-Ernest Miller Hemingway-

- Είστε όλοι μια χαμένη γενιά! -

Φράση απ’ τον υπότιτλο του βιβλίου.

- The Sun Also Rises-

                   

      Εδώ, πραγματικά, χωρίς καμία απολύτως υπερβολή, χρειάζονται όλα τ’ απαραίτητα σημεία στίξης της γλώσσας,  για να μπορέσουμε να περιγράψουμε τη ζωή και το τεράστιο έργο, -σε ποσότητα και ποιότητα- όπως μυθιστορήματα, διηγή-ματα, ποιήματα και άρθρα- του συγκεκριμένου λογοτέχνη και συγγραφέα, αμερικανικής πάντοτε καταγωγής και προέλευσης.

       Ο οποίος, αν και έζησε το μεγαλύτερο μέρος της  ζωής του στην Ευρώπη, κυρίως ως πολεμικός ανταποκριτής, δημοσιογραφώντας για πολλά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, απ’ την πόλη του Παρισιού, όπου διέμενε κατά την περίοδο του μεσοπολέμου. Εντούτοις, τελικά ο ίδιος, δεν κατάφερε ποτέ ν’ αποδιώξει τα όποια ένστικτα και τη φιλοσοφική θεώρηση της βιολογική του πατρίδας για τη ζωή.

      Καθώς, κάπως έτσι, ίσως να πρόδωσε τον πραγματικό εαυτό του, -τόσο πρώρα κι απροσδόκητα- επιλέγοντας να φύγει τόσο αδόκιμα, εγκαταλείποντας την αγαπημένη του Αβάνα, τη μυθική πρωτεύουσα του βιβλίου – Ο γέρος και η θάλασσα- και της Κούβας. Προδίδοντας ίσως έτσι την ψυχή των έργων του, με το συναίσθημα ελευθερίας που μας γέμισε, διαβάζοντάς τα.

       Παρ’ όλα αυτά όμως, είχε για χρόνια την τύχη να ζει και να συγχνοτίζεται καθημερινά μαζί με άλλους σπουδαίους συγγράφεις και καλλιτέχνες, όπως ο αδελφικός του φίλος και λογοτέχνης, Francis Scott Fitzgerald, ο ζωγράφος Πάμπλο Πικάσο, και πολλοί άλλοι!

     Καθώς, κάπως έτσι… μπόρεσε ν’ αποκτήσει τον χρόνο  και τις εμπειρίες ενός άλλου κόσμου, τόσο διαφορετικού απ’ τον δικό του.

     Απόδειξη δε αυτού, είναι πως πήρε μέρος ως οδηγός στρατιωτικού ασθενοφόρου, κατά τον πρώτο πόλεμο στην Ιταλία, παγκόσμιο. Όπου κόντεψε, την πρώτη κιόλας φορά, να χάσει τη ζωή του μαχόμενος.

      Ενώ, ακολούθως, χωρίς αυτό να τον πτοήσει καθόλου!

      Συμμετείχε ξανά, ως εθελοντής πάντα, στον Ισπανικό εμφύλιο. Πράγμα το οποίο, είναι ξεκάθαρα αναγνώσιμο μέσα στα έργα του.

       Εντούτοις, δεν μπόρεσε μέχρι το τέλος της ζωής του, αν και ίσως να μην προσπάθησε αρκετά, ν’ απαλλαγεί από έναν δαιμονικά κοινωνικό πουριτανισμό. Ο οποίος και χαρακτηρίζει εμφανώς, τις όποιες, πέρα και προς τα δυτικά του Ατλαντικού Ωκεανού, κοινωνικές αντιλήψεις των πραγμάτων.

       Κι αυτό, παρά τους τέσσερις μάλλον ανεπιτυχείς  γάμους, και τις πολλές ερωτικές, φιλικές ή άλλου χαραχτήρα ή αντίληψης, σχέσεις. Μιας και κάποια, μάλλον οριακά τοξική αρρενωπότητα, όντας φανατικός λάτρης κάθε είδους αγώνα και περιπέτειας. Στα σίγουρα λειτουργούσε ως ένα εφόδιο μέσα του, που τον ακολουθούσε λόγω της καταγωγής του.

      Η συμμετοχή του άλλωστε, με διάφορες ιδιότητες, σε τρεις πολύ αιματηρούς πολέμους! Μα κυρίως η εθελοντική ένταξή του με το στρατόπεδο των δημοκρατικών, κατά τον ισπανικό εμφύλιο, ενάντια στον φασισμό. Κατέστη αφορμή      για τη δημιουργία του ανωτέρω μυθιστορήματος, όπως και πολλών άλλων. Αφού οι συνεχόμενοι κίνδυνοι απώλειας της ίδιας του της ζωής, απ’ τους πολλούς τραυματισμούς κατά  τη διάρκεια αυτών των ανθρώπινων συγκρούσεων.

      Πράγμα για το οποίο, με πολύ ευαισθησία, κάνει λόγο  σ’ ένα άλλο βιβλίο του. Αν και δεν αναφέρεται συγκεκριμένα στον εαυτό του.

             – Φιέστα – Κι ο ήλιος ανατέλλει.-

        Καταδεικνύουν το πνεύμα και την εσωτερικότητα   ενός απόλυτα ταραγμένου κι ανήσυχου εγώ. Που προσπαθεί ίσως μάταια πάντοτε, ν’ απελευθερωθεί απ’ τους εσωτερικούς δαίμονες του, κι από την αίσθηση της καταπιεστικής παρουσίας των άλλων. Πράγμα το οποίο, αποτυπώνεται ξεκάθαρα και με τόση ένταση, στο αριστουργηματικό αυτό μυθιστόρημα.

      Έτσι, αναπόφευκτα, ως Εμιγκρέ και τελικά Ευρωπαίος   ο Έρνστ Χέμινγουεϊ. Δεν είναι απλά ένα αναπόσπαστο μέλος   της περίφημης χαμένης γενιάς -lost Generation- εκείνων των ανθρώπων και καλλιτεχνών που βίωσαν για δεκαετίες τους τότε πολύνεκρους και ειδεχθείς πολέμους, μα και τα ολέθρια αποτελέσματα των καταστροφών τους. Όπως ήταν άλλωστε   οι απώλειες ανθρώπινων ψυχών, σχεδόν σε όλες τις ηπείρους αυτού του πλανήτη, κατά εκατομμύρια.

     Αλλά κι ο πιο αυθεντικός εκπρόσωπος της γενειάς του!

     Αφού με την ανερμάτιστα αδιέξοδη κοινωνικά σκέψη  που επικρατούσε παντού στη ζωή και τη λογοτεχνία, κατά τη διάρκεια αυτών των τόσο αιματηρών καταστάσεων, για τον τότε υποθετικά εξελιγμένο κόσμο. Οδήγησε τελικά εκείνες τις γενιές των ποιητών, συγγραφέων, ζωγράφων και καλλιτεχνών, σ’ έναν ιδιαίτερα σκληρό συναισθηματικό ακρωτηριασμό. Όπως αυτός εκφράστηκε μες από τα έργα τους, με κυνισμό και απογοήτευση πολλές φορές, απέναντι σ’ ότι κάνει τη ζωή πιο όμορφη. 

       Έτσι, στο συγκεκριμένο αυτό βιβλίο, ο συγγραφέας  -Ernest Miller Hemingway- προσπαθεί ίσως μάταια, να μας   δώσει να καταλάβουμε πως η θυσία κάποιων, αν όχι κι η δική   μας! Με απώτερη πάντοτε επιδίωξη τη σωτηρία πολλών, ίσως λίγο πιο σημαντικών ατόμων, μέσα στη σκέψη και την καρδιά μας. Όντας προτεραιότητα ακεραιότητας και ηθικού μεγαλείου και αναστήματος.

    Να μην είναι απλώς… μία ακόμη, άσκοπη ή άδικη απώλεια!

        Αλλά τελικά, ένας δρόμος λύτρωσης και εξευγενισμού της ύπαρξής μας, στο σύνολό της.  

           Υστερόγραφο

     Αν και, για όσους έχουν διαβάσει κάτι για τη ζωή και  το τέλος αυτού του ανθρώπου. Και οι οποίοι θα μπορούσαν ίσως με κάποια ζηλόφθονη μνησικακία, να χαρακτηρίσουν ως ασυνεπή όσα έγραψε. Εντούτοις, δεν θα πρέπει ίσως ποτέ να ξεχνάμε, το τι θα πράτταμε εμείς… εάν ήμασταν στη θέση του.

         Μιας κι όπως, πολύ σοφά, μας λέει μια αμερικανική παροιμία:

         Φίλε μου, εάν δε φοράς τα παπούτσια μου, τότε δεν μπορείς να ξέρεις πως νοιώθω!

                Υποσημείωση

      Γι’ αυτό… και για όσους δεν έχουν διαβάσει ακόμα το βιβλίο. Καλό θα ήταν, πριν εγκαταλείψουν αυτή τη ζωή, να  το κάνουν.

       Καθώς, είναι απολύτως βέβαιο… πως η καμπάνα θα χτυπήσει για όλους κάποια στιγμή!

                                                                 Ευ Δαίμων

 

                             -The sound and the fury-

                           -William Guthbert Falkner-

                 

                          – έγραψε βιβλία και πέθανε-

                                  -επιτύμβια φράση-

      Αν και η πρώτη αυτή επιλογή, για τους μυημένους, στην αμερικανική λογοτεχνία, ομοιάζει με βουτιά στα βαθιά.    

      Εντούτοις, δεν θα μπορούσε να γίνει κι αλλιώς…!

     Μιας και ο Φώκνερ, είναι ό,τι πιο ενδεικτικό αυτής  της λογοτεχνικής σχολής. Όντας, ίσως, ό,τι πιο παράδοξο μορφολογικά, ως ο πρωτεργάτης ενός είδους γραφής που ακόμα και σήμερα δεν αντιγράφεται. Παρά τ’ ότι αρκετοί προσπάθησαν, επιχειρώντας κάτι ανάλογα, με πολύ όμως    μικρή επιτυχία.

      Καθώς το δράμα, όλων αυτών των σπουδαίων κατά τ’ άλλα λογοτεχνών, δεν ήταν άλλο, παρά η έλλειψη καταγωγής.

      Μιας και τόσο κοντά στην πηγή της -illusion- του κινηματογράφου, εκεί δηλαδή όπου η ομορφιά, ωσάν άλλη κατάρα, απαιτεί κατάθεση ψυχής. Όπου οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, καταθέτουν τη δουλειάς τους. Πληρώνοντας έτσι ακριβά ως αντίτιμο για την αναγνώριση που τόσο πολύ επιθυμούν, και η οποία, είτε έρχεται αργά ή δεν έρχεται ποτέ.

      Κι αφού η ψυχική δύναμη, η ομορφιά και η καλλιέργεια είναι όντως κατάρες!

       Έτσι, όλοι οι εξ Αμερικής συγγράφεις, παγιδευμένοι  σ’ ένα άλλο συλλογικό ασυνείδητο, γράφουν συνεχώς, μη μπορώντας όμως να ξεφύγουν ποτέ από ένα τέτοιο αδιέξοδο.

      Για όλα αυτά όμως… ελπίζουμε να μας δοθεί η ευκαιρία ν’ αναφερθούμε πιο αναλυτικά, αργότερα.

       Όταν, ίσως, εμβαθύνουμε λίγο περισσότερο στα έργα περισσοτέρων Αμερικανών ποιητών και πεζογράφων. Μιας  και -προς ώρας- επιβάλλεται ν’ ασχοληθούμε αποκλειστικά με τον μοναδικό συγγραφέα αυτής της ηπείρου, που ομοιάζει τόσο πολύ με τους πέραν του Ατλαντικού ομοϊδεάτες.

       Όταν τόσο λυρικά και ρεαλιστικά, ταγμένος στην αριστουργηματική γραφή της περιγραφής των ανθρώπινων δυστυχιών. Παρουσιάζει γλαφυρά τα πρόσωπα των ιστοριών του -ως άβουλα όντα- που παγιδευμένα μέσα στα ελαττώματα, τα πάθη και τις διαστροφές τους. Παραδίδονται αναπόφευκτα σε μια καταστροφική μοίρα, χωρίς άλλην επιλογή ή διέξοδο.

       Όμως, όντας γεγονός αναμφισβήτητο, ακόμα και τα χαλασμένα ρολόγια, συνηθίζουν να δείχνουν τουλάχιστον δυο φορές την ημέρα τη σωστή ώρα. Έτσι και τα πρόσωπα του βιβλίου, μα και τα γεγονότα που μας περιγράφονται στις σελίδες, εντελώς ακατανόητα κάποιες φορές για κάποιους. Δεν χρησιμοποιούν μια τυπική  σειρά γεγονότων για την εξέλιξη της διήγησης, αλλά αφήνουν τα γεγονότα να εξελίσσονται, ως κάτι γενικά ασαφές.

      Είπαμε άλλωστε, απ’ την αρχή, για το βάθος της όποιας πρώτης επιλογής, προειδοποιώντας ίσως και για το κόστος της όποιας δυσκολίας στην ανάγνωση του κειμένου, με μια μάλλον επιπόλαιη προσέγγιση.

      Μιας και το έργο του Φώκνερ, μόνο ως ένα σύνηθες μυθιστόρημα δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Καθώς, ίσως, ομοιάζει περισσότερο με ανάγνωση μιας τράπουλας Ταρό, αλλά από έναν δεξιοτέχνη του είδους.

       Καθώς οι ακατανόητες ζωές των ηρώων, που πάνε κι έρχονται, όσο η διήγηση προχωρά ακάθεκτα μπρος στα μάτια του αναγνώστη. Μα και σχεδόν αδιόρατα, λες και βρισκόμαστε πάνω σ’ ένα ιδιόμορφο ψυχολογικό καρουζέλ, που περιφέρεται χωρίς αρχή και τέλος ή χρονική σειρά. Αφού εικονικά φαίνεται να περιστρέφεται μες τη σκέψη του συγγραφέα, αλλά και τη δική μας. Όταν μάλιστα όλα δείχνουν χαμένα, ανάμεσα στον ανύπαρκτο και ανίκανο να σταθεί χρόνο -του χάους- στη ζωή των συγκεκριμένων ατόμων.

      Απορρίπτοντας συνεχώς όμως, ένα όντως αδιέξοδο παρόν, εστιασμένοι εμμονικά σ’ ένα καταστροφικό παρελθόν, που ακυρώνει συνεχόμενα το όποιο μέλλον.

      Ωστόσο, μ’ αυτόν τον περιγραφικό τρόπο, ο Φώκνερ, αναιρεί συνεχώς τα γεγονότα και την όποια φαινομενική σειρά της σκέψης μας. Αφήνοντας τελικά στον αναγνώστη, όχι μόνο την προσπάθεια συγκέντρωσης της ιστορίας και του νοήματος, αλλά και τη σύσταση της όποιας εσωτερικής αλήθειας των πρωταγωνιστών της.

      Καθώς, για τον συγγραφέα, όλα αυτά, δεν είναι παρά αυταπάτες που δημιουργούνται σχεδόν ακούσια, κάθε φορά που η επιθυμία επινοεί τα όποια ψεύτικα θέλω της.

      Εντούτοις, η δυσκολία να κατανοήσουμε την εξέλιξη  και λειτουργία της ιστορίας, αλλά και τον τρόπο ύπαρξης των ηρώων. Έγκειται μάλλον περισσότερο στη δική μας αδυναμία ν’ απαλλαγούμε από τις όποιες κοινωνικές αγκυλώσεις, που όλοι κουβαλάμε μέσα μας, και τις προσωπικές δυσκολίες.

     Όντας, βαθιά φυλακισμένοι οι ίδιοι… σε μια αδιέξοδη εσωτερικότητα!

      Έτσι, οι δυσλειτουργικές πράξεις των πρωταγωνιστών του βιβλίου, παρουσιάζονται εδώ ξεκάθαρα, ως αποσπασματικά ιδεατές, κάτι μάλλον ωσάν ονειρικός σουρεαλισμός.

     Εδώ άλλωστε, η καταγωγή του συγγραφέα από έναν άλλοτε ένδοξο, αλλά και τόσο παρακμασμένα ιστορικά, βίαιο αμερικανικό νότο. Δεν είναι μόνο χαρακτηριστική! Αλλά και εντελώς απαραίτητη για τη συγκρότηση ενός τέτοιου βιβλίου, που αποτυπώνει γλαφυρά την ασυνέχεια των σκέψεων εμπρός στην καταστροφή των ειδεχθών πράξεων που την προκαλούν.

               Υστερόγραφο

      Στο πραγματικά εξαίσιο αυτό βιβλίο, ο Φώκνερ  αναμειγνύει αριστουργηματικά πολλά είδη τέχνης με την αξεπέραστα ιδιότυπη γραφή του. Παραβιάζοντας ίσως τους όποιους συγγραφικούς κανόνες. Καθώς ανακατεύει τον χρόνο των γεγονότων, κατά το ρου των διηγήσεων, ταυτόχρονα με τις εικόνες που αποδίδονται με τα συναισθήματα των ηρώων του.

      Κι όλο αυτό… από κάποιον, που χωρίς σπουδές, μιας κι ο ίδιος δεν είχε καταφέρει να ολοκληρώσει ούτε το γυμνάσιο. Μας αποκάλυψε τόσο ακατανόητα ίσως, για όλους εμάς. Πως  το πραγματικό ταλέντο της παρατήρησης, δεν απαιτεί τίποτε άλλο παρά την ικανότητα για κατανόηση και αποδοχή.

      Αν και το ανωτέρω βιβλίο, είναι όντως αρκετά βαρύ.

              Εντούτοις, αποτολμήστε…!

                                                                   Ευ Δαίμων

Άντον Πάβλοβιτς Τσέχοφ-

     

Η γνώση δεν έχει καμία αξία, εκτός αν την εφαρμόσεις κάπου.

                                                         Ο γιατρός Α. Τσέχωφ

     Η σκουριά τρώει το σίδερο… αλλά η ψευτιά την ψυχή!

                                                      Ο συγγραφέας Α. Τσέχωφ 

       Με τον Τσέχωφ, ολοκληρώνεται, προς ώρας, η ενασχόλησή μας με τους Ρώσους συγγράφεις και ποιητές.

      Κλείνοντας έτσι ένα μικρό, πρώτο κύκλο, ο οποίος μόνον επαρκής ή ολοκληρωμένος δεν θα μπορούσε ποτέ να χαρακτηριστεί. Αφήνοντας, στο χρόνο και τη διάθεση όλων, το δικαίωμα να επανέλθουμε σε κάτι ανάλογο. Και αφετέρου, για να μην μονοπωλείται τόσο επίμονα, με ιδιαίτερες προτιμήσεις, το όποιο ενδιαφέρον των αναγνωστών.

       Οψόμεθα λοιπόν να επανακάμψουμε, αρκετά αργότερα,  δια τους υπολοίπους. Μην αφήνοντάς τους εγκαταλελειμμένους και εμάς έκθετους.

        Στα σίγουρα όμως… όχι για όλους!

    Καθώς, μια τέτοια προσπάθεια… θα απαιτούσε τόσο  πολύ χρόνο -που δεν υπάρχει- και κόπο, που δεν δυνάμεθα να βρούμε.

     Μολαταύτα, ο Ρώσος θεατρικός συγγραφέας, που έμαθε τα πρώτα του γράμματα σ’ ένα ελληνικό σχολείο.

           -Τυχαίο…;-

     Είναι ίσως ο μοναδικός, πολύ εύκολα, που θα μπορούσε  να έχει γεννηθεί και γράψει σε οποιαδήποτε άλλη ήπειρο, προ του μεσοπολέμου, βόρεια ή νότια, ανατολική ή και δυτική. Αν κι ο ίδιος, ταξίδεψε παλαιότερα σε ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως όμως στη Γαλλία.

       Μιας και η μαγευτική απόδοση των διαλόγων και η περιγραφική εικόνα των τόπων και των χαραχτήρων, ταιριάζουν απόλυτα σε εποχές όπου όλες οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν ζήσει κάποτε. Και από τις οποίες, έχουν τόσο απροσδόκητα προέλθει, αν και τίποτα ίσως δεν προμηνύει κάτι τέτοιο.

       Έτσι, ο μεγαλύτερος σίγουρα θεατρικός συγγραφέας,           -παγκοσμίως!- πρόλαβε, σε μόλις ενός τετάρτου αιώνα, να μας προσφέρει μια πληθώρα έργων του. Όχι μόνο ποσοτικά, μα και απαράμιλλα ποιοτικά επίσης.

      Αφού, όπως είναι ευρύτερα κι αποδεκτά γνωστό, είναι  ο άνθρωπος που κατέκτησε δικαιωματικά, εδώ και χρόνια, την κορυφή του σύγχρονου θεάτρου. Καθώς αυτή είναι η άποψη των απανταχού θεατρόφιλων της γης.

      Και ίσως, χωρίς καμία υπερβολή, ο μοναδικά αντάξιος  συνεχιστής του αρχαίου δράματος, και της αναγεννησιακής επανόδου της τέχνης, από τους γνωστούς δραματουργούς του δυτικοευρωπαϊκού πνεύματος. Με τους οποίους, επίσης, χωρίς άλλη δυνατότητα, ευελπιστούμε ν’ ασχοληθούμε κάποτε.

     Εντούτοις όμως, στο παρόν κείμενο δεν θ’ ασχοληθούμε    αποκλειστικά με τον δραματουργό Τσέχοφ. Μα περισσότερο, και ίσως καλύτερα, με το διηγηματογράφο και συγγραφέα. Μιας και η πληθώρα της δημιουργικής συγγραφικής του φύσης, μας παρέδωσε έναν ατέλειωτο αριθμό διηγημάτων. Αθάνατα δηλαδή έργα, όπου σαν άλλοι πολύτιμοι λίθοι, αστράφτουν ακόμη και σήμερα πάνω στο βαρύ στέμμα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

     Προσπαθώντας, ίσως, να μας κάνουν ν’ αναγνωρίζουμε, πάνω απ’ όλα, την πραγματική αξία των λόγων στην τέχνη και τη ζωή.

     Όσο δηλαδή οι άνθρωποι θα συνεχίζουν να διαβάζουν και να μορφώνονται, έστω κοινωνικά, μπας και ξεστραβωθούμε όλοι μαζί κάποτε…!

      Ωστόσο, η ενασχόλησή μας με τα μικρά το δέμας, μα μεγάλα σε αξία αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, τα οποία και ανήκουν δικαιωματικά σ’ αυτόν. Στα σίγουρα θ’ ανοίξει διάπλατα τις πόρτες της νόησης, μα και της κατανόησης της ανθρώπινης σκέψης και λειτουργίας των κοινωνιών. Αυτών που ο σύγχρονος άνθρωπος έφτιαξε στα μέτρα του, όχι μόνον από ένστικτο, αλλά κι από ανάγκη.

      Ανάμεσα λοιπόν στα διαμάντια, λογοτεχνικά κείμενα,  ο αναγνώστης ανακαλύπτει όλο τον πλούτο της ανθρώπινης μικρότητας και κυρίως συμπεριφοράς, που προσαρμόζεται ή και όχι, ανάλογα κάθε φορά, όταν οι κοινωνικές συνθήκες το απαιτούν ή το επιβάλουν.

      Έτσι, το κοινωνικό άτομο -άνθρωπος- τελικά ενδίδει κι αυτός με τις πράξεις του, σ’ ότι κοινά αποδεκτό. Κι ανάλογα με τις πρακτικές επιβίωσης που του επιβάλλονται, τις περισσότερες φορές, χωρίς καν τη συναίνεση της προσωπικής του βούλησης.

      Πάντοτε όμως με κριτήριο την αποδοχή των άλλων,  ακόμα και με την απόρριψη των δικών του θέλω. Εικονικές βέβαια κοινωνικές προσταγές, που πέφτουν πάνω στους ώμους ενός κοινωνικά αποδεκτού μέλους, ως μέγιστο βάρος, αντίτιμο και πληρωμή για τον ίδιο. Θέλοντας να γίνει, όχι απλά αποδεκτή η όποια κοινωνική παρουσία του. Αλλά και να επικροτούνται ταυτόχρονα, απ’ όλους, οι όποιες πράξεις και ενέργειές του.

      Το σύνολο δηλαδή της προσποιητής εικόνας της ύπαρξής του.  

      Με αυτά λοιπόν τα διηγήματα, για τα οποία, ούκ έστιν αριθμός! Ο Τσέχωφ, μας αποδίδει ξεκάθαρα και γλαφυρά τους τρόπους σκέψεις και λειτουργίας, μιας κοινωνικής ομάδας ή οικονομικής τάξης. Μα και το σύνολο των ενεργειών, όλων των υπολοίπων, από τις πιο φτωχικές κοινωνικές τάξεις, που ζουν στις παρυφές της ζωής, έως αυτές που κρατούν με τις αποφάσεις τους, δίκαιες ή άδικες, λογικές ή παράλογες. Στα χέρια τους τις τύχες των λαών και των ανθρώπων, απανταχού στον πλανήτη.

      Κι όλα αυτά… ενώ έχουν παρέλθει μόλις εκατόν είκοσι   έτη. Από τη στιγμή δηλαδή που η γραφίδα του Άντον Τσέχωφ, καταχωρούσε για πάντα στη σκέψη μας, τόσο έντονα, τις πολύτιμες αυτές πληροφορίες!

      Εντούτοις, ρίχνοντας απλώς μία ειλικρινή μάτια γύρω  και μέσα μας. Εύκολα θα διαπιστώσουμε πως τίποτα δεν έχει αλλάξει από τότε στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Καθώς τίποτα δεν προέκυπτε πως θα αλλάξει, από απαρχής κόσμου.

        Του δικού μας… πάντοτε κόσμου!

     Μιας και η αναγκαιότητα, είναι το μοναδικό εφόδιο που  δίνει η φύση στα μέλη της, στην προσπάθεια να τα εξοπλίσει κατάλληλα.

      Κι έτσι, όπως μας εξηγεί ο συγγραφέας, σ’ ένα απ’ τα θεατρικά του διηγήματα, -το Πόστο- εκεί όπου ένας ανώτατος υπάλληλος δέχεται αφόρητες πιέσεις από παντού.

     Καθώς καλοί φίλοι, γνωστοί, οικογένεια, ακόμα και ο παντοδύναμος κυβερνήτης της πολιτείας, άμεσος πολιτικός προϊστάμενος όλων, κι ανώτατος άρχοντας που προβαίνει σ’  έναν ευγενικό μεν εκβιασμό, με μία και μόνο επιστολή. Μην τολμώντας ίσως να επιβάλει αυτή την παράλογη επιθυμία του κατά πρόσωπο, για τον ίδιο ακριβώς λόγο. Θέλοντας να επιτύχει το διορισμό ενός γλοιώδους λιμοκοντόρου -τα λόγια είναι του ίδιου του συγγραφέα- σε μία ανώτερη θέση του δημοσίου. Την  οποία όμως αντικειμενικά δεν άξιζε και δεν τη χρειαζόταν, παρά μόνο ως κοινωνική καταξίωση.

     Κι όλα αυτά… σε βάρος ενός άλλου, άξιου μα δύστυχου υπαλλήλου, φυσικού μάλλον διαδόχου αυτής της χηρεύουσας θέσης. Ενός ανθρώπου που είχε κυριολεκτικά ξοδέψει όλη του τη ζωή, υπηρετώντας πιστά μιαν άπιστη υπηρεσία και κοινωνία.

     Ένα συνονθύλευμα δηλαδή παράσιτων, που αποτελείται πάντα από πλήρως ανέντιμα κι ανήθικα άτομα, ωσάν μία άπιστη κι ανεπίσημη ερωμένη.

       Έτσι, εντελώς αναίσχυντα, όλοι μαζί, τον αναγκάζουν  να υποκύψει στις επιθυμίες των άλλων, μη μπορώντας ίσως  να κάνει κι αλλιώς. Εξυπηρετώντας όμως τελικά τη διαφθορά και την αναξιοκρατία, που τόσο θεατρικά ο ίδιος δηλώνει πως απεχθάνεται.

        Κι όλο αυτό…!

    Απλά για να είναι αποδεκτός, κι όχι ως ο μόνος χρήσιμος, έντιμος και ηθικός ανάμεσα στους άλλους. Οι οποίοι ταΐζουν συνεχώς την αδικία, συντηρώντας μια διεφθαρμένη κοινωνία που είναι βυθισμένη ολόκληρη στο ψέμα και τη ξεδιαντροπιά.

         Που και ο ίδιος όμως… στηρίζει με την ανοχή του.

      Κι ενώ όλοι οι άλλοι, είναι σχεδόν πνευματικά νεκροί!    

      Αυτός είναι κάτι ακόμη χειρότερο…! Καθώς είναι ένας ηθικά νεκροζώντανος, που συνεχίζει όμως να ζει ανάμεσά τους.

    Έτσι, αντί για την αλήθεια, υπηρετεί κι αυτός το ψέμα,  όντας όμοιος με τους υπολοίπους, κι ας μην το αποδέχεται!

       Υστερόγραφο

      Μετά το σύντομο αυτό ξεκίνημα, ωσάν ένα άλλο προσκύνημα στη Μέκκα της λογοτεχνίας, απ’ όπου εντελώς απαραίτητα, πλην κάποιων ελαχίστων εξαιρέσεων, επιβάλλετο   να γίνει η αρχή.

     Ωστόσο, ως επόμενο ριψοκίνδυνο βήμα, λέμε τώρα πια  να διασχίσουμε έναν ωκεανό, κάνοντας ίσως ένα άλλο μικρό αφιέρωμα στους αρκετά διαφορετικούς, πέραν του ατλαντικού, Αμερικανούς λογοτέχνες.

       Μικρό όμως κι αυτό… και σύντομο!

      Στην ανιδιοτελή προσπάθεια πάντα, να κεντρίσουμε εκ   νέου το ενδιαφέρον των απανταχού αναγνωστών, της ανωτέρω ιστοσελίδας, -Ευδαιμονία- για την πρακτική φιλοσοφία και την λογοτεχνία, χωρίς όμως να κουράσουμε πολύ.

             Οψόμεθα λοιπόν…!

                                                             Ευ Δαίμων

Φιόντορ Μιχάιλοβιτς Ντοστογιέφσκι

        

         Ο πατέρας, κατά κοινή ομολογία, της αναλυτικής περιγραφής της ανθρώπινης ψυχολογίας, μες απ’ τα βιβλία του, διηγήματα και μυθιστορήματα -επιστημονικά μάλλον δοκίμια και εγχειρίδια!- που αφειδώς μας προσέφερε. Μας έδωσε απλόχερα τη δυνατότητα, μελετώντας τον πάλι, να εμβαθύνουμε τόσο πολύ μέσα μας, όσο κανένας άλλος. Έτσι, ο μόνιμος από πάντα συγκάτοικος του Φράντς Κάφκα, στην κορυφή του Ολύμπου της λογοτεχνίας! Εκεί όπου μόνο οι αθάνατοι της ποίησης και της πεζογραφίας έχουν καταφέρει φτάσουν, ανηφορίζοντας το δύσβατο και μοναχικό αυτόν δρόμο. Μας προσέφερε την ευτυχία και τη χαρά να τον διαβάζουμε, ξανά και ξανά, μέχρι και σήμερα.

    Ωστόσο, μιας κι έχει προηγηθεί όλων των άλλων… σ’ αυτό    το τόσο δύσκολο είδος γραφής, δικαιολογημένα θεωρείται ως ο τρισμέγιστος συγγραφέας και λογοτέχνης, παγκοσμίως!

     Παρόλα αυτά όμως, επιλέγοντας το βιβλίο αυτό, ίσως γιατί θέλουμε να υποδείξουμε κάτι αυταπόδεικτο. Αν κι είναι ένα απ’ τα λιγότερο αναγνώσιμα του Ντοστογιέφσκι, λες και υφίσταται κάτι τέτοιο, για όλα τ’ αριστουργήματα που μας παρέδωσε.

      Εντούτοις, αυτό το ιδιαίτερο πόνημα δεν υστερεί ούτε κατ’ ελάχιστο σε περιγραφικότητα και ξεκάθαρη απόδοση του τρόπου της σκέψης του.

      Αλλά και της ομορφιάς των συναισθημάτων, μα και της άποψης για τον κόσμο και τους ανθρώπους που τον αποτελούν.

        Ειδικότερα… λίγα λόγια για το βιβλίο.

      Μέσα σε πενήντα τέσσερις επιστολές, ο συγγραφέας  μας περιγράφει τον ανολοκλήρωτο έρωτα δυο νέων. Οι οποίοι ζουν, από κάποια απόσταση, σε μια δυστοπική κοινωνία, όπου δεν επιτρέπει -σχεδόν δογματικά- στην ευτυχία να συναντηθεί έστω και λίγο, μαζί τους.

        Έτσι, το υπέροχο αυτό γραπτό, ένα ακόμη απ’ τα  πολλά, με απαράμιλλο τρόπο μας αποκαλύπτει το πως ο ανικανοποίητος έρωτας! Δεν είναι απλά κάτι που δεν μπορεί  να σβήσει, αλλά το μοναδικό πράγμα που ζει μέσα μας για πάντα. Ωσάν κάτι τόσο αδιάβλητα αναλλοίωτο.

     Μιας κι όσοι είχαν κάποτε την ατυχία να βιώσουν κάτι τέτοιο… στα σίγουρα το κουβαλούν ακόμη βαθιά μέσα τους!

        Καθώς η υπαρξιστική λογοτεχνία, όπως αυτή θα εκφράζεται πάντα μες απ’ το ρεύμα και τη σχολή γραφής  του ρεαλισμού, που με τόση πίστη κι αφοσίωση υπηρέτησε   ο συγγραφέας, αμφιταλαντευόμενος ανάμεσα σ’ ένα Θεϊκό και σ’ έναν αθεϊστικό υπαρξισμό. Είναι αυτή που μας έχει δώσει τ’ αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, φιλοσοφίας και διανόησης. Καθώς, ίσως είναι, η μοναδική ενασχόληση που  θα μπορούσε να συγκινήσει ένα άτομο καθόλα επιρρεπή σε ανθυγιεινές απολαύσεις και καταστροφικές συνήθειες.

     “Πράγμα, το οποίο… απερίφραστα και χωρίς καμία  αναστολή, μπορεί να σας επιβεβαιώσει και ο υπογράφων!’

       Εμπνέοντας όμως, κάπως έτσι, όσους σύγχρονους ακολούθησαν, όπως ο Έρμαν Έσσε ή ο Τζον Στάινμπεκ, αλλά και άλλοι, για τους οποίους ελπίζω να μας δοθεί η ευκαιρία  να μιλήσουμε λίγο αργότερα.

      Καθώς ο ίδιος, σ’ ό,τι πολύτιμα ιδιαίτερο κι ανεκτίμητα σπουδαίο μας κληροδότησε, δεν φοβήθηκε να μας αποκαλύψει την αλήθεια της ζωής.

   Αφού κατάφερε ν’ αποδώσει με ύφος που δεν αντιγράφεται, -όσο κανένας άλλος- την πραγματική φύση των ανθρώπων, όσο ζοφερή κι αν είναι!

        Μιας κι όπως καταδεικνύει συνεχώς με τα έργα του,  αλλά και με τη ζωή του, ο μεγαλύτερος Ρώσος συγγραφέας. Το ελάχιστο και λιγοστό, ποτέ δεν είναι ασήμαντο.

             Υστερόγραφο

         Ζητώντας εκ των προτέρων συγνώμη για τα πολλά θαυμαστικά!

     Απ’ την αρχή του κειμένου, δεν σας κρύβω πόσο προβληματίστηκα για το πως εγώ, ένας πνευματικός νάνος…    θα μπορούσα να γράψω, έστω και μία λέξη για έναν τέτοιο γίγαντα!

      Αφού μόνο ως βλασφημία και ύβρης θα μπορούσε, εντελώς αντικειμενικά, να φανεί κάτι τέτοιο. Παρόλα αυτά όμως, το αποτόλμησα, θέλοντας όχι μόνο να δοκιμαστώ, μα  και να πράξω το δικό μου προσκύνημα. Εντούτοις, ό,τι κι αν έχω ήδη γράψει, τα λόγια θα είναι πάντοτε λίγα για κάτι τόσο πολύτιμο λογοτεχνικά, που ξεπερνά κάθε ανθρώπινη σκέψη.

        Γι’ αυτό… ανεχθείτε με! 

                                                        Ευ Δαίμων

– Gabriel Garcia Marquez –

    Αν και είναι πολλά περισσότερα…!

       Καθώς ο σπουδαιότερος Αμερικανός συγγραφέας, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές, δεν είχε επιλεγεί, προς ώρας, ως αναφορά σ’ έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες του γραπτού λόγου, παγκοσμίως. Εδώ, όπου αναρτώνται τα θέματα της λογοτεχνίας, απ’ την ιστοσελίδα Ευδαιμονία. Εντούτοις, με απόλυτο τρόπο, θα μπορούσαμε να πούμε πως ο ανωτέρω, είναι πιο επίκαιρος παρά ποτέ.

      Έτσι, δίνοντας προτεραιότητα -λόγω συνθηκών…-  σε βάρος του μέγιστου των γραμμάτων -Φ. Ντοστογέφσκι- μιας    κ’ ήταν άλλωστε η σειρά του. Εντούτοις, προσδοκώντας τελικά την κατανόηση όλων, θα επανέλθουμε.

             Οπότε… οψόμεθα!

      Το παρόν λοιπόν κείμενο, με αισθήματα αγάπης και άκρατου θαυμασμού προς τον κορυφαίο Λατινοαμερικανό συγγραφέα, παρά την αρχική σκέψη για ν’ ασχοληθούμε λίγο αργότερα με την πέραν των ωκεανών λογοτεχνία, -χρονικά τουλάχιστον-. Προτάσσεται σχεδόν από μόνο του, όντας μία επιτακτική ανάγκη του κειμενογράφου. Καθώς, όπως ήδη αναφέραμε, τα γεγονότα το επιβάλλουν επιτακτικά.

        Καθώς το να επιλέξουμε ελεύθερα, έστω ένα από τ’ αριστουργηματικά βιβλία του συγγραφέα, αυτήν τη φορά τουλάχιστον, φαντάζει δύσκολο!

        Εντούτοις, το εν λόγω βιβλίο, δεν μπορεί σε καμία  περίπτωση να είναι μόνο ένα καταπληκτικό μυθιστόρημα.  Αφού τελικά, είναι όντως ένα πολιτικοκοινωνικό πόνημα, που ταιριάζει όμως απόλυτα, τώρα παρά ποτέ, στην περίσταση. Ένα λογοτεχνικό κείμενο, όχι μόνο περιγραφικό της ιδιοσυγκρασίας των λαών και της ιστορίας της γης, πέραν του ατλαντικού. Αλλά κι όλων αυτών, που με κοινή καταγωγή, κοινωνική αντίληψη, κουλτούρα, θρησκεία, γλώσσα και τελικά ιστορία, ζουν εκεί.

       Πράγματα που με απαράμιλλο τρόπο παρουσιάζει, αποδίδει, επεξηγεί κι αναπαριστά ο μεγάλος συγγραφέας, αποκαλύπτοντας έτσι σ’ όλους εμάς, ό,τι ακατανόητα γίνεται αντιληπτό ως μια ιδιαιτερότητα συμπεριφοράς και τρόπου ζωής.

      Αν και στον πλανήτη γη, όλα προσεγγίζονται εύκολα, διασχίζοντας τώρα πια τις αποστάσεις με ταχύτητα, αφού το κακό που κρύβεται μέσα μας, ως ανθρωπότητα, ταξιδεύει πλέον πολύ γρήγορα!

      Διαβάζοντας ο σύγχρονος αναγνώστης αυτό το βιβλίο, για πρώτη φορά, ανοίγεται διάπλατα μπροστά του ένας νέος, ολόκληρος, κυριολεκτικά και μεταφορικά, κόσμος. Μία άλλη διαφορετική γη, που δημιουργήθηκε από το γεγονός μιας τόσο βίαιης σύγκρουσης, διαφορετικών πολιτισμών, αποτέλεσμα της άπληστης επιθυμίας για πλούτο.

        Ποιων άλλων… παρά υμών -ιστορικά- πολιτισμένων Ευρωπαίων!

       Έτσι, οι όποιες παραδοξότητες στην ιστορική πορεία της Αμερικής, βόρειας, κεντρικής ή νότιας. Ελάχιστη διαφορά έχουν…! Καθώς δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το αποτέλεσμα της κατάκτησης και της οικειοποίησης, με το έτσι θέλω, πριν από πεντακόσια σχεδόν έτη, εφαρμόζοντας το δίκαιο του δυνατού.

      Και, εν συνεχεία, της απόδοσης στην παρούσα μορφή, ενός δυστοπικά πολιτισμικού γίγνεσθαι, μέσα από τις πρακτικές ενός αποικιοκρατικού συστήματος, που είναι όντως ζωντανό μέχρι και σήμερα. Μα και της σχεδόν διαστροφικής επιθυμίας για επιβολή, ενός σαθρά υποτιθέμενου πολιτισμού.

     Ο οποίος, αποβιβάστηκε κάποτε στις ήρεμες ακτές αυτής της ηπείρου, εντελώς απρόσκλητα και δια της βίας. Βιάζοντας όμως ταυτόχρονα και εξοντώνοντας το γηγενή πληθυσμό και νόμιμο κάτοχό του.

        Όπως είναι άλλωστε σύνηθες, εδώ και καιρό, ν’ αποκαλούνται οι γνωστοί ερυθρόδερμοι… ίσως απ’ το χρώμα του αίματος!

      Ο ήρωας λοιπόν του βιβλίου, ο συνταγματάρχης Αουρελιάνο Μπουενδία, αγωνίζεται, μάλλον παράδοξα, να ξεφύγει από τα αυτοκαταστροφικά αποτελέσματα ενός κατακερματισμένου, στη συνεχόμενη βία, κόσμου του. Όπως, τόσο εύστοχα και γλαφυρά, αποτυπώνεται από την πένα του συγγραφέα στο πρόσωπο του ήρωα. Καθώς τελικά υποτάσσεται    κι αυτός σε μια κοινή μοίρα, βιώνοντας τη διάρκεια της φθοράς ενός ανθρώπου, ο οποίος είναι γέννημα όλων αυτών των καταστάσεων της ιστορίας και του τόπου.

       Μιας και τα πάντα γύρω, διαμορφώνουν συνεχώς την  επιλογή της πορείας του, από τη γέννηση, μέχρι και το τέλος του.

          Όποιο κι αν είναι αυτό…!

    Έστω και μπροστά σε κάποιο εκτελεστικό απόσπασμα.

       Άλλωστε, εκεί αποδίδεται και η μαγευτική αξία  του Κολομβιανού συγγραφέα, που με τόση δεξιότητα μας προσφέρει την ομορφιά της γραφής και του ταλέντου του, ως ίσης αξίας ανάμεσα στην ελίτ της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

      Αποδίδοντας στον πεζό λόγο του, την πραγματικότητα του τόπου, που ομοιάζει με κάτι απίστευτα μυθολογικό!

      Ενώ ταυτόχρονα, αποκαλύπτει ξεκάθαρα, ένα βαθύ  και τόσο πληγωμένο συλλογικό ασυνείδητο, μιας ολόκληρης ηπείρου, που απλώνεται σαν παραισθησιογόνα ομίχλη πάνω από αμέτρητα τετραγωνικά χιλιόμετρα γης, αλλού άγονα γυμνή, κι άλλου καταπράσινα δαιδαλώδη.

      Κι ενώ έτσι όλα συμπλέκονται κατά την εξιστόρηση, κάνοντας τη σκέψη του αναγνώστη να χάνεται πρόσκαιρα σε μιαν αδιέξοδη φαινομενικά διήγηση. Τότε ακριβώς είναι που με μια παράλογη διαφυγή, ο συγγραφέας αποκαθιστά το αφύσικο για εμάς, ως κάτι το απόλυτα αποδεκτό.

        Δικαιώνοντας ίσως τελικά… τόσο εύλογα το παράλογο!

       Αποκαθιστώντας τον τρόπο σκέψης των ηρώων, που τόσο μας ξενίζει με μια πρώτη ανάγνωση.

      Μιας και κάπως έτσι, -από πάντα- ήταν όλα σ’ αυτή την τόσο μακρινή και αχανή ήπειρο του πλανήτη μας, κι όχι μόνο!

      Καθώς, εδώ τελικά, η ελπίδα μετατρέπεται στη μοναδική διέξοδο και η απαισιοδοξία, τόσο παράδοξα, σ’ έναν μοναδικό τρόπο ζωής, ως μία ιδιαίτερη αντίληψη της πραγματικότητας.

     Αφού μπορούμε να πούμε, χωρίς καμία ίσως υπερβολή, έχοντας διαβάσει το βιβλίο σχολαστικά. Πως ο Gabriel Garcia Marquez, είναι ένας πολύ επικίνδυνος συγγραφέας!

          Υστερόγραφο

      Ωστόσο, αναζητώντας ίσως με αδόκιμο τρόπο, την οποιαδήποτε συνάφεια. Μιας και το γνωστό ανέκδοτο, θέλει  τον τόπο μας ως τη μοναδική χώρα της Καραϊβικής, και μέλος της Ευρωπαϊκής ηπείρου ταυτόχρονα. Θα μπορούσαμε να πούμε:

         Άντε και στα δικά μας…!

        Αυτό δε το τελευταίο… παρακαλώ όπως ληφθεί απλά  ως ένας ακόμη αστεϊσμός. Μιας κι αυτή -και μόνον αυτή!- ήταν η πρόθεση του συγγραφέα του κειμένου.

                                                           Ευ Δαίμων

Νικολάι Βασίλιεβιτς Γκόγκολ –   Nikolay Gogol

                                     

                               

        

         Πόλεμος πατήρ πάντων…!

           -Ηράκλειτος-

        Αν και η ανωτέρω ρήση, ομοιάζει μάλλον άσχετη με το θέμα του βιβλίου, μόνον έτσι δεν είναι τα πράγματα! Μιας και των Ναπολεόντειων πολέμων, της εισβολής δηλαδή των γαλλικών στρατευμάτων μέχρι τη σημερινή πρωτεύουσα της Ρωσίας, Μόσχα. Ακολούθησε μία πολύ εύφορη εποχή για τα ρωσικά γράμματα. Καθώς ολόκληρος ο επόμενος αιώνας,  -πιθανότατα- εξαιτίας αυτού του τόσο δραματικού γεγονότος,    για έναν λαό που πολεμά συνεχώς, απ’ ό,τι διαπιστώνεται!

        Ήταν τελικά η γενεσιουργός αιτία της έλευσης των μεγαλυτέρων Ρώσων συγγραφέων, ποιητών και διανοητών  στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

       Ξεκινώντας έτσι την αναφορά μας σε αυτούς, θα πρέπει ίσως να κάνουμε την αρχή μ’ έναν από τους πιο ειλικρινείς και τόσο περιγραφικά σύντομους. Μιας κι είναι ο μοναδικός ίσως Ρώσος λογοτέχνης, που μέσα σε λίγες μόλις σελίδες, μπόρεσε να κρύψει τόσα πολλά λογοτεχνικά διαμάντια.

       Όπως και στα γυάλινα μπουκαλάκια της Coco Chanel, -Gabrielle Bonheur- μες τα οποία περιέχονται τα σαγηνευτικά αρώματα της.

      Καθώς οι ανθρώπινες τραγωδίες -προ Κάφκα- αυτού του ιδιοφυούς θεατρικού συγγραφέα και διηγηματογράφου, -όντως τραγική ειρωνεία… Ουκρανικής καταγωγής!- ο οποίος επίσης μας εγκατέλειψε πολύ νωρίς. Δεν έχουν ίσως εφάμιλλο στην παγκόσμια λογοτεχνία, πλην, πολύ επιλεκτικά, ορισμένων άλλων!

       Στο έργο του λοιπόν αυτό, αλλά και σε άλλα που σημάδεψαν την παγκόσμια θεατρική σκηνή, ο συγγραφέας καταπιάνεται με το προσφιλές του θέμα, που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η τραγική υπόσταση της εξαρτώμενης ύπαρξης του ατόμου μέσα σε μια κοινωνία γεμάτη ανισότητες, -έλλειψης προσωπικής ηθικής- αναξιοκρατίας και αδικιών. Έτσι ο ήρωας, επιθυμώντας διακαώς να γίνει αποδεκτός, ζει σ’ έναν κόσμο ο οποίος έρχεται καθημερινά σε σύγκρουση με τον εαυτό του, και με τους άλλους. Ενώ στην άοκνη προσπάθεια ν’ απελευθερωθεί κάποτε από αυτήν την κατάσταση, θέλοντας μάλλον ν’ ανέλθει κοινωνικά, επιλέγει να φτιάξει την όποια εξωτερική εικόνα του με υποκατάστατα. Αντί αυτού, το μόνο που επιτυγχάνει, ύστερα από -εν βρασμό ψυχής- άστοχες επιλογές και αποφάσεις, είναι να περιθωριοποιείται, ακόμη περισσότερο!

       Έτσι, οδηγείται αναπόφευκτα και σχεδόν ακούσια σε παραληρηματικές καταστάσεις κι άδοξες περιπέτειες, που καταλήγουν, πέραν από την προβληματικά κακή εικόνα  του στους άλλους, και στην ηθική του εξαθλίωση. Αφού το μόνο που καταφέρνει τελικά, είναι η δημιουργία μιας κενής περσόνας, ενός δηλαδή άδειου από πραγματικές αξίες εαυτού.

        Ο Gogol λοιπόν με τα έργα του, δεν είναι απλά ο αναρχικός ταραξίας με τη σκληρή πένα, ένας αρνητής δηλαδή που διατυπώνει ξεκάθαρα την αλήθεια μιας κοινωνικής ένδειας.

      – Ένα πράγμα που εξαπλώνεται συνεχώς, χωρίς κάποια αλλαγή ή σταματημό, παρακμάζοντας τα πάντα ολόγυρά μας.-

      Αφού μπορούμε καλόπιστα να πούμε, χωρίς καμία υπερβολή, πως είναι ένας ηθικός ιεροεξεταστής -με την καλή έννοια του όρου…- εάν βέβαια κάτι τέτοιο όντως υπάρχει και μπορεί να ειπωθεί κάπως έτσι.

       Μιας και δεν θα ήταν απλά επαναστατικό,  μα και ακραία αληθές!

         Υστερόγραφο

       Σε αυτό το σημείο, δεν θα μπορούσα πλέον παρά ν’ αποκαλύψω στο αναγνωστικό κοινό, πως το εξαίρετο ποίημα του Ευ Δαίμων, -Ο κύριος Άλκης- που περιλαμβάνεται στην πρώτη ποιητική συλλογή, Μήνιδες. Είναι απλά το αποτέλεσμα του πόσο έχει επηρεαστεί ο ποιητής -παλαιότερα- διαβάζοντας τ’ αριστουργήματα που τόσο γενναιόδωρα μας παρέδωσε ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας και άνθρωπος.

         Υποσημείωση

     Αν και το ανωτέρω έργο είναι λιγάκι μικρό, -σε ποσότητα χάρτου πάντοτε…- μιας και τα πολλά λόγια, τις περισσότερες φορές, είναι φτώχεια. Εντούτοις, για έναν πολύ προσεκτικό αναγνώστη, θα χρειαστούν μάλλον πολλές ώρες περισυλλογής και προβληματισμού, προς κατανόηση και αποδοχή.

              Γι’ αυτό… απολαύστε το!   

                                                           Ευ Δαίμων

    Jose de Sousa Saramago –  Ιωσήφ Σαραμάγκου

                          

                            Ευ Δαίμων

                                 

     Το μυθιστόρημα αυτό… δεν είναι παρά ένας κοινωνικός εφιάλτης!

     Μία σκληρή περιγραφή μιας απόλυτα σκοτεινής εσωτερικότητας των πιο άγριων ενστίκτων επιβίωσης. Μια παραβολή, όπως αρέσκεται άλλωστε να την αποκαλεί και να την αποδίδει ο συγγραφέας, ενός κόσμου χωρίς συναίσθηση και πραγματική ηθική. Μάλλον επηρεασμένος από την απόρριψη προς την κοσμική εκκλησία. Όπου με τόσο ωμό και ακραίο ρεαλισμό έχει ήδη στο παρελθόν βιώσει η ανθρωπότητα, κατά τη διάρκεια της παρουσίας της, με μαζικό τρόπο. Καθώς εύκολα θα μπορούσε και πάλι να μετατραπεί η ζωή σε κάτι τέτοιο, εάν δεν έχει ήδη γίνει, χωρίς να το έχουμε καταλάβει καν.

      Έτσι οι πληθωρικές εικόνες του βιβλίου περιγράφουν απλώς με βιαιότητα, το τί συμβαίνει σε μια κοινωνία ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση απόλυτης, κυριολεκτικά και μεταφορικά, πνευματικής τυφλότητας και ηθικής παρακμής, που τους οδηγεί αναπόφευκτα σε κάτι τόσο καταστροφικό!

      Καθώς, κάθε πραγματική ή και εικονική επιδημία  στέρησης άξιων, οδηγεί αυτόματα τον άνθρωπο στο να επιστρέψει στην κατάσταση του ζώου, υποβιβάζοντας τον, ακόμη χειρότερα, σε μια μορφή κτηνώδους λειτουργίας των πιο σκοτεινά βαθέων ενστίκτων του.

     Πράγματα τα οποία, είναι ικανά να τον σπρώξουν σε πράξεις απόλυτου παραλογισμού και βίαιης συμπεριφοράς. Μόνο και μόνο, για να του εξασφαλίσουν τη ψευδαίσθηση μιας σωτηρίας, που έχει, έτσι κι αλλιώς, απολέσει καιρό τώρα.

    Αποτέλεσμα το οποίο δεν επηρεάζει διαλυτικά μόνο  τους κοινωνικά πάσχοντες, μιας τέτοιας επιδημίας, αλλά  κι όσους δεν έχουν φαινομενικά πληγεί από κάτι ανάλογα. Έχοντας απλά ως εφόδιο τον φόβο που τους σπρώχνει προς   μιαν άβυσσο απανθρωπιάς, με τη σαθρή πάντοτε δικαιολογία της προστασίας ενός αδιόρατου τάχα συνόλου. Καθιστώντας κάθε πράξη παράλογης βίας, που δεν αποκαλύπτει τίποτε άλλο παρά τις βαθιά ασυνείδητα αρρωστημένες επιθυμίες των μελών ενός σαθρά δομημένου κοινωνικά ιστού, ως νόμιμο αποτέλεσμα αναγκαιότητας. Που ρέπει, όμως, συνεχώς προς την αδικία που προκαλείται απ’ το συνολικό ή προσωπικό δήθεν καλό. Το οποίο τελικά αποδομεί, αργά ή γρήγορα, κάθε έννοια συλλογικότητας και κοινωνικής συνοχής.

        Η οποία, ατυχώς, μέσα στις εικονικά πολιτισμένες συνήθειές μας, αποδεικνύεται πως είναι τελικά μια αυταπάτη!

       Έτσι, το πραγματικά σκληρό αυτό βιβλίο, δεν είναι τίποτε άλλο, πάρα η πιστή περιγραφή μιας αποκάλυψης της ψεύδους κοινωνικής συμπεριφοράς, που τόσο σαθρά και πολύ πρόχειρα δομημένη, δεν θα μπορούσε ν’ αντισταθεί ούτε και στην παραμικρή ανωμαλία, που δύναται να προκύψει άξαφνα μπροστά της. Παραδιδόμενη ίσως, τελικά αμαχητί για τους περισσοτέρους, σε μια κατάσταση απολυτής εγκατάλειψης της λογικής, αποτέλεσμα της αβυσσαλέας επιθυμίας για επιβίωση και ικανοποίηση μιας ζωής χωρίς αξίες και νόημα. 

     Μιας κι ότι θεωρούμε στη ζωή δεδομένο… μόνο τέτοιο  δεν είναι!

          Υστερόγραφο

      Σε αυτό το βιβλίο λοιπόν, ένα σώφρον άτομο, από τους ελαχίστους, θα δει και καταλάβει πλήρως, ξανά, ό,τι έχει ήδη διαπιστώσει για τους πολλούς γύρω του. Ενώ οι υπόλοιποι, ίσως πάρουν μια ζοφερή εικόνα και γεύση, για το τι μπορεί να τους συμβεί, τόσο ξαφνικά, σ’ ένα τόσο δυστοπικό μέλλον.

          Υποσημείωση

     Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, είναι όντως εντελώς ακατάλληλο για μικρά παιδιά, ή και για όσους επιθυμούν να παραμείνουν κάπως έτσι! Συμβουλευτικά -όλοι οι υπόλοιποι- καλό είναι να το διαβάσουν με άδειο στομάχι, καθώς όσο περισσότερο αίμα πάει προς τα πάνω, τόσο το καλύτερο!

                                                            Ευ Δαίμων