-Ansichten eines Clowns-
-Heinrich Theodor Boll-
– Κάποιος πρέπει να πάει πολύ μακριά… ώστε να
μάθει κάποτε πόσο μακριά μπορεί να πάει!-
Ένας από τους πιο σπουδαίους, πολυβραβευμένους και πολυγραφότατους Γερμανούς μυθιστοριογράφους, που με το ύφος της γραφής του, άφησε ανεξίτηλη την παρουσία του στην ιστορία της τέχνης και ειδικότερα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Καθώς, ως ένας ακόμη υπάλληλος βιβλιοπωλείου, στα νεανικά του χρόνια, σπούδασε αναπόφευκτα φιλολογία και φιλοσοφία. Αφιερώνοντας έτσι τη ζωή του στην απαράμιλλη τέχνη της συγγραφής λογοτεχνικών κειμένων. Αποδίδοντας σ’ εμάς την εικόνα της τέχνης του, ως έναν από τους σπουδαιότερους σύγχρονους Ευρωπαίους διανοητές.
Αν και φανατικός ουμανιστής ο ίδιος, εντούτοις, στην ηλικία των είκοσι μόλις ετών, δεν μπόρεσε ν’ αποφύγει τη στράτευση απ’ το ναζιστικό καθεστώς κατά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Υπηρετώντας για έξι ολόκληρα χρόνια, κινδυνεύοντας να σκοτωθεί πολλές φορές. Κι έχοντας ίσως κάποιον άγιο ή το κοκαλάκι της νυχτερίδας! Τα κατάφερε τελικά κατά το τέλος ενός τόσο αιματηρού πολέμου.
Όχι μόνο να επιβιώσει… έχοντας σώας τα φρένας!
Αλλά και να αιχμαλωτιστεί, για καλή του και καλή μας τύχη… από τους Αμερικανούς.
Έτσι ελεύθερος σωματικά, ψυχικά και πνευματικά πια, συμμετείχε ενεργά στους συγγραφικούς και λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής του. Αλλά και σε πολιτιστικά και πολιτικά κινήματα που ώθησαν τον ακτιβισμό, όπως αυτό των Πρασίνων της σπουδαίας Γερμανίδας πολιτικού, Αμερικανικής καταγωγής, Petra Kelly.
Ασχέτως με το πως κατάντησε… κάτι τόσο ελπιδοφόρο στις μέρες μας!
Τοποθετώντας εκούσια τον εαυτό του ανάμεσα σ’ αυτούς που επιτελούσαν το έργο της απενοχοποίησης, μιας τόσο βαριάς και σκοτεινής συνείδησης της πατρίδας του. Της οποίας όμως τα γκρίζα σύννεφα… συγκεντρώνονται και πάλι σήμερα πάνω από μια αρρωστημένα ενοχική κατάσταση!
Ωστόσο, η αγάπη προς τη σάτιρα, την κριτική και τον κοινωνικό προβληματισμό, τον οδήγησε τελικά μετά τον πόλεμο στην έκδοση των σπουδαίων βιβλίων του. Αλλά και στην προσωπική του συστράτευση με τις ανθρώπινες αλήθειες, που μάλλον δεν είναι εύκολο να κρυφτούν ή και να αποσιωπηθούν ακόμη. Περιγράφοντας έτσι τις αθλιότητες που μπορεί ν’ αντέξει ο άνθρωπος κάτω από συνθήκες βαθιάς παρακμής, και απώλειας της προσωπικής ηθικής και εντιμότητας.
Πράγματα τα οποία… μπορεί, εάν όχι στα σίγουρα, να βίωσε κι ο ίδιος από κοντά!
Στο ανωτέρω λοιπόν βιβλίο, ο συγγραφέας αρνείται πεισματικά την αποδοχή μιας προσποιητής εικόνας έντεχνης κανονικότητας. Διαλύοντας ό,τι επιβάλλεται από μια κοινωνία που αγκιστρωμένη φανατικά σε μια βολική ηθική και πλαστή σταθερότητα, μας απογοητεύει τελικά καθιστώντας μας ως μοναχικές υπάρξεις.
Υποπροϊόντα δηλαδή μιας ψεύτικη άποψης για ευμάρεια, που επιμένει πως οι κοινωνικοί κανόνες πρέπει πάντα να τηρού-νται απαράλλαχτα, έστω κι αν είναι όντως κενοί ουσίας και περιεχομένου.
Εντούτοις, ο ήρωας του βιβλίου αρνείται ν’ αποδεχθεί τις αποφάσεις και επιλογές των άλλων, για το πως πρέπει να ζει, αλλά και ν’ αλληλεπιδρά μέσα σ’ ένα κοινωνικό σύστημα.
Καθιστώντας τελικά την ύπαρξη του ανάμεσα στους άλλους, ως έναν έντιμο κλόουν στα μάτια των υπολοίπων, παρά έναν ανήθικο υποκριτή μπροστά στα δικά του.
Έτσι η ελεύθερη σκέψη και οι πράξεις του εισέρχονται αναπόφευκτα στη σκιά. Αυτό δηλαδή που αναγνωρίζεται ως περιθώριο για τους περισσοτέρους, όντας ακούσια παγιδευμένοι σε μια κατάσταση πρακτικής ωφελιμότητας. Οι οποίοι βιώνουν την εμπειρία της μάσκας συνεχώς, -Καρλ Γιουνγκ- αρνούμενοι ίσως από φόβο ν’ αντιληφθούν πως ο ήρωας αντιμετωπίζεις τις ασυνείδητες σκέψεις του σχεδόν συνειδητά. Χαρακτηρίζοντας τον τελικά ως ανώριμα αμετανόητο ή και παράφρονα.
Όπως συνήθως γίνεται… σε ανάλογες περιπτώσεις!
Την ώρα που ο συγγραφέας μας καλεί να προχωρήσουμε προς την εσωτερική μας επιθυμία για καλοσύνη, ανθρωπιά και προσωπική ολοκλήρωση. Παρά προς τη βολική πάντοτε άποψη της ασθενούς πλειοψηφίας, και την αποδοχή των προτύπων μιας ολοκληρωτικά αγκυλωμένης άποψης για την κοινωνία.
Έτσι ο ήρωας του βιβλίου καταλήγει τελικά στα μάτια όλων ως ένας αποτυχημένος. Η θέση του όμως αυτή, μόνο ως τέτοια δεν θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή στη σκέψη των ελεύθερων ανθρώπων.
Μιας και μας καταδεικνύει, πως έστω και μία ωφέλημα διδακτική ήττα, είναι όντως απείρως καλύτερη από μια εύκολη και κενή αξίας νίκη.
Υστερόγραφο
Μιας και το να παραμείνουμε ο εαυτός μας, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, απ’ το να αποδεχθούμε ό,τι άλλο θα ήθελαν οι άλλοι για εμάς. Είναι απλώς το προσωπικό καθήκον που οφείλουμε απέναντι στο εγώ και το είναι μας.
Ευ Δαίμων
