-William Golding-

                    Ο Ραλφ ξερόβηξε. “Ωραία λοιπόν”.

       Ο Άγγλος συγγραφέας και μυθιστοριογράφος, που εργάσθηκε για χρόνια ως Ακαδημαϊκός Καθηγητής -Ουίλιαμ Γκόλντινγκ- κάτοχος επίσης βραβείου νόμπελ λογοτεχνίας.

      Είναι όντως ο συγγραφέας για τον οποίο αξίζει να δαπανήσουμε τον πολύτιμο χρόνο μας, διαβάζοντάς τον προσεκτικά. Καθώς ο ίδιος απέδωσε στα έργα του, ίσως με απόλυτο τρόπο και τόσο περιγραφικά, τη δυστοπική εικόνα της αναπαραγωγής των προτύπων μιας ανθρώπινης κοινωνίας. Η οποία ατυχώς, πάντα θα εξελίσσεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες ή και μορφές συγκατοίκησης στον πλανήτη γη.

      Οριζόμενη σχεδόν πάντοτε από την αναγκαιότητα…  παρά από ένα πνευματικά εξελιγμένο και κοινωνικά ηθικό, συλλογικό ασυνείδητο.

     Διαμορφώνοντας, συνεχώς, την ίδια ακριβώς δυναμική  και έννοια που μπορεί αυτή να προσλάβει. Όλων αυτών δηλαδή των ουτοπικών σκέψεων και πράξεων, που γεννά η ανάγκη στους ανθρώπους.

     Δεν είναι άλλωστε απλά μία φιλολογική παρατήρηση, πως για τους περισσότερους παροικούντες εις Ιερουσαλήμ, το ανωτέρω βιβλίο, μαζί με το Υπόγειο του Ντοστογιέφσκι!

      Θεωρούνται ως οι φιλοσοφικές βάσεις για την θεωρεία της κοινωνικής ψυχολογίας.

     Καθώς στο έργο που τον έκανε διάσιμο, ο Γκόλντινγκ, μας περιγράφει το πως ένα ατύχημα ή μία απλή σύμπτωση!   

       Μπορεί ίσως να προσφέρει στα μέλη μιας κοινωνίας ανθρώπων, που ξεκινά μάλλον απ’ την αρχή. Τη  δυνατότητα, για μία ακόμη φορά, να διαφοροποιηθεί απ’ ό,τι συλλογικά και τόσο ασυνείδητα, είναι βαθιά εγγεγραμμένο μες τα πρότυπα των ενστίκτων του ατόμου.

      Παρόλα αυτά όμως, ακόμα κι ένα τέτοιο νέο και τόσο φρέσκο ξεκίνημα. Δεν είναι μάλλον ικανό να προσφέρει στην ανθρωπότητα, εν γένη ή έστω σ’ ένα μικρό κομμάτι της, κάτι ίσως πνευματικά ανώτερο. Την οικουμενική δηλαδή εξέλιξη,  συνολικά, σ’ ένα είδος ύπαρξης, όπου θα μπορέσει ν’ αποτελέ-σει τελικά, μια ίσως θεϊκή επιθυμία. Κι όχι τις όποιες εικονικές παραστάσεις μιας δυστοπικής πραγματικότητας, αποδίδοντας τελικά στην ύπαρξη, ένα άλλο βαθύτερο νόημα.

       Που με τόση αγωνία. κάποιοι από εμάς, ποθούμε διακαώς αιώνες τώρα.

       Αν και τα υλικά που χρησιμοποιεί στο βιβλίο του ο συγγραφέας… θα μπορούσαν να συνηγορούν σε κάτι τέτοιο, έστω και μάταια!

      Εντούτοις, το καρουζέλ των άγριων ένστικτων της επιβίωσης, συνεχίζει ακάθεκτο μες σ’ ένα αριστουργηματικά γραμμένο μυθιστόρημα, σαν κι αυτό. Μην μπορώντας ίσως ν’ απαλλάξει, έστω εικονικά, τη νοσηρή σκέψη μας από την ιδέα πως είμαστε τελικά μόνοι στον κόσμο. Κι από πάντα κλεισμένοι   -ο κάθε ένας- μέσα σ’ ένα συναισθηματικά ανάπηρο εγώ, παρέα μόνο μ’ έναν εντελώς αρρωστημένο εαυτό.

                -Η πανούκλα-

                                                    Αλμπέρ Καμύ    

       Βέβαια, για κάτι τέτοιο, λίγο παλαιότερα, μας έχει   ήδη μιλήσει και αποκαλύψει στη φάρμα των ζώων, ο Τζορτζ Όργουελ. Εντούτοις, ημείς όλοι, μάλλον αναπόφευκτα, κι ίσως ως αθεράπευτα ονειροπόλοι κι αμετανόητα ουτοπιστές. Συνεχίζουμε, πάντα διαστροφικά, να διατηρούμε τις οποίες αυταπάτες για κάτι τέτοιο ανάλογα. Μη αποδεχόμενοι την όποια σκληρή πραγματικότητα, που μας χτυπά καθημερινά κατά πρόσωπο.

        Και που με τόση αλληγορία αλλά και πιστότητα, αποδίδει ο συγγραφέας μες το θαυμάσιο αυτό έργο του. 

              Υστερόγραφο

        Μη θέλοντας να κουράσουμε άλλο το βιβλιοφάγο κοινό της Ευδαιμονίας, παραδίδοντας κάπως έτσι τα πάντα  στη ραστώνη των καλοκαιρινών διακοπών. Κάπου εδώ, ας μας επιτραπεί να κλείσουμε για τώρα την όποια ενασχόληση με τη λογοτεχνία. Ευελπιστώντας πάντοτε, όπως συναντηθούμε ξανά τον Σεπτέμβριο στο ίδιο φιλόξενο μέρος.

              Υποσημείωση

       Όταν δηλαδή ανοίξουν και πάλι τα σχολεία. Εκεί όπου υποτίθεται πως μορφώνονται τα παιδιά του μέλλοντος. Για να γίνουν κάποτε, ίσως λίγο καλύτερα από εμάς. Χρησιμοποιώντας  λίγο περισσότερο την απλή λογική σκέψη, παρά τα όποια πάντα δυστοπικά επιχειρήματα. Μιας νοσηρής πάντοτε άποψης, για την με κάθε τρόπο επιβίωση της ανθρωπότητας, συνολικά.

         Καλό καλοκαίρι λοιπόν… και καλό διάβασμα!

                                                                  Ευ Δαίμων

                               

                                  

                                 

    «Είναι όντως πολύ δύσκολο να αισθανθείς περιφρόνησηγια τους άλλους, όταν μάλιστα βλέπεις καθαρά τον εαυτό σου στον καθρέπτη». -Harold Pinter-     Ελεύθερη μετάφραση

       Η εμμονή των Βρετανών λογοτεχνών με το θέατρο, είναι όντως χαρακτηριστικά εμφανής, όσον αφορά δε τους περισσοτέρους. Έτσι, αναπόφευκτα, ασχολούμενοι επί του παρόντος με αυτούς τους σπουδαίους συγγραφείς! Είμαστε όντως υποχρεωμένοι να εμβαθύνουμε στα δικά τους κριτήρια και επιλογές, με απόλυτο σεβασμό και αποδοχή.

     Καθώς, μετά τον υπέροχο Όσκαρ Ουάιλντ, ένας ακόμη κατεξοχήν θεατρικός συγγραφέας, ακολούθησε τον άγραφο ίσως κανόνα του ενός και κάτι μυθιστορήματος. Επιλέγοντας πάντα συνειδητά, χωρίς πολλές ενοχές, στην αφιέρωση και τη συγγραφή πολλών και σπουδαίων θεατρικών έργων.

        Από κάποια ίσως κρυφή αγάπη προς τους αρχαίους Έλληνες δραματουργούς και ποιητές! Ή πάλι, ίσως, από μιαν ασυνείδητη επιθυμία να διασωθεί ο ίδιος. Από τη διαγραφή του χρόνου και τη λήθη που επιφυλάσσεται στη μετριότητα, χωρίς εξαιρέσεις.

       Έτσι, ο Χάρολντ Πίντερ,  ένας απ’ τους μεγάλους  και πολυβραβευμένους λογοτέχνες. Μας προσέφερε πλήθος θεατρικών έργων, που παρουσιάστηκαν και θα συνεχίσουν να παρουσιάζονται συνεχώς επί σκηνής, ραδιοφώνου, αλλά και   στον κινηματογράφο.

       Φανατικός άλλωστε θιασώτης του ασαφούς…!   

     Μας προσφέρει απλόχερα τη δυνατότητα να δούμε  τόσα πολλά, μες απ’ την ευαισθησία των έργων του, μιας  τόσο ευφυούς όσο και ιδιαίτερης γραφής. Όσα δηλαδή η απλή ματιά της καθημερινότητας, χαρακτηρίζει ως απλοϊκές πράξεις άνευ αξίας.

     Εκεί ακριβώς, όπου ο σπουδαίος και τόσο συνεχόμενα επίκαιρος θεατρικός συγγραφέας, αποκαλύπτει. Πως οι -χωρίς καμία φαινομενική αξία- ακούσιες πράξεις μας. Είναι ίσως η μοναδική απάντηση, τόσο αναπάντεχα, στο αναπάντητο αίνιγμα της ζωής. Εκεί δηλαδή όπου υπάρχουν καλά κρυμμένες όλες οι σκοτεινές ερωταπαντήσεις, που αναζητούμε σχεδόν εμμονικά.

       Συγχωρέστε το λογοπαίγνιο με τις λέξεις… αλλά δεν μπόρεσα ν’ αντισταθώ άλλο στην περίσταση!

       Παρ’ όλα αυτά όμως, ο Πίντερ, είναι ένας απόλυτα απαιτητικός δάσκαλος. Καθώς την ώρα της όποιας ανάγνωσης, οπτικά, ακουστικά ή και ταυτόχρονα. Απαιτεί συνεχώς κατά τη διάρκεια της μαθητείας μας, τη δέουσα προσοχή και επιμέλεια προς κατανόηση ενός βαθύτερου πάντοτε νοήματος. Αυτού της φαινομενικά παράλογης σκέψης, χρησιμοποιώντας ακόμη και το κωμικό στοιχείο του δράματος, ως εντελώς απαραίτητου συντελεστή.

     Καθώς, τόσο πολύ, ο θεατρικός αυτός συγγραφέας, όχι μόνον απαιτεί να λάβουμε μέρος στο όλο εγχείρημα…    αλλά και μας επιβραβεύει τελικά για το ευτυχές αποτέλεσμα,  μ’ έναν τόσο ξεχωριστό τρόπο γραφής και ανάγνωσης.

      Βάζοντάς μας, ως παρουσίες πλέον, με τη χειμαρρώδη  γραφή των εννοιών του, να συμμετέχουμε δια ζώσης στα έργα του. Προκαλώντας ταυτόχρονα, μια προσωπικά συναισθηματι-κή καταιγίδα, που μέχρι τώρα, δεν γνωρίζαμε καν την ύπαρξή της.

       Στο ανωτέρω λοιπόν μυθιστόρημα, ο Πίντερ, μας παρουσιάζει τρεις παιδικούς φίλους ως ηλικιακά ώριμους άνδρες, που αρνούνται ίσως πεισματικά να εγκαταλείψουν τον τρόπο σκέψης της νεότητας. Μετατρέποντας τελικά τον εαυτό τους, σε κάτι πιο πρακτικά λειτουργικό.

       Καθώς αντιπαλεύουν συνεχώς, γενικολογώντας, με φράσεις, πράξεις και φαντασιώσεις, χωρίς την ανάγκη έστω μιας κάποιας σαφήνειας. Η οποία όμως αποπνέει έναν καθω-σπρεπισμό, που τους κάνει ν’ ασφυκτιούν μέσα στα εικονικά τους αδιέξοδα. Έτσι συνεχίζουν να παίζουν, παίρνοντας ο ένας τα παιχνίδια του άλλου, χωρίς κάποιο βαθύτερο νόημα.

        Μιας κι έτσι κάνουν τα παιδιά… παντού και πάντα!

      Αρνούμενοι όμως να προσχωρήσουν σ’ έναν άλλο τρόπο σκέψης, παραδιδόμενοι τελικά στο αναπόφευκτο. Ξεπερνώντας ίσως μιαν επίπλαστη αθωότητα που τους αποπροσανατολίζει, προς χάρις μιας τόσο κενής κι ανόρεχτης συμβατικότητας.

      Άλλωστε, εδώ ο συγγραφέας αφήνει με γλαφυρότητα  να διατυπωθούν ελεύθερα οι οποίες απόψεις του στις σελίδες του βιβλίου. Πάντοτε βέβαια, υπό την επήρεια των έντονων ίσως και ανώριμων συναισθημάτων. Τα οποία κι ο ίδιος, μαζί    μ’ εμάς, δεν μπόρεσε να ξεπεράσει ποτέ.

     Επαναφέροντας έτσι συνεχώς τους ήρωες του βιβλίου  στην αρχική τους κατάσταση, αυτή του πνευματικού νάνου, αποφεύγοντας κάθε δογματισμό σκέψης και άποψης για τα πάντα.

          Χωρίς όμως… υπαρκτό ή ορατό αποτέλεσμα.

      Αλλά με μια υποδόρια διατύπωση και αίσθηση της αλήθειας των παιχνιδιών, που δεν είναι τίποτε άλλο. Παρά μία σαρωτικά ακατανίκητη πραγματικότητα.

              Όλων μας…

      Απαλλαγμένοι όμως μέχρι τέλους, χωρίς ίχνος ένοχων, για να την αντικαταστήσουμε με οτιδήποτε άλλο.

Παραμένοντας όμως κάπως έτσι… αμετανόητα ανώριμοι, και άνδρες – παιδιά, για πάντα!   -Καρλ Γιουνγκ                                 

     Καθώς το ανωτέρω έργο μας αποκαλύπτει ξεκάθαρα,  με όπλο την τόσο ιδιαίτερη αφήγηση. Μια βαθιά κρυμμένη εσωτερικότητα του συγγραφέα, που μες από τα έργα του μας αποκαλύπτεται τόσο αινιγματικά.

       Ο ίδιος, γόνος εργατικής τάξης, ανέπτυξε από νωρίς πολιτική άποψη. Συμμετέχοντας ενεργά με την ακτιβιστική του δράση και την έντονη παρουσία του στα γράμματα. Ως ένα ενοχλητικά απροσπέλαστο εμπόδιο για τις όποιες βίαιες πρακτικές κάθε μορφής εξουσίας. Καθώς δε φειδόταν λόγων, μα ούτε και πράξεων! Για να στηλιτεύει συνεχώς την όποια πολιτική παραδοξότητα, σε ανάλογες πάντα περιστάσεις.

          Μέχρις του σημείου…!

       Να γίνεται όχι μόνον αντιπαθής, ως μη ευπρόσδεκτος  από κυβερνήσεις παγκοσμίως, αλλά και αυθαίρετες πολιτικές πρακτικές. Μα και δήθεν προβληματικά ακατανόητος, απ’ το κατεστημένο της πρώιμης μεταπολεμικής περιόδου.  

      Όπως άλλωστε συμβαίνει, σχεδόν σ’ όλους τους μεγάλους λογοτέχνες και ποιητές, άμα τη εμφανίσει τους.

          Γι αυτό άλλωστε… όπως ανέφερε ένας άλλος 

βραβευμένος Άγγλος ποιητής, μάλλον για τον εαυτό του!

Εάν θέλεις να κάνεις κάποιον να μη γράφει, τότε, δεν       

        έχεις παρά να του δώσεις το Νόμπελ λογοτεχνίας.       

                                                        -T.S Eliot-

       Με τον οποίο, ευελπιστούμε ν’ ασχοληθούμε πολύ αργότερα. Όταν αισίως καταλήξουμε κάποτε στο δυσκολότερο μέρος της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

           Που δεν είναι άλλο… παρά η ποίηση!

      Αν και στην περίπτωση του Χάρολντ Πίντερ, μιας και   δεν υπήρχε άλλη επιλογή. Το ανωτέρω βραβείο, δόθηκε μεν, αλλά σε προχωρημένη ηλικία. Μόλις δυο χρόνια πριν το θάνατό του. Όντας ο ίδιος πλέον ασθενής και μάλλον για κάποιους εντελώς ακίνδυνος.

              Υστερόγραφο

     Αν και η σχεδόν αντιπάθεια για τους εξ Μ. Βρετανίας  ορμώμενους, πλην Σκοτσέζων, Ιρλανδών και κάποιων λίγων εξαιρέσεων, αλλά και του πολύ καλού φίλου μας Alex.

          Είναι όντως από καιρού εκπεφρασμένη…!

      Εντούτοις -σε καμία περίπτωση- δεν θα μπορούσαμε   να κρύψουμε τον αμέριστο θαυμασμό μας για τον Χάρολντ Πίντερ. Ως πραγματικά, έναν από τους σπουδαιότερους των θεατρικών συγγραφέων, μόλις του περασμένου αιώνα. Αλλά  και του συνόλου, εν γένη, της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

            Απολαύστε τον…!

                                                             Ευ Δαίμων

                                      – George Bernard Shaw –

   

Σ’ έναν άσχημο και δυστυχισμένο κόσμο, ακόμα και οι  πλούσιοι... δεν μπορούν ν’ αγοράσουν, παρά μόνον ασχήμια και δυστυχία!

 Σω

                                                                 

      Ό,τι έχουμε αναφέρει μέχρι τώρα για τους πέραν του ατλαντικού, συγγραφείς, ιδιαιτέρα για τον Μαρκ Τουέιν. Εδώ  σίγουρα ισχύει ακόμη περισσότερο για τον άριστο των αρίστων συγγραφέων, λογοτεχνών, φιλοσόφων και διανοητών. 

     Επειδή, ίσως θα πρέπει ν’ ασχοληθούμε αποκλειστικά με το πρόσωπο του Μπέρναρντ Σω, παρά με οτιδήποτε άλλο, άμεσα και μ’ ευλαβική επιμονή σ’ αυτό το κείμενο.        

     Καθώς ένας ακόμη σπουδαίος Βρετανός συγγραφέας,επίσης ιρλανδικής καταγωγής, κάτοχος ενός ακόμη βραβείου νόμπελ λογοτεχνίας. Ο οποίος θα ήταν εντελώς αδύνατο να μην απασχολήσει τις εξαιρετικά φιλόξενες σελίδες της Ευδαιμονίας.

      Μιας κι ο ίδιος, είναι όντως εκείνη η σιωπηλή φωνή της ψυχής, που βοά όμως μέσα μας!

      Κι ας κάνουμε τις περισσότερες φορές… πως δεν την ακούμε τάχα!

      Έτσι, όσα κι αν έχει πει ή γράψει, ο Μπέρναρντ Σω. Έρχονται τώρα, όσο ποτέ άλλοτε, να μας συναντήσουν τόσο απροσδόκητα, όπως ακριβώς η αλήθεια με το εκτυφλωτικό της φως, συναντά το ψέμα μες τα σκοτάδια της ψυχής μας. Αποκαύπτοντας σ’ όλους ξεκάθαρα, για το ποια είναι πάντα η σωστή επιλογή για τη ζωή.

       Έτσι όπως ο ίδιος εξέφρασε τις αλήθειες του, μ’ έναν απόλυτα γλαφυρό τρόπο, του οποίου η αμεσότητα  δεν αντιγράφεται. Καθώς στα μνημειώδη κείμενα και στους απαράμιλλα ζωντανούς διάλογους των έργων του, ο Σω. Ξεγυμνώνει αποκαλυπτικά την ανθρώπινη φύση, χωρίς οίκτο και δεύτερες σκέψεις. Αφού, πέραν της μαγευτικής γραφής και του μνημειώδους ύφους των βιβλίων του. Η οποία εν γένη επικοινωνία μαζί του, μόνον ως ένα ονειρικό ταξίδι σκέψης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.

       Λάτρης ο ίδιος της αρχαιοελληνικής τραγωδίας, αλλά και των Σαιξπηρικών έργων, μεγαλούργησε με τις θεατρικές του κωμωδίες, εντός των οποίων κατάφερε να καταγράψει όλη την τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης.

     Καθώς επέλεξε να ζήσει με ανάλογο τρόπο, απορρίπτοντας τις οποίες κοινωνικές συμβατικότητες, με πολύ μεγάλο όμως προσωπικό κόστος,τις περισσότερες φορές,για τον ίδιο και  την οικογένειά του.

     Φανατικός άλλωστε σοσιαλιστής, μέχρι το τέλος της ζωής του, δεν εγκατέλειψε ποτέ τον αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη, πολιτική ισονομία, αλληλεγγύη και κατανόηση.

      Καθώς σε όλα τα έργα του διατυπώνονται ξεκάθαρα οι βαθιά φιλοσοφικές, αλλά και ρηξικέλευθες απόψεις του για τον άνθρωπο, τον κόσμο μας, τη ζωή και την ύπαρξη γενικότερα.

             Υστερόγραφο

       Μολαταύτα, σ’ αυτό το μικρό ίσως άρθρο, το οποίο με απαράμιλλο θράσος γράφεται αυτήν τη στιγμή, για έναν τέτοιο γίγαντα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Δεν θα μπορούσαν ποτέ να χωρέσουν τα πνευματικά κατορθώματα, ενός τόσο υπέροχου ανθρώπου!

     Ας μας επιτραπεί λοιπόν, -σεμνά και ταπεινά- να μην αναφερθούμε ιδιαίτερα σε κανένα απ’ τα σπουδαία έργα του.

     Μιας και κάτι τέτοιο… θα ήταν πραγματικά μία ασυγχώρητη ύβρης!

            Υποσημείωση

      Καθώς, ό,τι κι αν είπε ή έγραψε ο συγκεκριμένος αυτός λογοτέχνης, φιλόσοφος και διανοητής. Θα ηχεί για πάντα μες  τη σκέψη μας, ανακαλώντας τις Ερινύες που έχει ο καθένας από εμάς, εις τους αιώνας, των αιώνων, αμήν!    

            Ανακαλύψτε τον…!

                                                                              Ευ Δαίμων

                

                     -The importance of  being Earnest-

          Οι γυναίκες γίνονται σαν τις μητέρες τους… κι αυτό είναι το δράμα τους!

       Ωστόσο, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους άνδρες, κι αυτό… είναι το δικό τους!

                                     Όσκαρ Ουάιλντ

                  -Oscar Fingal O’ Flahertie Wills Wilde-

         Ο Ιρλανδός θεατρικός συγγραφέας και ποιητής,  -Όσκαρ Ουάιλντ- είναι όντως ο πιο σημαντικός εκπρόσωπος στην απόδοση του ευρωπαϊκού στιλ γραφής των γεγονότων και διαλόγων, αλλά και της ανατροπής των καταστάσεων. Σ’ εκείνο το είδος γραφής, που όχι άδικα, ονομάζεται αισθητικό. Μιας κι είναι η απόλυτη αποκάλυψη της πιο βαθιάς εσωτερικότητας του ατόμου, όπως αυτή εκφράζεται μες από πάθη, ενοχές και τις πιο κρυφές επιθυμίες της σάρκας, αλλά και του πνεύματος.

        Ωστόσο, ο ίδιος, έχοντας δοκιμάσει πολλά απ’ τα ειδή του γραπτού λογού. Όπως δημοσιογραφία, ποίηση, διηγήματα, και άλλα. Εντούτοις, έγινε διάσημος ως θεατρικός συγγραφέας, μες απ’ τα θεατρικά του αριστουργήματα, αλλά κι από την εμμονή του με τα ευφυολογήματα. Έτσι, έχοντας γράψει μόλις ένα μυθιστόρημα, ως μια κάποια παραδοξότητα.

      -Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ-

       Είναι ίσως ο μοναδικός λογοτέχνης που άφησε ένα τόσο έντονα ανεξίτηλο αποτύπωμα, στα παγκόσμια γράμματα!

      Αμετανόητα άλλωστε ομοφυλόφιλος ο ίδιος, αλλά  και φανατικός οπαδός του σοσιαλισμού. Δεν απέκρυψε ποτέ, σε κανένα απ’ τα σπουδαία έργα του, αυτήν την ιδεολογία της εσωτερικής ελευθερίας, και ταυτόχρονα, της όποιας κοινωνικά ελευθεριάζουσας συμπεριφοράς του.

      Γόνος μάλλον αστικής τάξης, λόγω καταγωγής από εύπορους γονείς, είχε την τύχη να σπουδάσει στα καλύτερα Αγγλικά κολέγια. Όπως το Τρίνιτυ και η Οξφόρδη! Αλλά και δίπλα σε σπουδαίους καθηγητές των νεανικών του χρόνων.

     Ωστόσο, αν και ακραία αντισυμβατικός, απόλυτα όμως οξυδερκής καθώς και έντονα πνευματώδης, αλλά κι αρκετά αντιδραστικός. Κατάφερε, παρά τις όποιες αντιξοότητες που  επέβαλε η κοινωνικής του θέση, να γίνει ο πιο διάσημος θεατρικός συγγραφέας της εποχής του.

          Κι όχι μόνον…!

      Καθώς ονομάστηκε ως ο μοναδικός δεξιοτέχνης στην ανάλυση, -λεπτομερειακά- των ανομολόγητων κοινωνικών ζητημάτων. Εκεί όπου μια τόσο συντηρητική κοινωνία, όπως ήταν αυτή της εποχής του. Αρνούνταν πάντα πεισματικά, μέχρι τότε, ν’ αναφέρει ή και ν’ αναφερθεί σε ανάλογες περιπτώσεις.

      – Βικτωριανή εποχή στη Μεγάλη Βρετανία –

       Εντούτοις, μέσα στο αριστουργηματικό αυτό έργο, χρησιμοποιώντας το απόλυτα ανατρεπτικό του χιούμορ. Ο ανυπέρβλητος αυτός συγγραφέας, μας αποκαλύπτει, μ’ έναν όντως ακραία σατιρικό τρόπο. Το πως οι ήρωες του βιβλίου, γνήσια τέκνα μιας κουρασμένα αποτυχημένης αστικής τάξης, που έχει όμως από καιρό χάσει την όποια ιστορική της αξία.

       Μιας και κάτι τέτοιο δεν υπήρξε ποτέ… κι ούτε βέβαια πρόκειται να υπάρξει!

    Με άκρατο κυνισμό και παντελή έλλειψη σοβαρότητας, γελοιοποιεί τα πάντα γύρω της. Κι αυτό, γιατί έτσι απλά της αρέσει, είτε λόγω παντελούς ελαφρότητας, είτε λόγω ευτελούς αποδοχής αξίων, κι επειδή μπορεί να το πράξει ίσως ατιμωρητί. Ανακυκλώνοντας όμως έτσι, μιαν εντελώς ανάπηρη πνευματικά κατάσταση, που οδηγεί αναπόφευκτα τις ανθρώπινες κοινωνίες, στο μαρασμό και την εξαθλίωση,

    Διότι, ατυχώς, οι δήθεν πολιτισμένες κοινωνίες των ανθρώπων, απανταχού του κόσμου μας. Έχουν από παλιά εκπαιδευτεί να βλέπουν ως μια χαριτωμένη πράξη, και τίποτα περισσότερο! Τα ψέματα και τις ασχήμιες των δυνατών.

    Ενώ, αντίστοιχα, αντιμετωπίζουν ως μεγάλη απρέπεια την όποια, έστω ασυνείδητη, αντίδραση των αδυνάτων ή ακόμα κι ως μία εγκληματική πράξη.

      Αν και κάτι τέτοιο… μόνο ως απόλυτα σύγχρονο θα   μπορούσε να χαρακτηριστεί!

      Τοποθετώντας έτσι αναμφισβήτητα τον Όσκαρ Ουάιλντ, ως τον πιο διαχρονικό λογοτέχνη όλων των εποχών.

      Παρ’ όλα αυτά όμως, τίποτα τέτοιο δεν συνέβη κατά  τη διάρκεια της ζωής του, αν και λατρεύτηκε από πολλούς.

          Όντας ένας ακόμη άκαιρα εκλιπόν!

     Έχοντας φύγει τόσο νωρίς, μην προλαβαίνοντας ίσως   την ολοκλήρωση του έργου του, στο σύνολό του. Όπως τόσοι και τόσοι άλλοι σπουδαίοι συγγραφείς και λογοτέχνες.

            Απορριπτέοι πάντοτε από την εποχή τους…!

      Μιας κι ο ίδιος, πλήρωσε πολύ ακριβά την όποια δική του ελαφρότητα στις κοινωνικές, κι όχι μόνο σχέσεις. Όντας κυνηγημένος και τελικά τιμωρημένος βαριά, από έναν κόσμο και μια πολιτεία που τον θαύμαζε μεν για το πνεύμα του! Αλλά  που ποτέ δεν κατενόησε ή αποδέχθηκε την όποια ιδιαιτερότητα του χαρακτήρα του. Έχοντας τόσο άδικα καταδικάσει τον ίδιο, αλλά και το απαράμιλλα ελεύθερο πνεύμα του, χωρίς την απαραίτητη προσπάθεια κατανόησης και αποδοχής. Οδηγώντας τον όμως έτσι, λίγο αργότερα, στον πρόωρο θάνατό του.

      Μη αποδεχόμενη, τοιουτοτρόπως, την όποια κοινωνική του διαφορετικότητα, ως κάτι ίσως το παραγωγικά δημιουργικό.

          Υστερόγραφο

      Παραφράζοντας έτσι, έστω κατ’ ελάχιστον, τα λόγια του μεγάλου αυτού Βρετανού συγγραφέα. Μην τολμώντας βέβαια να πράξουμε κάτι διαφορετικά.

        Μπορούμε κάλλιστα να πούμε… πως η αλήθεια σπάνια   είναι αψεγάδιαστη. Καθώς η ζωή, θα ήταν πολύ ανιαρή εάν μας συνέβαινε κάτι τέτοιο.

      Μιας και η λογοτεχνία… θα ήταν κάτι το εντελώς αδύνατο!

                                                               Ευ Δαίμων

                     

                                

                                  -Edgar Allan Poe-

            “Κάποιος ξένος” μουρμουρίζω “θα ‘ναι απέξω,        

                   δίχως άλλο. Μόνο τούτο, τίποτ’ άλλο”.

                                                                         Πόε

      Ιστορικά, η παγκόσμια λογοτεχνία, δεν κατάφερε ίσως ποτέ ξανά με τόσο αριστοτεχνικό τρόπο, να κάνει τα ψυχωτικά επεισόδια να φαίνονται ως βασικός παράγοντας δημιουργικής γραφής.

        Καθώς, κυρίως στην αμερικανική, αλλά επίσης και στην παγκόσμια ποίηση και λογοτεχνία, ίσως να μην υπάρχει κάποιο δυσανάλογο παράδειγμα εσωστρεφούς χαρακτήρα και κοινωνικής ασυμβατικότητας. Έξω από κάθε κανονικότητα, που να εκφράζεται τόσο γλαφυρά ως δημιουργική παραδοξότητα.

         Αφού, πραγματικά… δεν υπάρχουν λόγια γι’ αυτόν!

      Καθώς έχει μάλλον δικαιολογημένα χαρακτηριστεί, απ’ όλους όσους είχαν την τύχη να τον γνωρίζουν, ως αλκοολικός, αμετανόητα διεστραμμένος και φανατικός χρήστης ουσιών.

             Κι όχι άδικα…!

       Μιας κι ο ίδιος, ίσως αναπόφευκτα, εξαιτίας όλων των ανωτέρω, έφυγε με αδόκιμο τρόπο. Μην προλαβαίνοντας, εντελώς άδικα, το ραντεβού με την αναγνωρισιμότητα.

     Καθώς τα κείμενα του έγιναν γνωστά, μέριμνα άλλων, όντως πολύ αργότερα, όντας στα σίγουρα ως αποδιοπομπαίος, περιθωριακός και σχεδόν άγνωστος.

      Αν και ο Μποντλέρ, για τον οποίο ευελπιστούμε να μιλήσουμε κάποτε, αφού η σπουδή του ήταν η πραγματική   αιτία που ανακαλύψαμε τον Πόε, δεν ήταν και πολύ καλύτερος!

      Παρόλα αυτά όμως, ο αμερικανικός αυτός συγγραφέας, έχει πλέον αποκτήσει τη θέση που του αρμόζει, ανάμεσα στους σπουδαιότερους λογοτέχνες παγκοσμίως. Ως ένας από τους πιο ιδιαίτερα πρωτοπόρους στο είδος του. Αφού, με έντονο σε εικόνες και περιγραφές, όσο και πρωτότυπα ατμοσφαιρικό ύφος.

     Επηρέασε ίσως καταλυτικά όλους εκείνους τους μιμητές, που δεν είναι άλλωστε και λίγοι, μέχρι σήμερα. Και οι οποίοι του οφείλουν πολλά, αν όχι τα πάντα!

     Καθώς διαβάζεται πλέον απ’ όλους ως ο πρωτεργάτης του είδους, μιας τόσο ιδιαίτερης λογοτεχνικής γραφής. Έτσι τα διηγήματα του, είναι πλέον τόσο σύγχρονα, όσο και αξεπέ-ραστα! Έχοντας κατακτήσει πλέον τη θέση τους, ως πρότυπα αντικείμενα μελέτης.

      Μιας κι ίδιος, δικαιολογημένα, είναι στα σίγουρα ο πατέρας του αστυνομικού μυθιστορήματος, στην ακραία του ίσως μορφή. Και χωρίς καμία αμφιβολία, ο πρωτεργάτης μιας ανάλογης γραφής, απ’ όλους τους συγχρόνους συνεχιστές της σχολής αυτής.

      Ωστόσο, το να μιλάμε γι’ αυτόν… είναι μάλλον περιττό!         

      Μιας και επιβάλλεται μια πιο προσεκτική ματιά και προσέγγιση των δημιουργημάτων του, σε προσωπικό πάντα επίπεδο, για τον κάθε έναν από εμάς. Θέλοντας ίσως να βρούμε μες τα βιβλία και τις διηγήσεις του, με πολύ όντως δυσκολία, κάποια έστω ασυνείδητη ταύτιση με τους ήρωες του.

      Πράγμα, που τις περισσότερες φορές… είναι όντως σχεδόν αδύνατον!

      Εντούτοις, ο δημιουργός ενός από τα σπουδαιότερα ποιήματα που γραφτήκαν ποτέ, ανήκοντας δικαιωματικά στους πιο ακριβούς θησαυρούς της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

         -ΤΟ ΚΟΡΑΚΙ-

     Ο Άλαν Πόε, κατάφερε τελικά, ίσως και χωρίς να το θέλει πραγματικά. Να θέσει τον εαυτό του ανάμεσα στους μεγαλύτερους λογοτέχνες της ανθρωπότητας.

       Μιας και δεν αξίζει απλά να διαβαστεί με προσοχή…

    Αλλά και να λάβει τελικά την αποδοχή, μες από κάποιου είδους και μορφή συγχώρεσης, για τον εσωτερικό του εαυτό.

     Κάτι που τόσο πολύ τον βασάνιζε κατά τη διάρκεια της σύντομης ζωής του. Ενώ ταυτόχρονα, παρέδωσε σ’ εμάς έναν πλούτο λογοτεχνικών αριστουργημάτων. 

              Υστερόγραφο

      Έτσι, μ’ έναν τόσο ιδιαίτερο συγγραφέα και ποιητή, ολοκληρώνεται προς ώρας το μικρό αυτό ταξίδι μας στην απέναντι πλευρά του ατλαντικού. Έχοντας συγχρόνως για συντροφιά, μια τόσο μεγάλη παρέα, σπουδαίων λογοτεχνών.

       Προσδοκώντας να επανέλθουμε αργότερα, με κάποιους άλλους, εξίσου άξιους συγγράφεις.

              Υποσημείωση

       Επιστρέφοντας έτσι στη γηραιά ήπειρο, όπου εντελώς δικαιολογημένα ονομάζεται Ευρώπη. Έχοντας αφήσει σίγουρα ανικανοποίητους κι ατακτοποίητους λογαριασμούς, με γίγαντες της παγκόσμιας πεζογραφίας και ποίησης.

       Ευελπιστούμε το λοιπόν, να βρεθούμε σύντομα και πάλι μαζί… από τις φιλόξενες σελίδες της Ευδαιμονίας!                                                               

  Ευ Δαίμων

               

                                    Μαρκ Τουαίην

                                     -Mark Twain-

                             λογοτεχνικό ψευδώνυμο

                          -Samuel Langhorne Clemens-  

                  Έχοντας την τύχη ν’ απαντήσω στα γρήγορα…       

                                 είπα πως δεν ξέρω!

                                                            Μαρκ Τουαίην

        Με τον Αμερικανό αυτόν συγγραφέα, έστω και προσωρινά, συνεχίζουμε το σύντομο αφιέρωμα στην πέραν του ατλαντικού ωκεανού λογοτεχνία, ευελπιστώντας πάντοτε, να επανέλθουμε σύντομα.

      Και δεν θα μπορούσε να γίνει κι αλλιώς… μιας και ο ανωτέρω, είναι όντως ο πατέρας της αμερικάνικης λογοτεχνίας!

      Όντας ο ίδιος, πολυγραφότατος, με πηγαία ιδιόμορφο χιούμορ και απαράμιλλο σαρκασμό, που ενίοτε αγγίζει τα όρια του αφορισμού της ύπαρξης, ενός μάλλον υποτιθέμενα εξελιγμένου ανθρώπινου πολιτισμού. Όπως κάθε συγγραφέας που σέβεται τους αναγνώστες και τον εαυτό του, θα έπρεπε να υπηρετεί.

      Καθώς όλα αυτά, τον καθιστούν αναμφισβήτητα, ως έναν από τους πιο αποκαλυπτικούς λογοτέχνες στην ιστορία της ανθρωπότητας.

           Αφού, για τη βιογραφία του και μόνο…!

      Δεν έφτασαν τρεις τόμοι σελίδων για να περιλάβουν, έστω και περιληπτικά, τις εμπειρίες της ζωής του, όντας τόσες πολλές.

         Μιας κι ως δημοσιογράφος, συγγραφέας, καθηγητής, στρατιωτικός, τυπογράφος, ακόμα και εργάτης από οικονομική ανάγκη. Αλλά και ανικανοποίητος εραστής των ταξιδιών και της περιπέτειας.

        Καθώς σε μια από αυτές, ο ίδιος έφτασε ν’ ανέβει μέχρι και τον ιερό βράχο της ακρόπολης των Αθηνών, αποτυπώνοντας την αναζήτηση του αυτήν, ως μια ακόμη απολαυστική εμπειρία. 

      Κάνει αναντίρρητα όλους μας, εντελώς φυσιολογικά, ν’ αναρωτηθούμε για το εάν είχε ζήσει περισσότερες από μία ζωές.

      Μεγαλωμένος ωστόσο στον αμερικανικό νότο, εν μέσο του αιματηρού αμερικανικού εμφυλίου, τον οποίο και κατάφερε τελικά ν’ αποφύγει, όπως ο διάολος το λιβάνι, μη λαμβάνοντας μέρος. Απέκτησε πολύ γρήγορα έναν ασυνείδητο τρόπο σκέψης, που τον οδήγησε αναπόφευκτα στο να βλέπει τα πράγματα έξω από δογματισμούς και κανονιστικές νόρμες. Αμφισβητώντας ανοικτά τις όποιες κοινωνικές προκαταλήψεις, οδηγώντας τη σκέψη του, στην αναζήτηση μιας πιο σκληρά αποκαλυπτικής αλήθειας.

       Αναδεικνύοντας έτσι την ουτοπιστική ματαιότητα της ζωής του ανθρώπου.

       Εντούτοις, το ανωτέρω έργο, ως το πιο ακραίο, απ’ όσα  έχει γράψει, κυρίως ως χιουμοριστικό πόνημα. Δέχθηκε πολύ έντονα την αρνητική κριτική σχεδόν όλων, ως ένα αθεϊστικού χαρακτήρα λιβελογράφημα. Λόγω ίσως μιας υποτιθέμενης χυδαιότητας, και της οριακής αμφισβήτησης για τις θρησκευτικές παραδόσεις, ως ιδεολογικές δοξασίες και μόνον.

      Όπου κατά τον Μαρκ Τουέιν, οδηγούν το σύνολο της ανθρωπότητας προς την αποχαύνωση και την αποδοχή μιας μυθολογικής μάλλον εξιστόρηση, ως αληθή.

      Έτσι, σε πολλές νεότερες εκδόσεις των έργων του, συναντάμε την αντικατάσταση λέξεων, ακόμα και φράσεων,  εις τις οποίες προσδόθηκε ρατσιστικό ύφος και χαραχτήρας, με λιγότερο ελεύθερη απόδοση αυτών.

       Παρόλα αυτά όμως… τα έργα του δεν άργησαν να αναγνωριστούν λίγο αργότερα, ως η βάση όλης της σύγχρονης αμερικάνικης λογοτεχνίας.

      Έτσι η χιουμοριστική αυτή αφήγηση της δημιουργίας,  αλλά και της εξέλιξης του κόσμου κατά τον Twain, πάντοτε. Εξελίσσεται μέσα σ’ αυτό το αριστουργηματικό βιβλίο, ως το απόλυτα φυσιολογικό αποτέλεσμα της ορθολογικής σκέψης, και της αποδοχής μιας μάλλον στέρεης πραγματικότητας.

        Εν αντί θέση πάντα, με ό,τι παραδοσιακά ή και ευφυολογικά, έχει διατυπωθεί ως γενικά αποδεκτό μέχρι τώρα. 

       Εν κατακλείδι, αυτό που θέλει με τόση επιμονή να μας καταδείξει ο σπουδαίος αυτός Αμερικάνος συγγραφέας, μες απ’ τις σελίδες των βιβλίων του. Είναι πως οι αδιέξοδες αυταπάτες που δημιουργούνται σχεδόν ακούσια μέσα στη σκέψη μας.

         Δεν είναι τίποτε άλλο…!

    Παρά το προϊόν του φόβου μας για αποδοχή της ελευθερίας που μας δωρίστηκε από τη στιγμή της γέννησής μας στον κόσμο αυτόν. Και απ’ την οποία, τόσο πολύ ασυνείδητα, αδυνατούμε ν’ απαλλαγούμε, όσο κι αν αρρωστημένα μας επιβάλλεται.

           Υστερόγραφο

     Δυστυχώς, κάνεις μας δε γνωρίζει πως μπήκε κάποτε το κακό στην κιβωτό. Ας ελπίσουμε όμως πως την επόμενη φορά, δεν θα του επιτραπεί η είσοδος.

                                                               Ευ Δαίμων

                       

                              

                

-Ernest Miller Hemingway-

- Είστε όλοι μια χαμένη γενιά! -

Φράση απ’ τον υπότιτλο του βιβλίου.

- The Sun Also Rises-

                   

      Εδώ, πραγματικά, χωρίς καμία απολύτως υπερβολή, χρειάζονται όλα τ’ απαραίτητα σημεία στίξης της γλώσσας,  για να μπορέσουμε να περιγράψουμε τη ζωή και το τεράστιο έργο, -σε ποσότητα και ποιότητα- όπως μυθιστορήματα, διηγή-ματα, ποιήματα και άρθρα- του συγκεκριμένου λογοτέχνη και συγγραφέα, αμερικανικής πάντοτε καταγωγής και προέλευσης.

       Ο οποίος, αν και έζησε το μεγαλύτερο μέρος της  ζωής του στην Ευρώπη, κυρίως ως πολεμικός ανταποκριτής, δημοσιογραφώντας για πολλά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, απ’ την πόλη του Παρισιού, όπου διέμενε κατά την περίοδο του μεσοπολέμου. Εντούτοις, τελικά ο ίδιος, δεν κατάφερε ποτέ ν’ αποδιώξει τα όποια ένστικτα και τη φιλοσοφική θεώρηση της βιολογική του πατρίδας για τη ζωή.

      Καθώς, κάπως έτσι, ίσως να πρόδωσε τον πραγματικό εαυτό του, -τόσο πρώρα κι απροσδόκητα- επιλέγοντας να φύγει τόσο αδόκιμα, εγκαταλείποντας την αγαπημένη του Αβάνα, τη μυθική πρωτεύουσα του βιβλίου – Ο γέρος και η θάλασσα- και της Κούβας. Προδίδοντας ίσως έτσι την ψυχή των έργων του, με το συναίσθημα ελευθερίας που μας γέμισε, διαβάζοντάς τα.

       Παρ’ όλα αυτά όμως, είχε για χρόνια την τύχη να ζει και να συγχνοτίζεται καθημερινά μαζί με άλλους σπουδαίους συγγράφεις και καλλιτέχνες, όπως ο αδελφικός του φίλος και λογοτέχνης, Francis Scott Fitzgerald, ο ζωγράφος Πάμπλο Πικάσο, και πολλοί άλλοι!

     Καθώς, κάπως έτσι… μπόρεσε ν’ αποκτήσει τον χρόνο  και τις εμπειρίες ενός άλλου κόσμου, τόσο διαφορετικού απ’ τον δικό του.

     Απόδειξη δε αυτού, είναι πως πήρε μέρος ως οδηγός στρατιωτικού ασθενοφόρου, κατά τον πρώτο πόλεμο στην Ιταλία, παγκόσμιο. Όπου κόντεψε, την πρώτη κιόλας φορά, να χάσει τη ζωή του μαχόμενος.

      Ενώ, ακολούθως, χωρίς αυτό να τον πτοήσει καθόλου!

      Συμμετείχε ξανά, ως εθελοντής πάντα, στον Ισπανικό εμφύλιο. Πράγμα το οποίο, είναι ξεκάθαρα αναγνώσιμο μέσα στα έργα του.

       Εντούτοις, δεν μπόρεσε μέχρι το τέλος της ζωής του, αν και ίσως να μην προσπάθησε αρκετά, ν’ απαλλαγεί από έναν δαιμονικά κοινωνικό πουριτανισμό. Ο οποίος και χαρακτηρίζει εμφανώς, τις όποιες, πέρα και προς τα δυτικά του Ατλαντικού Ωκεανού, κοινωνικές αντιλήψεις των πραγμάτων.

       Κι αυτό, παρά τους τέσσερις μάλλον ανεπιτυχείς  γάμους, και τις πολλές ερωτικές, φιλικές ή άλλου χαραχτήρα ή αντίληψης, σχέσεις. Μιας και κάποια, μάλλον οριακά τοξική αρρενωπότητα, όντας φανατικός λάτρης κάθε είδους αγώνα και περιπέτειας. Στα σίγουρα λειτουργούσε ως ένα εφόδιο μέσα του, που τον ακολουθούσε λόγω της καταγωγής του.

      Η συμμετοχή του άλλωστε, με διάφορες ιδιότητες, σε τρεις πολύ αιματηρούς πολέμους! Μα κυρίως η εθελοντική ένταξή του με το στρατόπεδο των δημοκρατικών, κατά τον ισπανικό εμφύλιο, ενάντια στον φασισμό. Κατέστη αφορμή      για τη δημιουργία του ανωτέρω μυθιστορήματος, όπως και πολλών άλλων. Αφού οι συνεχόμενοι κίνδυνοι απώλειας της ίδιας του της ζωής, απ’ τους πολλούς τραυματισμούς κατά  τη διάρκεια αυτών των ανθρώπινων συγκρούσεων.

      Πράγμα για το οποίο, με πολύ ευαισθησία, κάνει λόγο  σ’ ένα άλλο βιβλίο του. Αν και δεν αναφέρεται συγκεκριμένα στον εαυτό του.

             – Φιέστα – Κι ο ήλιος ανατέλλει.-

        Καταδεικνύουν το πνεύμα και την εσωτερικότητα   ενός απόλυτα ταραγμένου κι ανήσυχου εγώ. Που προσπαθεί ίσως μάταια πάντοτε, ν’ απελευθερωθεί απ’ τους εσωτερικούς δαίμονες του, κι από την αίσθηση της καταπιεστικής παρουσίας των άλλων. Πράγμα το οποίο, αποτυπώνεται ξεκάθαρα και με τόση ένταση, στο αριστουργηματικό αυτό μυθιστόρημα.

      Έτσι, αναπόφευκτα, ως Εμιγκρέ και τελικά Ευρωπαίος   ο Έρνστ Χέμινγουεϊ. Δεν είναι απλά ένα αναπόσπαστο μέλος   της περίφημης χαμένης γενιάς -lost Generation- εκείνων των ανθρώπων και καλλιτεχνών που βίωσαν για δεκαετίες τους τότε πολύνεκρους και ειδεχθείς πολέμους, μα και τα ολέθρια αποτελέσματα των καταστροφών τους. Όπως ήταν άλλωστε   οι απώλειες ανθρώπινων ψυχών, σχεδόν σε όλες τις ηπείρους αυτού του πλανήτη, κατά εκατομμύρια.

     Αλλά κι ο πιο αυθεντικός εκπρόσωπος της γενειάς του!

     Αφού με την ανερμάτιστα αδιέξοδη κοινωνικά σκέψη  που επικρατούσε παντού στη ζωή και τη λογοτεχνία, κατά τη διάρκεια αυτών των τόσο αιματηρών καταστάσεων, για τον τότε υποθετικά εξελιγμένο κόσμο. Οδήγησε τελικά εκείνες τις γενιές των ποιητών, συγγραφέων, ζωγράφων και καλλιτεχνών, σ’ έναν ιδιαίτερα σκληρό συναισθηματικό ακρωτηριασμό. Όπως αυτός εκφράστηκε μες από τα έργα τους, με κυνισμό και απογοήτευση πολλές φορές, απέναντι σ’ ότι κάνει τη ζωή πιο όμορφη. 

       Έτσι, στο συγκεκριμένο αυτό βιβλίο, ο συγγραφέας  -Ernest Miller Hemingway- προσπαθεί ίσως μάταια, να μας   δώσει να καταλάβουμε πως η θυσία κάποιων, αν όχι κι η δική   μας! Με απώτερη πάντοτε επιδίωξη τη σωτηρία πολλών, ίσως λίγο πιο σημαντικών ατόμων, μέσα στη σκέψη και την καρδιά μας. Όντας προτεραιότητα ακεραιότητας και ηθικού μεγαλείου και αναστήματος.

    Να μην είναι απλώς… μία ακόμη, άσκοπη ή άδικη απώλεια!

        Αλλά τελικά, ένας δρόμος λύτρωσης και εξευγενισμού της ύπαρξής μας, στο σύνολό της.  

           Υστερόγραφο

     Αν και, για όσους έχουν διαβάσει κάτι για τη ζωή και  το τέλος αυτού του ανθρώπου. Και οι οποίοι θα μπορούσαν ίσως με κάποια ζηλόφθονη μνησικακία, να χαρακτηρίσουν ως ασυνεπή όσα έγραψε. Εντούτοις, δεν θα πρέπει ίσως ποτέ να ξεχνάμε, το τι θα πράτταμε εμείς… εάν ήμασταν στη θέση του.

         Μιας κι όπως, πολύ σοφά, μας λέει μια αμερικανική παροιμία:

         Φίλε μου, εάν δε φοράς τα παπούτσια μου, τότε δεν μπορείς να ξέρεις πως νοιώθω!

                Υποσημείωση

      Γι’ αυτό… και για όσους δεν έχουν διαβάσει ακόμα το βιβλίο. Καλό θα ήταν, πριν εγκαταλείψουν αυτή τη ζωή, να  το κάνουν.

       Καθώς, είναι απολύτως βέβαιο… πως η καμπάνα θα χτυπήσει για όλους κάποια στιγμή!

                                                                 Ευ Δαίμων

 

                             -The sound and the fury-

                           -William Guthbert Falkner-

                 

                          – έγραψε βιβλία και πέθανε-

                                  -επιτύμβια φράση-

      Αν και η πρώτη αυτή επιλογή, για τους μυημένους, στην αμερικανική λογοτεχνία, ομοιάζει με βουτιά στα βαθιά.    

      Εντούτοις, δεν θα μπορούσε να γίνει κι αλλιώς…!

     Μιας και ο Φώκνερ, είναι ό,τι πιο ενδεικτικό αυτής  της λογοτεχνικής σχολής. Όντας, ίσως, ό,τι πιο παράδοξο μορφολογικά, ως ο πρωτεργάτης ενός είδους γραφής που ακόμα και σήμερα δεν αντιγράφεται. Παρά τ’ ότι αρκετοί προσπάθησαν, επιχειρώντας κάτι ανάλογα, με πολύ όμως    μικρή επιτυχία.

      Καθώς το δράμα, όλων αυτών των σπουδαίων κατά τ’ άλλα λογοτεχνών, δεν ήταν άλλο, παρά η έλλειψη καταγωγής.

      Μιας και τόσο κοντά στην πηγή της -illusion- του κινηματογράφου, εκεί δηλαδή όπου η ομορφιά, ωσάν άλλη κατάρα, απαιτεί κατάθεση ψυχής. Όπου οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, καταθέτουν τη δουλειάς τους. Πληρώνοντας έτσι ακριβά ως αντίτιμο για την αναγνώριση που τόσο πολύ επιθυμούν, και η οποία, είτε έρχεται αργά ή δεν έρχεται ποτέ.

      Κι αφού η ψυχική δύναμη, η ομορφιά και η καλλιέργεια είναι όντως κατάρες!

       Έτσι, όλοι οι εξ Αμερικής συγγράφεις, παγιδευμένοι  σ’ ένα άλλο συλλογικό ασυνείδητο, γράφουν συνεχώς, μη μπορώντας όμως να ξεφύγουν ποτέ από ένα τέτοιο αδιέξοδο.

      Για όλα αυτά όμως… ελπίζουμε να μας δοθεί η ευκαιρία ν’ αναφερθούμε πιο αναλυτικά, αργότερα.

       Όταν, ίσως, εμβαθύνουμε λίγο περισσότερο στα έργα περισσοτέρων Αμερικανών ποιητών και πεζογράφων. Μιας  και -προς ώρας- επιβάλλεται ν’ ασχοληθούμε αποκλειστικά με τον μοναδικό συγγραφέα αυτής της ηπείρου, που ομοιάζει τόσο πολύ με τους πέραν του Ατλαντικού ομοϊδεάτες.

       Όταν τόσο λυρικά και ρεαλιστικά, ταγμένος στην αριστουργηματική γραφή της περιγραφής των ανθρώπινων δυστυχιών. Παρουσιάζει γλαφυρά τα πρόσωπα των ιστοριών του -ως άβουλα όντα- που παγιδευμένα μέσα στα ελαττώματα, τα πάθη και τις διαστροφές τους. Παραδίδονται αναπόφευκτα σε μια καταστροφική μοίρα, χωρίς άλλην επιλογή ή διέξοδο.

       Όμως, όντας γεγονός αναμφισβήτητο, ακόμα και τα χαλασμένα ρολόγια, συνηθίζουν να δείχνουν τουλάχιστον δυο φορές την ημέρα τη σωστή ώρα. Έτσι και τα πρόσωπα του βιβλίου, μα και τα γεγονότα που μας περιγράφονται στις σελίδες, εντελώς ακατανόητα κάποιες φορές για κάποιους. Δεν χρησιμοποιούν μια τυπική  σειρά γεγονότων για την εξέλιξη της διήγησης, αλλά αφήνουν τα γεγονότα να εξελίσσονται, ως κάτι γενικά ασαφές.

      Είπαμε άλλωστε, απ’ την αρχή, για το βάθος της όποιας πρώτης επιλογής, προειδοποιώντας ίσως και για το κόστος της όποιας δυσκολίας στην ανάγνωση του κειμένου, με μια μάλλον επιπόλαιη προσέγγιση.

      Μιας και το έργο του Φώκνερ, μόνο ως ένα σύνηθες μυθιστόρημα δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Καθώς, ίσως, ομοιάζει περισσότερο με ανάγνωση μιας τράπουλας Ταρό, αλλά από έναν δεξιοτέχνη του είδους.

       Καθώς οι ακατανόητες ζωές των ηρώων, που πάνε κι έρχονται, όσο η διήγηση προχωρά ακάθεκτα μπρος στα μάτια του αναγνώστη. Μα και σχεδόν αδιόρατα, λες και βρισκόμαστε πάνω σ’ ένα ιδιόμορφο ψυχολογικό καρουζέλ, που περιφέρεται χωρίς αρχή και τέλος ή χρονική σειρά. Αφού εικονικά φαίνεται να περιστρέφεται μες τη σκέψη του συγγραφέα, αλλά και τη δική μας. Όταν μάλιστα όλα δείχνουν χαμένα, ανάμεσα στον ανύπαρκτο και ανίκανο να σταθεί χρόνο -του χάους- στη ζωή των συγκεκριμένων ατόμων.

      Απορρίπτοντας συνεχώς όμως, ένα όντως αδιέξοδο παρόν, εστιασμένοι εμμονικά σ’ ένα καταστροφικό παρελθόν, που ακυρώνει συνεχόμενα το όποιο μέλλον.

      Ωστόσο, μ’ αυτόν τον περιγραφικό τρόπο, ο Φώκνερ, αναιρεί συνεχώς τα γεγονότα και την όποια φαινομενική σειρά της σκέψης μας. Αφήνοντας τελικά στον αναγνώστη, όχι μόνο την προσπάθεια συγκέντρωσης της ιστορίας και του νοήματος, αλλά και τη σύσταση της όποιας εσωτερικής αλήθειας των πρωταγωνιστών της.

      Καθώς, για τον συγγραφέα, όλα αυτά, δεν είναι παρά αυταπάτες που δημιουργούνται σχεδόν ακούσια, κάθε φορά που η επιθυμία επινοεί τα όποια ψεύτικα θέλω της.

      Εντούτοις, η δυσκολία να κατανοήσουμε την εξέλιξη  και λειτουργία της ιστορίας, αλλά και τον τρόπο ύπαρξης των ηρώων. Έγκειται μάλλον περισσότερο στη δική μας αδυναμία ν’ απαλλαγούμε από τις όποιες κοινωνικές αγκυλώσεις, που όλοι κουβαλάμε μέσα μας, και τις προσωπικές δυσκολίες.

     Όντας, βαθιά φυλακισμένοι οι ίδιοι… σε μια αδιέξοδη εσωτερικότητα!

      Έτσι, οι δυσλειτουργικές πράξεις των πρωταγωνιστών του βιβλίου, παρουσιάζονται εδώ ξεκάθαρα, ως αποσπασματικά ιδεατές, κάτι μάλλον ωσάν ονειρικός σουρεαλισμός.

     Εδώ άλλωστε, η καταγωγή του συγγραφέα από έναν άλλοτε ένδοξο, αλλά και τόσο παρακμασμένα ιστορικά, βίαιο αμερικανικό νότο. Δεν είναι μόνο χαρακτηριστική! Αλλά και εντελώς απαραίτητη για τη συγκρότηση ενός τέτοιου βιβλίου, που αποτυπώνει γλαφυρά την ασυνέχεια των σκέψεων εμπρός στην καταστροφή των ειδεχθών πράξεων που την προκαλούν.

               Υστερόγραφο

      Στο πραγματικά εξαίσιο αυτό βιβλίο, ο Φώκνερ  αναμειγνύει αριστουργηματικά πολλά είδη τέχνης με την αξεπέραστα ιδιότυπη γραφή του. Παραβιάζοντας ίσως τους όποιους συγγραφικούς κανόνες. Καθώς ανακατεύει τον χρόνο των γεγονότων, κατά το ρου των διηγήσεων, ταυτόχρονα με τις εικόνες που αποδίδονται με τα συναισθήματα των ηρώων του.

      Κι όλο αυτό… από κάποιον, που χωρίς σπουδές, μιας κι ο ίδιος δεν είχε καταφέρει να ολοκληρώσει ούτε το γυμνάσιο. Μας αποκάλυψε τόσο ακατανόητα ίσως, για όλους εμάς. Πως  το πραγματικό ταλέντο της παρατήρησης, δεν απαιτεί τίποτε άλλο παρά την ικανότητα για κατανόηση και αποδοχή.

      Αν και το ανωτέρω βιβλίο, είναι όντως αρκετά βαρύ.

              Εντούτοις, αποτολμήστε…!

                                                                   Ευ Δαίμων