Έρμαν Έσσε   -Hermann Hesse-

                                    

                                

              -Η πραγματική αποστολή του ανθρώπου, είναι              

                     να βρει τον δρόμο προς τον εαυτό του.-

                     -Καθώς μόνο οι ιδέες που ζούμε στην         

                              πράξη, έχουν κάποια αξία.-

                                                                       Έσσε

      Ο Γερμανός λογοτέχνης -με Σουηδικές ρίζες- είναι ίσως   από τους ελάχιστους συγγραφείς που ξεπέρασαν τόσο εύκολα  τα όρια της καταγωγής τους.

    Όπως ο Νίτσε άλλωστε… καθώς και οι δυο προορίζονταν  για ιερείς!

     Εντούτοις, οι βαθύτερες ανησυχίες τους για το τι είναι πραγματικά ο άνθρωπος, τους πήραν μακριά από κάτι τέτοιο.

      Εσωστρεφής και ιδιαίτερα μοναχικός, κατά μία έννοια,ο Έσσε οδηγήθηκε μάλλον γρήγορα σε πιο πρακτικές λύσεις, εργαζόμενος τελικά ως ένας απλός υπάλληλος βιβλιοπωλείου. Εγκαταλείποντας ίσως πρόωρα τις θεολογικές σπουδές και κάθε άλλη εκπαιδευτική προσπάθεια μέσα σ’ ένα στείρο μαθησιακά περιβάλλον. Όπως ο ίδιος βίωνε την εκπαίδευση της εποχής του.

     Ωστόσο, έντονα αυτοβιογραφικός κι αρκετά απορριπτικός όσον αφορά τον ψυχισμό του. Περιγράφει γλαφυρά με τα βιβλία του τις προσωπικά πνευματικές του εμπειρίες και αναζητήσεις.

       Φανατικός άλλωστε λάτρης της ψυχανάλυσης και του υποσυνείδητου, όπως αυτό εκφράζεται με τις ασυνείδητες πράξεις και σκέψεις μας. Ξεκίνησε να γράφει με λογοτεχνικό ψευδώνυμο, περιγράφοντας με αφηγηματικό ύφος τις ιστορίες του.

      Έτσι όλο αυτό, τελικά κι αναπόφευκτα, απέδωσε στον συγγραφέα τεράστια αναγνωρισιμότητα καθιστώντας τον διάσημο. Αν και ο ίδιος μάλλον δεν επιδίωξε κάτι τέτοιο.

    Μολαταύτα, ίσως εντελώς φυσιολογικά, τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα έζησε σχεδόν απομονωμένος, μελετώντας τις φιλοσοφικές ρήσεις της άπω ανατολής, που τόσο πολύ είχαν επηρεάσει το είδος της γραφής του, γενικότερα.

     Αποδίδοντας έτσι τον εαυτό του ως υπήκοο στη χώρα όπου κατοικούν οι υποσυνείδητες σκέψεις. Έναν τόπο σ’ έναν φανταστικά εσωτερικό κόσμο, όπου οι φαινομενικά ασαφείς νόμοι ενός βαθύτερου ψυχισμού, είναι αυτοί που τον διέπουν συνεχώς.

      Εντούτοις, ο μοναδικός τρόπος γραφής του Έσσε, που εμβαθύνει τόσο πολύ μες το ασυνείδητο των ηρώων του. Δεν  είναι μόνο ιδιαίτερα αναλυτικός, αλλά και απολαυστικά ποιοτικός.

      Μιας και με αφηγηματική δεινότητα κατά την τόσο δυναμική παρουσία στην τέχνη του πεζού λόγου. Αποδίδει ίσως μοναδικά τους άπειρους χρωματισμούς ενός ευρωπαϊκού ρομαντισμού στην πεζογραφία.

      Αυτό δηλαδή… που μόνο ως αποκαλυπτικός λόγος θα μπορούσε να περιγραφεί.

     Και καθώς δεν υπάρχουν λογοτεχνικά πονήματα τα οποία δε δύναται να ξεχωρίσει κανείς απ’ τον τόπο και την εποχή που γράφτηκαν. Εντούτοις, πάντοτε αυτά, ομοιάζουν να είναι το αποτέλεσμα μιας εσωτερικής ζύμωσης σκέψεων και εμπειριών. Πράγματα δηλαδή που σχεδόν πάντα γεννά η ανάγκη για την αντιμετώπιση των εσωτερικών ορμών.

     Κι αφού πουθενά δεν υπάρχει ένα σαφές όριο για την αρχή ή το τέλος. Καθώς αυτές οι σκέψεις δεν είναι παρά μια ταυτόσημη απεικόνιση για την εσωτερική πάλη του ανθρώπου με τον εαυτό του, αλλά και τον δυστοπικό κόσμο τριγύρω.

      Έτσι ο Έσσε στα βιβλία του μας δίνει απόλυτα και τόσο περιγραφικά, το αποτελέσματα της μάχης μεταξύ καλού και κακού, που από πάντα συνυπάρχουν μέσα μας. Καθώς μόνο φαινομενικά μία τόσο προσωπική σύγκρουση ή ακόμα και μια εσωτερική επανάσταση, αναζητά ένα τόσο ουτοπικό αποτέλεσμα.

      Εντούτοις, τελικά, ο προβληματισμένα ψυλλιασμένος αναγνώστης. Αντιλαμβάνεται, εκούσια ή ακούσια ελάχιστη έχει σημασία, πως κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδύνατο!

      Αφού, φαινομενικά, οι δυο αντίθετοι αυτοί κόσμοι που συνεχώς βιώνουν μια συγκρουσιακή κατάσταση. Βρίσκονται  αναπόφευκτα κι αδιάρρηκτα ενωμένοι μέσα στο ίδιο άτομο, σχηματίζοντας τον ίδιο του τον εαυτό.

       Στο βιβλίο αυτό λοιπόν, κι όχι μόνο, ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας εξιστορεί την εσωτερική εξέλιξη του ανθρώπου,-δυαδικά- με κέντρο της περιγραφής την ψυχική και νοητική του εξέλιξη. Καθώς πιστεύει ξεκάθαρα πως ο άνθρωπος είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της φύσης, της δικής του αλλά και γενικότερα. Εκεί όπου η παρουσία και ύπαρξη είναι τελικά η αιτία για να γίνουν αντιληπτά τα πάντα.

     Καθώς μοναδικά, ο κάθε ένας από εμάς, είναι απόλυτα υπεύθυνος για τις πράξεις και τις καταστροφές του. Έτσι ο άνθρωπος, κατά τον συγγραφέα πάντοτε, αλλά και τον έντιμο αναγνώστη. Δεν έρχεται στη ζωή για να πολεμήσει τους άλλους, αλλά κυρίως για ν’ αντιμετωπίσει το εαυτό του.

     – Είσαι πρόθυμος να πεθάνεις, δειλέ, αλλά όχι να ζήσεις.-

                                                           Έρμαν  Έσσε 

     Συνοδοιπόρος άλλωστε σ’ αυτό το εξωτικό ταξίδι, είναι ένας εσωτερικός δαίμονας που εκφράζεται ίσως περισσότερο ως το αποτέλεσμα των δυνάμεων που κυριαρχούν μέσα μας.

     Μια σχεδόν σκοτεινή μορφή που ομοιάζει περισσότερο με τη σκιά μας. -Καρλ Γιουνγκ- Καθώς της φορτώνουμε ό,τι εμείς θα θέλαμε να κάνουμε, να πούμε και να ήμαστε τελικά.

      Έτσι η όποια ταύτιση μαζί του… δεν είναι παρά η παραδοχή ενός βαθύτερου εγώ!

     Ωστόσο, η αποδοχή ενός τέτοιου εσωτερικού εγώ, μας παραδίδει κάποτε μπροστά στον παραμορφωτικό καθρέπτη   μιας προσωπικής αποκάλυψης. Αυτού δηλαδή που μας παρακινεί τόσο αποκαλυπτικά στη δύναμη της μοναξιάς, διαγράφοντας ό,τι άλλο υπάρχει ως φαντασιακή κατάσταση γεγονότων.

      Καθώς το διαπεραστικό βλέμμα του Έσσε, εκεί όπου στις σελίδες των βιβλίων του παρουσιάζεται ο ίδιος ως η πηγή των ιστοριών του. Αλλά και η έντονα διορατική περιγραφή των ηρώων του. Δημιουργούν εκείνη την επαναστατική τάση για ν’ ανακαλύψουμε και τελικά να οριοθετήσουμε, ό,τι δεν έχουμε τάχα υποπτευθεί για τον εαυτό μας, μέχρι τώρα.

         Ή, ακόμη χειρότερα… ό,τι δεν αποτολμήσαμε ποτέ να αποδεχθούμε ως υπαρκτό μέσα μας.

       Αναμφίβολα, το βιβλίο αυτό δεν είναι ευχάριστο, αλλά ούτε και παρηγορητικά ελαφρύ. Ωστόσο στις σελίδες του, κάθε παρατηρητικός αναγνώστης, θα μπορέσει να βρει κάτι που τόσον καιρό ήταν βαθιά κρυμμένο μες την ψυχή του.

         Όντας έντονα διορατικό κι απόλυτα μοναχικό!

     Αυτό δηλαδή που περιέχει την απαραίτητη ευθύτητα μιας ηθικής στάσης απέναντι στην αληθινή ζωή, και στους τρόπους που εκφράζεται αυτή σχεδόν πάντα.

      Καθώς, κάπου εδώ… αναπόφευκτα, το μέγιστο βάθος των ωκεανών φαντάζει λίγο μπροστά στην άβυσσο της ψυχή  μας, και στον ατέλειωτο βραδινό ουρανό των ονείρων της!

          Υστερόγραφο

      Ειλικρινά, δεν γνωρίζω για το εάν θα έπρεπε να επικοινωνήσω μαζί σας χρησιμοποιώντας ως εργαλείο ένα  έργο του Έσσε. Μιας και τα έργα που έχω διαβάσει… έχοντας διαβάσει ίσως αρκετά! Με κάνουν να νοιώθω τόσο αγνωστικιστής, όσο και ανεπαρκής για ν’ αποδώσω υπό μορφή κειμένου ή με λόγια ακόμη. Το βάθος της σκέψης ενός τόσο σπουδαίου λογοτέχνη και πνευματικού γίγαντα.

      Παρ’ όλα αυτά όμως, το αποτόλμησα με θράσος ίσως σε μια ανέλπιδα προσπάθεια να καταδείξω ξεκάθαρα όλα τα ανωτέρω ως αληθή. Κι αφού δεν ξέρω εάν τελικά τα κατάφερα, έστω κατ’ ελάχιστον!

       Εντούτοις, γνωρίζω πια πως το ν’ ανέβω σ’ ένα τόσο ψηλό βουνό γνώσης, ήταν από πριν το επισφαλές εγχείρημα που όφειλα χρόνια τώρα στον εαυτό μου, έστω κι αν δεν ήταν δυνατό ν’ αποδοθεί εις το ακέραιο κάτι τέτοιο.

     Συγχωρέστε λοιπόν αυτή την ελλειπή ορειβατική μου προσπάθεια, μιας και δεν μπόρεσα να φτάσω τελικά, ούτε καν στο μέσο μιας τόσο πνευματικά ανηφορικής διαδρομής.

     Επιτρέψτε μου όμως να ευελπιστώ, πως κάποτε, κάποιος απ’ όλους εμάς, θα καταφέρει ν’ ανέλθει λίγο ψηλότερα. Αποδίδοντας ίσως λίγο πληρέστερα στους υπολοίπους, την υπέροχη εικόνα της θέας από κει πάνω!

         Υποσημείωση

     Όπως άλλωστε κι εγώ απόλαυσα, πριν από λίγο μόλις καιρό, όπως όλοι οφείλουμε, τη θέα τη γης από τις πλαγιές του Ολύμπου!

      Ωστόσο, για μία ακόμη φορά… σας ευχαριστώ όλους από καρδιάς που με διαβάσατε.

                                                                Ευ Δαίμων