέρω λοιπόν έργο, η απέραντη πλήξη της αστικής τάξης, μετατρέπεται αναπόφευκτα κάποτε σε προσωπικές κι ανικανοποίητες φαντασιώσεις. Μιας ζωής δηλαδή χωρίς προβλήματα. Σ’ ένα μέρος της κοινωνίας πνευματικά ανώτερο, -υποθετικά…- αλλά στην πραγματικότητα χωρίς περιεχόμενο και αληθινή αξία.
Ωστόσο, τα συναισθήματα των ανθρώπων μπερδεύονται μεταξύ τους, αφού όχι μόνο δεν είναι πραγματικά, καθώς είναι τόσο κενά… όσο και επιφανειακά!
Καθώς ασχολούνται συνεχώς μ’ αυτά που πιστεύουν πως θα έπρεπε να τους απασχολούν. Έτσι η όποια κοινωνικότητα περιστρέφεται γύρω από θέματα φαινομενικά καθημερινά, αλλά στην πραγματικότητα χωρίς κανένα βαθύτερο νόημα.
Υπάρξεις δηλαδή που ζουν μάλλον προκλητικά σε βάρος των άλλων, επιδεικνύοντας την αδυναμία τους για πραγματικά συναισθήματα ή έστω να προσποιηθούν κάπως πειστικά για κάτι τέτοιο.
Έτσι όλα κατατρέχονται συνεχώς από μια εικονικότητα τόσο ψευδής -όσο και οι ίδιοι- αλλά κι από μια ελαφρότητα, όσο και τα δήθεν συναισθήματα τους.
Κι όμως, πίσω από αυτή την τόσο ψεύτικα λαμπερή βιτρίνα, είναι συσσωρευμένο τόσο πολύ δηλητήριο, όσο και και παντελής έλλειψη ηθικής νοημοσύνης. Αν και κάποιες φορές, θέλοντας ίσως να δικαιολογηθούμε άκαιρα! Το αποδίδουμε σε ανωριμότητα, που όμως δεν αφήνει τους ήρωες του βιβλίου να βρουν την ψυχική ηρεμία και γαλήνη ενός πραγματικά ελεύθερου ατόμου.
Καθώς ζουν φυλακισμένοι… όλοι μαζί, μέσα σε μία τόσο κουραστική ουτοπία!
Χωρίς βέβαια να μπορεί ν’ απολαύσει ποτέ κανείς, την πραγματική λύτρωση μιας αληθινής ζωής, γεμάτης με σωματικό και πνευματικό κόπο. Και η οποία είναι τελικά ίσως η μόνη που αξίζει να ζούμε όλοι πραγματικά.
Σε αυτή λοιπόν την παρακμιακή κατάσταση, χωρούν μόνο οι εύποροι γαιοκτήμονες, οι οποίοι επαίρονται συνεχώς για τον αριθμό των φτωχών χωρικών και δούλων τους. Μαζί πάντα με τα κάθε λογής παράσιτα, αλλά και τις εντελώς απαραίτητες παρουσίες των ανώτερων αξιωματούχων. Ούτως ώστε να μπορεί να λειτουργεί αδιατάρακτα μια τέτοια κενή ουσίας και περιεχομένου κοινωνική αυταπάτη.
Όσο δε για όλους τους υπολοίπους…!
Αυτοί υπάρχουν και ζουν στις σκιές, μόνο και μόνο για να υπηρετούν αυτή την τόσο αρρωστημένη ηθικά πραγματικότητα.
Υστερόγραφο
Καθώς μια τόσο στείρα αντίληψη μιας μη παραγωγικής πνευματικά κοινωνίας, έχει ως φυσικό αποτέλεσμα να είναι όχι μόνο θνησιγενής, αλλά και χωρίς βαθύτερο νόημα, μέλλον και τελικά σημασία.
Υποσημείωση
Ωστόσο, κατόπιν όλων αυτών, δεν είναι ν’ απορεί κανείς για τα βαθύτερα αίτια της Οκτωβριανής επανάστασης.
Αναπόφευκτης… λογοτεχνικά μιλώντας πάντοτε!
Ευ Δαίμων
