Με τον Αμερικανό αυτόν συγγραφέα, έστω και προσωρινά, συνεχίζουμε το σύντομο αφιέρωμα στην πέραν του ατλαντικού ωκεανού λογοτεχνία, ευελπιστώντας πάντοτε, να επανέλθουμε σύντομα.
Και δεν θα μπορούσε να γίνει κι αλλιώς… μιας και ο ανωτέρω, είναι όντως ο πατέρας της αμερικάνικης λογοτεχνίας!
Όντας ο ίδιος, πολυγραφότατος, με πηγαία ιδιόμορφο χιούμορ και απαράμιλλο σαρκασμό, που ενίοτε αγγίζει τα όρια του αφορισμού της ύπαρξης, ενός μάλλον υποτιθέμενα εξελιγμένου ανθρώπινου πολιτισμού. Όπως κάθε συγγραφέας που σέβεται τους αναγνώστες και τον εαυτό του, θα έπρεπε να υπηρετεί.
Καθώς όλα αυτά, τον καθιστούν αναμφισβήτητα, ως έναν από τους πιο αποκαλυπτικούς λογοτέχνες στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Αφού, για τη βιογραφία του και μόνο…!
Δεν έφτασαν τρεις τόμοι σελίδων για να περιλάβουν, έστω και περιληπτικά, τις εμπειρίες της ζωής του, όντας τόσες πολλές.
Μιας κι ως δημοσιογράφος, συγγραφέας, καθηγητής, στρατιωτικός, τυπογράφος, ακόμα και εργάτης από οικονομική ανάγκη. Αλλά και ανικανοποίητος εραστής των ταξιδιών και της περιπέτειας.
Καθώς σε μια από αυτές, ο ίδιος έφτασε ν’ ανέβει μέχρι και τον ιερό βράχο της ακρόπολης των Αθηνών, αποτυπώνοντας την αναζήτηση του αυτήν, ως μια ακόμη απολαυστική εμπειρία.
Κάνει αναντίρρητα όλους μας, εντελώς φυσιολογικά, ν’ αναρωτηθούμε για το εάν είχε ζήσει περισσότερες από μία ζωές.
Μεγαλωμένος ωστόσο στον αμερικανικό νότο, εν μέσο του αιματηρού αμερικανικού εμφυλίου, τον οποίο και κατάφερε τελικά ν’ αποφύγει, όπως ο διάολος το λιβάνι, μη λαμβάνοντας μέρος. Απέκτησε πολύ γρήγορα έναν ασυνείδητο τρόπο σκέψης, που τον οδήγησε αναπόφευκτα στο να βλέπει τα πράγματα έξω από δογματισμούς και κανονιστικές νόρμες. Αμφισβητώντας ανοικτά τις όποιες κοινωνικές προκαταλήψεις, οδηγώντας τη σκέψη του, στην αναζήτηση μιας πιο σκληρά αποκαλυπτικής αλήθειας.
Αναδεικνύοντας έτσι την ουτοπιστική ματαιότητα της ζωής του ανθρώπου.
Εντούτοις, το ανωτέρω έργο, ως το πιο ακραίο, απ’ όσα έχει γράψει, κυρίως ως χιουμοριστικό πόνημα. Δέχθηκε πολύ έντονα την αρνητική κριτική σχεδόν όλων, ως ένα αθεϊστικού χαρακτήρα λιβελογράφημα. Λόγω ίσως μιας υποτιθέμενης χυδαιότητας, και της οριακής αμφισβήτησης για τις θρησκευτικές παραδόσεις, ως ιδεολογικές δοξασίες και μόνον.
Όπου κατά τον Μαρκ Τουέιν, οδηγούν το σύνολο της ανθρωπότητας προς την αποχαύνωση και την αποδοχή μιας μυθολογικής μάλλον εξιστόρηση, ως αληθή.
Έτσι, σε πολλές νεότερες εκδόσεις των έργων του, συναντάμε την αντικατάσταση λέξεων, ακόμα και φράσεων, εις τις οποίες προσδόθηκε ρατσιστικό ύφος και χαραχτήρας, με λιγότερο ελεύθερη απόδοση αυτών.
Παρόλα αυτά όμως… τα έργα του δεν άργησαν να αναγνωριστούν λίγο αργότερα, ως η βάση όλης της σύγχρονης αμερικάνικης λογοτεχνίας.
Έτσι η χιουμοριστική αυτή αφήγηση της δημιουργίας, αλλά και της εξέλιξης του κόσμου κατά τον Twain, πάντοτε. Εξελίσσεται μέσα σ’ αυτό το αριστουργηματικό βιβλίο, ως το απόλυτα φυσιολογικό αποτέλεσμα της ορθολογικής σκέψης, και της αποδοχής μιας μάλλον στέρεης πραγματικότητας.
Εν αντί θέση πάντα, με ό,τι παραδοσιακά ή και ευφυολογικά, έχει διατυπωθεί ως γενικά αποδεκτό μέχρι τώρα.
Εν κατακλείδι, αυτό που θέλει με τόση επιμονή να μας καταδείξει ο σπουδαίος αυτός Αμερικάνος συγγραφέας, μες απ’ τις σελίδες των βιβλίων του. Είναι πως οι αδιέξοδες αυταπάτες που δημιουργούνται σχεδόν ακούσια μέσα στη σκέψη μας.
Δεν είναι τίποτε άλλο…!
Παρά το προϊόν του φόβου μας για αποδοχή της ελευθερίας που μας δωρίστηκε από τη στιγμή της γέννησής μας στον κόσμο αυτόν. Και απ’ την οποία, τόσο πολύ ασυνείδητα, αδυνατούμε ν’ απαλλαγούμε, όσο κι αν αρρωστημένα μας επιβάλλεται.
Υστερόγραφο
Δυστυχώς, κάνεις μας δε γνωρίζει πως μπήκε κάποτε το κακό στην κιβωτό. Ας ελπίσουμε όμως πως την επόμενη φορά, δεν θα του επιτραπεί η είσοδος.
Ένας ακόμη νομπελίστας -Αμερικανός συγγραφέας- ο οποίος, αν και είχε την τύχη να σπουδάσει σ’ ένα απ’ τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Αμερικής. Είναι ο άνθρωπος που περιέγραψε καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον, τη ζωή της επαρχίας στη χώρα του.
Καθώς ο ίδιος, κατά την άποψη πολλών, είναι ίσως ένας από τους συγγραφείς, που έχει καταφέρει γράψει τρία από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Ανήκοντας δικαιωματικά στους ελαχίστους, ενός τέτοιου κατορθώματος!
Κι αυτό… γιατί ο ίδιος δεν συναγωνίστηκε ποτέ, όντας ανταγωνιστικός, έστω και ποσοτικά, πολλούς απ’ τους άλλους πολυγραφότατους συγγραφείς της εποχής του. -Lost Generation- όπως έχουμε ήδη αναφέρει.
Αλλά, ουκ εν τω πολλώ το ευ…!
Τούτου δοθέντος, ίσως μας δοθεί η ευκαιρία, αυτήν τη φορά τουλάχιστον. Για ν’ ασχοληθούμε περισσότερο με τον συγγραφέα, πάντοτε μέσα από τα βιβλία του, και λιγότερο με τον διάσημο νομπελίστα λογοτέχνη, όπως το συνηθίζουμε.
Καθώς, ουδέν κακό… αμιγές καλού!
Αν και εδώ, σε μια τέτοια υπαρξιστική προσέγγιση, ενός ανάλογα σπουδαίου κειμένου. Τίποτε δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως απόλυτα κακό ή ακόμα, πόσο μάλλον δε, ως απόλυτα καλό!
Μιας κι εντελώς παράδοξα για έναν τόσο σπουδαίο λογοτέχνη, όντας ευγενικής παρουσίας ως άτομο. Ο Τζον Έρνεστ Στάϊνμπεκ, δεν διακρίθηκε ιδιαίτερα για τα κοινωνικά του κατορθώματα. Μα περισσότερο για τη γνήσια παρουσία και ιδιαιτερότητα του χαρακτήρα του, καθώς και τη βαθιά διεισδυτικότητα της γραφής του.
Ωστόσο, αν και η γνήσια υπαρξιστική ματιά των βιβλίων του, όπως κι ο αγνωστικισμός, τον οδήγησαν ίσως αναπόφευκτα σ’ ένα ταξίδι αναζήτησης, στην τότε σοβιετική ένωση. Εντούτοις, το αποτέλεσμα γι’ αυτόν ήταν πνευματικά απογοητευτικό. Καθώς βαθιά ελεύθερος άνθρωπος όπως ήταν, αμέσως αντιλήφθηκε παντού την ύπαρξη του κοινωνικού ολοκληρωτισμού.
Αφού, δημιουργώντας το ανωτέρω βιβλίο, αλλά και άλλα, κατέδειξε πως η νοσηρότητα της ανθρωπινής σκέψης και ύπαρξης, δεν περιορίζεται σε καμία κατάσταση. Καθώς η ελπίδα για μια καλή και ελεύθερη ζωή, ήταν, δηλαδή είναι, και θα είναι πάντοτε, κάτι ουτοπικό!
Όπως η μοναξιά και η κάθε είδους απώλεια, θα είναι επίσης τα μοναδικά σίγουρα σημεία συνάντησης στη ζωή των ανθρώπων.
Έτσι, οι δυο νεαροί ήρωες του βιβλίου, ωσάν άλλοι περιπλανώμενοι αγνωστικιστές. Αναζητούν, μάλλον μάταια, τη θέση τους μέσα σ’ ένα αδιέξοδο κοινωνικό σύστημα που δεν τους χωρά. Και μια δυστοπική πραγματικότητα, την οποία όμως αρνούνται ή αδυνατούν να κατανοήσουν πλήρως.
Μιας κι αυτή, μόνον ως χαοτικά αδιέξοδη μπορεί να χαρακτηριστεί. Καθώς οι όποιες φρούδες ελπίδες για κάτι καλύτερο, είναι τελικά εξ αρχής καταδικασμένες από την ανθρώπινη σκληρότητα και αδιαφορία.
Και καθόσον το αποτέλεσμα όλων αυτών… είναι πάντοτε το ίδιο!
Οι ήρωες ξαναπαίρνουν το δρόμο, που αν δεν οδηγεί στα ίδια και τα ίδια, τότε δεν οδηγεί και πουθενά αλλού τελικά.
Υστερόγραφο
Το ανωτέρω βιβλίο, με απόλυτη βεβαιότητα, όπως και τ’ άλλα του συγγραφέα. Είναι ίσως τα εντελώς απαραίτητα εφόδια, για όποιον θέλει ν’ απόκτηση γνώση για το τι είναι ο άνθρωπος και η φύση του. Εξηγώντας ξεκάθαρα το τι φταίει για τη δυστοπική εικόνα του κόσμου μας, τώρα και πάντα!
Υποσημείωση
Αν και το συγκεκριμένο μυθιστόρημα διαβάστηκε για πρώτη φορά σε πολύ νεαρή ηλικία, πριν από πολλά μάλιστα χρόνια. Εντούτοις, είναι ένα απ’ τα βιβλία, όπου ο υπογράφων ταυτίστηκε τόσο πολύ με τους ήρωες και τον δημιουργό τους.
A fantastical floating cityscape featuring winding staircases, melting clocks, and cosmic elements.
Εν οίδα… ότι ουδέν οίδα!
-Σωκράτης-
Το παρόν κείμενο είναι μια ενδεικτική, όσο και υποκειμενικά προκατειλημμένη άποψη, για όσα περιέχονται στο βιβλίο, το οποίο ίσως εκδοθεί κάποτε καθ’ ολοκληρίαν, περιλαμβάνοντας αυτοτελή κείμενα και φιλοσοφικές απόψεις του Ευ Δαίμων.
Κι αυτό, ίσως, λόγω μιας κάποιας εσωτερικής και αυτοϊκανοποιητικής παρόρμησης του συγγραφέα. Αλλά και μιας διαστροφικής μάλλον εμμονής για φιλοσοφικά θέματα και πραγματική λογοτεχνία, που δεν ενδιαφέρουν αληθινά παρά ελάχιστους.
Εδώ λοιπόν, θα αναφερθούμε στις δυο πιο μεγάλες και βασικές αυταπάτες που βιώνει και ζει η ανθρωπότητα, από πάντα. Ως τις μοναδικά αληθείς διεξόδους σκέψης! Τη θρησκεία δηλαδή και την επιστήμη, ξεκινώντας από την παλαιότερη χρονικά, κι όχι λόγω απόδοσης σεβασμού.
Δυο πράγματα τα οποία, τουλάχιστον εικονικά, μας διαχώρισαν από την κατάσταση του ζώου.
Λέμε τώρα…!
Καθώς και τα δυο, ωσάν φάρμακα, δημιουργήθηκαν απ’ την ανθρώπινη σκέψη, λογική ή μη, ως αποτέλεσμα της ανάγκης του ατόμου για να εξηγήσει τ’ ανεξήγητα.
Βελτιώνοντας δήθεν, πρωτίστως, τις όποιες συνθήκες κοινωνικής διαβίωσης, στην προσπάθεια να κατανοήσει τελικά τον κόσμο, μα και τον εαυτό του.
Ας εκκινήσουμε λοιπόν με τη θρησκεία, ως παλαιότερη, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, επιλογή. Δίδοντας τις απαραίτητα μυστηριακές και υπεργήινες διαστάσεις στα φαινόμενα γύρω μας.
Κι ας καταλήξουμε με τις επιστήμες, ως μεθόδους συστηματικής ανακάλυψης, για όσα δήθεν υποκειμενικά ορίζει ως αληθή και πραγματικά η όποια αυτενέργεια τους.
Καθώς η θρησκεία, με τις τόσες παραλλαγές της ανά τους αιώνες, παραμένει πάντα μόνο μεταφυσικά εξηγήσιμη, κι αμετακίνητα στάσιμη. Μιας και η μυστηριακή πλευρά της, ήταν και είναι συνεχόμενα ένα άλυτο θέσφατο.
Καθώς η βάση της δημιουργίας, δεν ήταν και δεν είναι, τίποτε άλλο! Παρά μια αθεράπευτα κακοήθη δεισιδαιμονία, σε συνδυασμό με τον παραλυτικό φόβο για το αύριο, απέναντι μάλιστα στο άγνωστο κι ανεξήγητα χαοτικό κόσμο μας.
Ενώ ταυτόχρονα, η ατελεύτητη τροφή που συντηρεί κάτι τέτοιο, αιώνες τώρα. Είναι η ανακουφιστική, όσο και απατηλή, υπόσχεση μιας αιώνιας κι ακαθόριστης σωτηρίας απ’ το τίποτα.
Καθώς μια τέτοια κενή νοήματος ανταμοιβή, είτε τη χρειάζεται κάποιος, είτε όχι, για κάτι τέτοιο ανάλογα. Δεν έχει κανένα πραγματικό αντίκρυσμα.
Μιας κι είναι πολύ μακριά, ακόμη τουλάχιστον… απ’ ότι έχει να κάνει με οποιαδήποτε άλλη πειραματική μέθοδο!
Αφού η θρησκεία, γενικότερα, για ένα υγιώς σκεπτόμενο άτομο και τον κόσμο του, θα μπορούσε ίσως να γίνει αντιληπτή μόνο ως πνευματική ασθένεια ή αναπηρία, τουλάχιστον.
Κι επίσης!
Ως μία ανικανοποίητα διαστροφική επιθυμία, για να φτάσει με ανορθόδοξο μάλλον τρόπο προς τη γνώση. Ωσάν το μοναδικό σημείο αναφοράς του κόσμου και της αλήθειας.
Καθώς οι θρησκείες, ως συστήματα κοινωνικού χαραχτήρα πλέον, εγκατεστημένες με απόλυτο τρόπο μέσα στις κοινωνικές λειτουργίες και δομές, -βλέπε οργανωμένη Εκκλησία-. Ομοιάζουν περισσότερο με καταστήματα!
Ένα μαγαζί δηλαδή, όπου ο κάθε ένας, έναντι μιας κάποιας σχετικής χρέωσης, έστω και ελάχιστης βέβαια!
Μπορεί ν’ αποκτά τις ανάλογες ψευδαισθήσεις προς ίαση ψυχολογικών θεμάτων, αλλά και της απαλλαγής από λίγο πιο πρακτικά ατοπήματα. Όπως χαρακτηρίζονται δογματικά, οι περισσότερες ανθρώπινες σκέψεις και ενέργειες, κυρίως αυτές που αναδύονται τόσο ασυνείδητα.
Άλλωστε, κάποιος άλλος, λιγότερο ενοχικός και δεισιδαίμον. Θέλοντας ν’ αποφύγει την όποια αδιέξοδη κριτική και στενάχωρα ενοχική διάθεση. Θα επιλέξει ίσως να μεταβεί σ’ έναν ψυχίατρο, ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή.
Όπου και εκεί… θα χρεωθεί ανάλογα!
Ωστόσο, αν και η επιστήμη -καιρό τώρα- προσπαθεί φιλότιμα να μας πείσει πως έχει βελτιώσει τάχα τη ζωή των ανθρώπων, σε βάρος πάντα της φύσης. Εντούτοις, πια, ούτε βασικούς προβληματισμούς έχει καταφέρει ν’ αντιμετωπίσει πειστικά, μα ούτε και την υπόσχεση μιας νέας οδύσσειας, μέχρι τώρα τουλάχιστον, έχει έστω αξιόλογα εκκινήσει.
Αφού, παρ’ όλα τα ευχολόγια και τις μάλλον αμφίβολης γνησιότητας θεωρίες, -εδώ μάλλον ταυτίζεται αρκετά με τους προηγούμενους-. Καθώς με έωλες υποσχέσεις που αιωρούνται σαν ώριμα καρότα μπρος στα πεινασμένα μάτια κάποιων εξ ημών, καταβάλει αγωνιώδη προσπάθεια για να επικρατήσει.
Μιας και δεν έχει ακόμα καταφέρει να βγάλει τον άνθρωπο, ούτε μέχρι τον κήπο του σπιτιού του, καλά καλά!
Πόσο μάλλον λίγο πιο πέρα, συναντώντας ίσως για πρώτη φορά έναν κάποιο γείτονα. Ή έστω, μέχρι το διπλανό οικόπεδο, έτσι για ξεμούδιασμα ή ακόμα για το πέταγμα ενός χαρταετού. Περιορίζοντας απλά τις όποιες δραστηριότητες, σε μια τεχνολογική εξέλιξη που εξυπηρετεί αποκλειστικά και μόνο εμπορικούς σκοπούς.
Με τελικό αποτέλεσμα, ν’ αποθέτει συνεχώς όλο και πιο καινούργια σκουπίδια σε μια φαινομενικά κυκλική τροχιά γύρω και πάνω από την εύθραυστη οροφή του κόσμου μας.
Τόσα πολλά σκουπίδια μάλιστα, που όχι μόνο δεν δύναται κανείς ακόμη να περιμαζέψει, καθαρίζοντας ό,τι έχει η ίδια η ανθρωπότητα λερώσει. Αλλά ευελπιστεί κιόλας, πως όλα αυτά θα αυτοεκκαθαριστούν, -κάποτε…- πέφτοντας τελικά πάνω στα κεφάλια όσων τα δημιούργησαν. Έχοντας ίσως βαρεθεί πια να περιφέρονται ασκόπως, ως διαστημικά υπολείμματα βλακείας.
Όσο για τα δωμάτια του σπιτιού, εκεί δηλαδή όπου κατοικούμε όλοι μαζί. Αυτά είναι σχεδόν γεμάτα πια, με άλλα, πολύ περισσότερα απορρίμματα!
Τα οποία, όχι μόνο δεν καθαρίζουν, μα επιστρέφουν παίρνοντας συνεχώς τώρα μιαν άτυπη εκδίκηση απ’ όσους τα κατασκεύασαν, αλλάζοντάς τους σύσταση και μορφή. Δήθεν ως το υπέροχο αποτέλεσμα της τεχνολογίας και μιας αλματώδους προόδου, ενός υποτιθέμενου πολιτισμού.
Ο οποίος όμως, με μια λίγο πιο προσεκτική ματιά και σκέψη, μόνο ως εικονική πραγματικότητα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.
Έτσι, ως τελική ίσως κατάληξη, ακούσια όλα αυτά, καταβάλουν μια κάποια προσπάθεια για να εξαφανίσουν το ειδεχθές είδος που τα παρήγαγε. Αποκαθιστώντας κάποτε, αν όχι αρκετά σύντομα, την οικολογική ισορροπία σ’ ένα μόλις ζωντανό σύστημα που νοσεί βαρύτατα.
Ως αποτέλεσμα πάντα της παρουσίας ενός παρασιτικού οργανισμού, που πιστεύει -άκουσον άκουσον!- πως κάποτε θα έχει τη δυνατότητα να συναντηθεί με τον δημιουργό του.
Κι ενώ αυτά τα δυο κοινωνικά συστήματα, πάντοτε βρίσκονταν σε μία αντιπαλότητα. Όντως πολύ αιματηρή τις περισσότερες φορές παλαιότερα. Εντούτοις, κατά την όποια μεταξύ τους επικοινωνία, -μάλλον εικονικά- εμφαίνεται πλέον μια κάποια σύγκληση, έστω και ρητορικά.
Αν και κάτι τέτοιο… μόνο ως απόλυτη παραδοξότητα θα μπορούσε να εκληφθεί!
Μιας και οι θρησκευτικές δοξασίες και απόψεις, αμετακίνητες κατά το παρελθόν, δεν παραμένουν πια και τόσο άκαμπτες. Ενώ οι επιστήμες, αντίθετα, εμπρός ίσως στα αδιέξοδα που προκύπτουν τόσο αδόκιμα, εξαιτίας των τόσων έωλων θεωριών και ασαφών διατυπώσεων. Ελάχιστα όμως αποδεικτικές ή έστω αισιόδοξα υποσχόμενες, μα κυρίως και περισσότερο φαντασιόπληκτες. Καθώς έχουν αρχίσει να χάνουν πλέον, όχι μόνο την όποια αξιοπιστία και αποτελεσματικότητά τους. Αλλά και την ξεκάθαρη εικόνα, αυτού που θα οδηγήσει την ανθρωπότητα στην πολυπόθητη αθανασία!
Ωστόσο, η προσπάθεια της επιστήμης να κάνει κάτι πιο ουσιώδες, απ’ το να κοιτά απλώς τ’ άστρα από απόσταση και χωρίς αποτέλεσμα. Καταβάλλοντας ελάχιστη προσπάθεια, έστω και πειραματικά, πλην όμως χωρίς την πραγματική απόπειρα για να τα φτάσει. Έχει συναντήσει μέχρι σήμερα το κενό.
Κάτι που μάλλον δεν αρκεί πλέον σε κανέναν…!
Και μιας η αυταπάτη του ενός, δεν μπορεί να φέρει ή να επισπεύσει επιτέλους την αποκάλυψη της αλήθειας του άλλου.
Θα μπορούσε ίσως τότε να θεωρηθεί πως έχουμε πια ξεμείνει από κάποιο βαθύτερο νόημα. Καθώς για κάποιους από εμάς, η φιλοσοφική προσέγγιση των πραγμάτων, ίσως να είναι το μοναδικό μονοπάτι σκέψης που μας έχει απομείνει πλέον.
Αν και η φιλοσοφία, από παλιά, εδράζεται κι αυτή ή τουλάχιστον επηρεάστηκε αρχικά από τη θεολογική ματιά. Ενώ αναντίρρητα, συνέχισε να χρησιμοποιεί ως βάση τη γνώσης και την επιστημονική γλώσσα, στην προσπάθεια αναζήτησης της αλήθειας.
Ας αναρωτηθούμε λοιπόν… για το τι απομένει τελικά!
Καθώς το συναισθηματικό αδιέξοδο του ερωτήματος, που προκύπτει συνεχώς αναντίρρητα. Της αντίληψης δηλαδή πως εάν όντως υπάρχουν όλα όσα βλέπουμε κι ακούμε, ή απλώς η σκέψη μας τα δημιουργεί εικονικά ως κάτι πρόσκαιρο, που δεν υπήρχε και που δεν θα υπάρξει ξανά. Όντας ίσως ασήμαντο ως ύπαρξη, κάτι ως μια αναλαμπή αντίληψης, στιγμιαίου ή και τυχαίου συμβάντος. Χωρίς την ιδιαίτερα ξεχωριστή σημασία που ο άνθρωπος αποδίδει στην παρουσία του. Και μάλιστα χαμένου κάπου στη λήθη του σύμπαντος και της άπειρα ατελεύτητης αιωνιότητας.
Πράγμα για το οποίο… δεν θα παίρναμε όρκο!
Καθώς, με απόλυτο τρόπο, η εσωτερική αλήθεια του ατόμου, αγωνιά συνεχώς για την ώρα της απελευθέρωσή της. Αφού είναι όντως επίσης αληθές, πως ο άνθρωπος θέλει πάντα να δημιουργεί ελεύθερα.
Αναζητώντας τελικά τον απώτερο σκοπό της ύπαρξης του!
Μιας και η όποια ανάλογη εικόνα της, με τα έως τώρα δεδομένα, γίνεται μάλλον υποκειμενικά αντιληπτή από εμάς και μόνο.
Κι ενώ το στημένο παιχνίδι, ανάμεσα στους δυο για τα πρωτεία, καλά κρατεί.
Ο άνθρωπος ισχυρίζεται πως κάνει συνεχείς και μεγάλες επιστημονικές προόδους. Μα τελικά και μέχρι τώρα… το μόνο που έχει καταφέρει! Είναι να καταστρέφει συνεχώς το φυσικό περιβάλλον μες το οποίο ζει, κι απ’ το οποίο εξαρτάται άμεσα.
Προσδοκώντας πάντοτε ουτοπικά, μιαν άνωθεν σωτηρία ή έστω μιαν αυτοκαταστροφική απεξάρτηση απ’ τον ίδιο του τον εαυτό.
Ως ένα ακόμη ατυχές αποτέλεσμα, μιας κάποιας ίσως εσχατολογικής δικαίωσης, για όλα όσα, έστω τόσο επιπόλαια σκέφτεται και πράττει σε βάρος των υπολοίπων.
Ενώ η εντελώς διαστροφική επιθυμία του ανθρώπου να φτάσει με πλάγιο τρόπο σε κάποια μορφή ανωτερότητας, αποκτώντας πλήρη γνώση και εξομοιώνοντας την παρουσία του με κάτι θεϊκό. Φαντάζει ως το μοναδικό σημείο επαφής των δυο αυτών μεγάλων -Delusions- της ανθρωπότητας.
Πράγματα που όχι μόνο δεν έχουν ακόμα δικαιώσει τις επιλογές του. Αλλά και υποδεικνύουν περίτρανα τις όποιες προσωπικές του πλάνες, για το τι είναι αληθές και σκόπιμα ωφέλιμο για όλους.
Ωστόσο, τώρα πια, ο κατασκευαστής και σύγχρονα ο μοναδικός χρήστης αυτών των δυο ουτοπιών. Αδυνατώντας να ξεπεράσει ένα άρρωστο εγώ, μέσα σ’ έναν ξένο προς αυτόν εαυτό, κι ένα προσποιητά εκφραζόμενο είναι. Χρησιμοποιεί κατά το δοκούν και εφαρμόζει, ίσως τυφλά, αυτές τις αδιέξοδες μέχρι τώρα συνθήκες, για προσωπικό και μόνο όφελος. Εις βάρος πάντα της καθαρότητας της σκέψης και της σωστής διάστασης των πραγμάτων.
Συνθήκες που όμως μετατρέπονται, αναπόφευκτα συν το χρόνο, σε μια ουτοπία υπό τη μορφή της εμμονής, απεικονίζοντας τα πάντα γύρω τους ωσάν οφθαλμαπάτη, παρά σαν πραγματικές κατακτήσεις. Οι οποίες επίσης, ενυπάρχουν ενάντια στην ισορροπία της φύσης και της ζωής. Χωρίς όμως απτά αποτελέσματα πραγματικής πολιτιστικής προόδου και πνευματικής εξέλιξης.
Καταλήγοντας τελικά εχθρικά απέναντι μας.
Κι όλο αυτό, μόνο και μόνο για να ικανοποιήσει το άτομο -άνθρωπος- τη διεστραμμένη δική του εσωτερικότητα, καλύπτοντας τα όποια βαθύτερα αρχέγονα και βίαια ένστικτά του.
Και παρ’ όλο που από πάντοτε, μάλλον αναπόφευκτα, η μοναδική του επιδίωξη ήταν ή με κάθε τρόπο επιβίωση και διαιώνιση της υλικής του υπόστασης.
Τελικά καταλήγει στο να επιτυγχάνει ακριβώς το αντίθετο, από πλεονεξία και μόνο!
Καθώς αυτοπαγιδεύεται ακατάληπτα μες τις δικές του αδιέξοδες και παράλογες επιδιώξεις. Χάνοντας όμως, την αληθή πίστη στο εαυτό του και τη ζωή, επιλέγοντας την εξάρτηση της διαστροφής.
Υστερόγραφο
Έτσι, οποιαδήποτε βια προς διατύπωση απόψεων, για το είδος αλλά και την κατάληξη της ανθρώπινης ύπαρξης, -βλέπε πολιτισμός!- θα ήταν εκ των προτέρων απολύτως σκόπιμο να τεθεί απ’ τον κάθε έναν, με προσοχή και πολλές επιφυλάξεις.
Καθώς, με τη σύνεση που θα πρέπει να συνοδεύει την αβεβαιότητα των όποιων θεωριών, τίποτε δεν είναι σίγουρο…!
Υποσημείωση
Εδώ, σ’ αυτό το σημείο, νοιώθω την επιθυμία και υποχρέωση, όπως εκφράσω την ευγνωμοσύνη και τις ευχαριστίες μου! Προς τους συντάκτες της ιστοσελίδας, για τη συνεργασία και φιλοξενία στις σελίδες της Ευδαιμονίας.
Και ειδικά, για την χωρίς λογοκρισία αποδοχή ή δεύτερη σκέψη, προς ανάρτηση και δημοσίευση του ανωτέρω κειμένου.
Η γνώση δεν έχει καμία αξία, εκτός αν την εφαρμόσεις κάπου.
Ο γιατρός Α. Τσέχωφ
Η σκουριά τρώει το σίδερο… αλλά η ψευτιά την ψυχή!
Ο συγγραφέας Α. Τσέχωφ
Με τον Τσέχωφ, ολοκληρώνεται, προς ώρας, η ενασχόλησή μας με τους Ρώσους συγγράφεις και ποιητές.
Κλείνοντας έτσι ένα μικρό, πρώτο κύκλο, ο οποίος μόνον επαρκής ή ολοκληρωμένος δεν θα μπορούσε ποτέ να χαρακτηριστεί. Αφήνοντας, στο χρόνο και τη διάθεση όλων, το δικαίωμα να επανέλθουμε σε κάτι ανάλογο. Και αφετέρου, για να μην μονοπωλείται τόσο επίμονα, με ιδιαίτερες προτιμήσεις, το όποιο ενδιαφέρον των αναγνωστών.
Οψόμεθα λοιπόν να επανακάμψουμε, αρκετά αργότερα, δια τους υπολοίπους. Μην αφήνοντάς τους εγκαταλελειμμένους και εμάς έκθετους.
Στα σίγουρα όμως… όχι για όλους!
Καθώς, μια τέτοια προσπάθεια… θα απαιτούσε τόσο πολύ χρόνο -που δεν υπάρχει- και κόπο, που δεν δυνάμεθα να βρούμε.
Μολαταύτα, ο Ρώσος θεατρικός συγγραφέας, που έμαθε τα πρώτα του γράμματα σ’ ένα ελληνικό σχολείο.
-Τυχαίο…;-
Είναι ίσως ο μοναδικός, πολύ εύκολα, που θα μπορούσε να έχει γεννηθεί και γράψει σε οποιαδήποτε άλλη ήπειρο, προ του μεσοπολέμου, βόρεια ή νότια, ανατολική ή και δυτική. Αν κι ο ίδιος, ταξίδεψε παλαιότερα σε ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως όμως στη Γαλλία.
Μιας και η μαγευτική απόδοση των διαλόγων και η περιγραφική εικόνα των τόπων και των χαραχτήρων, ταιριάζουν απόλυτα σε εποχές όπου όλες οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν ζήσει κάποτε. Και από τις οποίες, έχουν τόσο απροσδόκητα προέλθει, αν και τίποτα ίσως δεν προμηνύει κάτι τέτοιο.
Έτσι, ο μεγαλύτερος σίγουρα θεατρικός συγγραφέας, -παγκοσμίως!- πρόλαβε, σε μόλις ενός τετάρτου αιώνα, να μας προσφέρει μια πληθώρα έργων του. Όχι μόνο ποσοτικά, μα και απαράμιλλα ποιοτικά επίσης.
Αφού, όπως είναι ευρύτερα κι αποδεκτά γνωστό, είναι ο άνθρωπος που κατέκτησε δικαιωματικά, εδώ και χρόνια, την κορυφή του σύγχρονου θεάτρου. Καθώς αυτή είναι η άποψη των απανταχού θεατρόφιλων της γης.
Και ίσως, χωρίς καμία υπερβολή, ο μοναδικά αντάξιος συνεχιστής του αρχαίου δράματος, και της αναγεννησιακής επανόδου της τέχνης, από τους γνωστούς δραματουργούς του δυτικοευρωπαϊκού πνεύματος. Με τους οποίους, επίσης, χωρίς άλλη δυνατότητα, ευελπιστούμε ν’ ασχοληθούμε κάποτε.
Εντούτοις όμως, στο παρόν κείμενο δεν θ’ ασχοληθούμε αποκλειστικά με τον δραματουργό Τσέχοφ. Μα περισσότερο, και ίσως καλύτερα, με το διηγηματογράφο και συγγραφέα. Μιας και η πληθώρα της δημιουργικής συγγραφικής του φύσης, μας παρέδωσε έναν ατέλειωτο αριθμό διηγημάτων. Αθάνατα δηλαδή έργα, όπου σαν άλλοι πολύτιμοι λίθοι, αστράφτουν ακόμη και σήμερα πάνω στο βαρύ στέμμα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Προσπαθώντας, ίσως, να μας κάνουν ν’ αναγνωρίζουμε, πάνω απ’ όλα, την πραγματική αξία των λόγων στην τέχνη και τη ζωή.
Όσο δηλαδή οι άνθρωποι θα συνεχίζουν να διαβάζουν και να μορφώνονται, έστω κοινωνικά, μπας και ξεστραβωθούμε όλοι μαζί κάποτε…!
Ωστόσο, η ενασχόλησή μας με τα μικρά το δέμας, μα μεγάλα σε αξία αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, τα οποία και ανήκουν δικαιωματικά σ’ αυτόν. Στα σίγουρα θ’ ανοίξει διάπλατα τις πόρτες της νόησης, μα και της κατανόησης της ανθρώπινης σκέψης και λειτουργίας των κοινωνιών. Αυτών που ο σύγχρονος άνθρωπος έφτιαξε στα μέτρα του, όχι μόνον από ένστικτο, αλλά κι από ανάγκη.
Ανάμεσα λοιπόν στα διαμάντια, λογοτεχνικά κείμενα, ο αναγνώστης ανακαλύπτει όλο τον πλούτο της ανθρώπινης μικρότητας και κυρίως συμπεριφοράς, που προσαρμόζεται ή και όχι, ανάλογα κάθε φορά, όταν οι κοινωνικές συνθήκες το απαιτούν ή το επιβάλουν.
Έτσι, το κοινωνικό άτομο -άνθρωπος- τελικά ενδίδει κι αυτός με τις πράξεις του, σ’ ότι κοινά αποδεκτό. Κι ανάλογα με τις πρακτικές επιβίωσης που του επιβάλλονται, τις περισσότερες φορές, χωρίς καν τη συναίνεση της προσωπικής του βούλησης.
Πάντοτε όμως με κριτήριο την αποδοχή των άλλων, ακόμα και με την απόρριψη των δικών του θέλω. Εικονικές βέβαια κοινωνικές προσταγές, που πέφτουν πάνω στους ώμους ενός κοινωνικά αποδεκτού μέλους, ως μέγιστο βάρος, αντίτιμο και πληρωμή για τον ίδιο. Θέλοντας να γίνει, όχι απλά αποδεκτή η όποια κοινωνική παρουσία του. Αλλά και να επικροτούνται ταυτόχρονα, απ’ όλους, οι όποιες πράξεις και ενέργειές του.
Το σύνολο δηλαδή της προσποιητής εικόνας της ύπαρξής του.
Με αυτά λοιπόν τα διηγήματα, για τα οποία, ούκ έστιν αριθμός! Ο Τσέχωφ, μας αποδίδει ξεκάθαρα και γλαφυρά τους τρόπους σκέψεις και λειτουργίας, μιας κοινωνικής ομάδας ή οικονομικής τάξης. Μα και το σύνολο των ενεργειών, όλων των υπολοίπων, από τις πιο φτωχικές κοινωνικές τάξεις, που ζουν στις παρυφές της ζωής, έως αυτές που κρατούν με τις αποφάσεις τους, δίκαιες ή άδικες, λογικές ή παράλογες. Στα χέρια τους τις τύχες των λαών και των ανθρώπων, απανταχού στον πλανήτη.
Κι όλα αυτά… ενώ έχουν παρέλθει μόλις εκατόν είκοσι έτη. Από τη στιγμή δηλαδή που η γραφίδα του Άντον Τσέχωφ, καταχωρούσε για πάντα στη σκέψη μας, τόσο έντονα, τις πολύτιμες αυτές πληροφορίες!
Εντούτοις, ρίχνοντας απλώς μία ειλικρινή μάτια γύρω και μέσα μας. Εύκολα θα διαπιστώσουμε πως τίποτα δεν έχει αλλάξει από τότε στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Καθώς τίποτα δεν προέκυπτε πως θα αλλάξει, από απαρχής κόσμου.
Του δικού μας… πάντοτε κόσμου!
Μιας και η αναγκαιότητα, είναι το μοναδικό εφόδιο που δίνει η φύση στα μέλη της, στην προσπάθεια να τα εξοπλίσει κατάλληλα.
Κι έτσι, όπως μας εξηγεί ο συγγραφέας, σ’ ένα απ’ τα θεατρικά του διηγήματα, -το Πόστο- εκεί όπου ένας ανώτατος υπάλληλος δέχεται αφόρητες πιέσεις από παντού.
Καθώς καλοί φίλοι, γνωστοί, οικογένεια, ακόμα και ο παντοδύναμος κυβερνήτης της πολιτείας, άμεσος πολιτικός προϊστάμενος όλων, κι ανώτατος άρχοντας που προβαίνει σ’ έναν ευγενικό μεν εκβιασμό, με μία και μόνο επιστολή. Μην τολμώντας ίσως να επιβάλει αυτή την παράλογη επιθυμία του κατά πρόσωπο, για τον ίδιο ακριβώς λόγο. Θέλοντας να επιτύχει το διορισμό ενός γλοιώδους λιμοκοντόρου -τα λόγια είναι του ίδιου του συγγραφέα- σε μία ανώτερη θέση του δημοσίου. Την οποία όμως αντικειμενικά δεν άξιζε και δεν τη χρειαζόταν, παρά μόνο ως κοινωνική καταξίωση.
Κι όλα αυτά… σε βάρος ενός άλλου, άξιου μα δύστυχου υπαλλήλου, φυσικού μάλλον διαδόχου αυτής της χηρεύουσας θέσης. Ενός ανθρώπου που είχε κυριολεκτικά ξοδέψει όλη του τη ζωή, υπηρετώντας πιστά μιαν άπιστη υπηρεσία και κοινωνία.
Ένα συνονθύλευμα δηλαδή παράσιτων, που αποτελείται πάντα από πλήρως ανέντιμα κι ανήθικα άτομα, ωσάν μία άπιστη κι ανεπίσημη ερωμένη.
Έτσι, εντελώς αναίσχυντα, όλοι μαζί, τον αναγκάζουν να υποκύψει στις επιθυμίες των άλλων, μη μπορώντας ίσως να κάνει κι αλλιώς. Εξυπηρετώντας όμως τελικά τη διαφθορά και την αναξιοκρατία, που τόσο θεατρικά ο ίδιος δηλώνει πως απεχθάνεται.
Κι όλο αυτό…!
Απλά για να είναι αποδεκτός, κι όχι ως ο μόνος χρήσιμος, έντιμος και ηθικός ανάμεσα στους άλλους. Οι οποίοι ταΐζουν συνεχώς την αδικία, συντηρώντας μια διεφθαρμένη κοινωνία που είναι βυθισμένη ολόκληρη στο ψέμα και τη ξεδιαντροπιά.
Που και ο ίδιος όμως… στηρίζει με την ανοχή του.
Κι ενώ όλοι οι άλλοι, είναι σχεδόν πνευματικά νεκροί!
Αυτός είναι κάτι ακόμη χειρότερο…! Καθώς είναι ένας ηθικά νεκροζώντανος, που συνεχίζει όμως να ζει ανάμεσά τους.
Έτσι, αντί για την αλήθεια, υπηρετεί κι αυτός το ψέμα, όντας όμοιος με τους υπολοίπους, κι ας μην το αποδέχεται!
Υστερόγραφο
Μετά το σύντομο αυτό ξεκίνημα, ωσάν ένα άλλο προσκύνημα στη Μέκκα της λογοτεχνίας, απ’ όπου εντελώς απαραίτητα, πλην κάποιων ελαχίστων εξαιρέσεων, επιβάλλετο να γίνει η αρχή.
Ωστόσο, ως επόμενο ριψοκίνδυνο βήμα, λέμε τώρα πια να διασχίσουμε έναν ωκεανό, κάνοντας ίσως ένα άλλο μικρό αφιέρωμα στους αρκετά διαφορετικούς, πέραν του ατλαντικού, Αμερικανούς λογοτέχνες.
Μικρό όμως κι αυτό… και σύντομο!
Στην ανιδιοτελή προσπάθεια πάντα, να κεντρίσουμε εκ νέου το ενδιαφέρον των απανταχού αναγνωστών, της ανωτέρω ιστοσελίδας, -Ευδαιμονία- για την πρακτική φιλοσοφία και την λογοτεχνία, χωρίς όμως να κουράσουμε πολύ.
Όταν στην ναυμαχία στους Αιγός ποταμούς το 404 πχ οι Αθηναίοι νίκησαν τους σπαρτιάτες και οι δέκα στρατηγοί που ήταν οι επικεφαλής του Αθηναϊκού στόλου δεν κατόρθωσαν να περισυλλέξουν τους νεκρούς ναυαγούς και να τους ενταφιάσουν όπως όριζαν οι άγραφοι ηθικοί κανόνες και νόμοι τότε η Αθηναϊκή δημοκρατία τους κάλεσε πίσω στην Αθήνα για να δώσουν εξηγήσεις. Οι εννέα από τους δέκα επέστρεψαν πλην του Κόνωνος ο οποίος κατέφυγε εις Κύπρου.
Οι εννέα προσήλθαν στο δικαστήριο της Αθηναϊκής Πολιτείας. Το βαρύ κατηγορητήριο έγινε δεκτό γιατί δεν μπορούσαν να διανοηθούν οι δικαστές ότι δεν σεβάστηκαν τους νεκρούς αντιπάλους. Η θανατική ποινή με κώνειο ήταν η δίκαιη τιμωρία των ασεβών.
Πριν από δύο χρόνια συνέβη το τρομερό δυστύχημα στην κοιλάδα των Τεμπών, πενήντα εφτά οι νεκροί στην πλειονότητά τούς νέοι. Πολλοί βαριά τραυματίες , που είναι αβέβαιο αν επανέλθουν ποτέ σε κανονικό και φυσιολογικό τρόπο ζωής. Η αντίδραση της σύγχρονης Ελληνικής, όπως θέλει να λέγεται πολιτείας άκρως αντίθετα. Περισυνελλέγησαν γρήγορα γρήγορα οι νεκροί, σφραγίστηκαν μέσα σε μαύρες πλαστικές σακούλες και δεν επέτρεψαν στους δύστυχους συγγενείς τους, ούτε να ανοίξουν να δουν αν ήταν τα δικά τους παιδία ή γονείς .
Το μέρος καθαρίστηκε από τα συντρίμμια των τρένων και τα υπολείμματα των επιβατών, ρούχα, βαλίτσες και άλλα προσωπικά αντικείμενα καθώς κα με διάσπαρτα ανθρώπινα μέλη και μεταφέρθηκαν σε ένα σκουπιδότοπο. Δύο χρόνια μετά οι συγγενείς των θυμάτων έβρισκαν μέλη των δικών τους ανθρώπων πεταμένα στον σκουπιδότοπο. Οι δημαγωγοί που μας κυβερνούν το μόνο που κάνουν είναι να βρίζουν χυδαία τους νεκρούς στα πρόσωπα των συγγενών τους . Καμία δικαιοσύνη, καμία συγνώμη καμία μετάνοια απεναντίας ύβρεις και απειλές . Η συμπεριφορά τους συμπεριφορά και πρακτικές βαρβάρων και όχι ανθρώπων που έτυχαν Ελληνικής Παιδείας.
Ευ Δαιμονία 