Η ψυχολογία του όχλου

-Το μόνο που νοιώθει η Μάζα… είναι η πείνα!

Κι όποιος μπορεί με ψεύτικες υποσχέσεις να την       

ταΐσει, τότε αυτόν πιστεύει και προσκυνά!-

Sigmund Freud

Οι μάζες ακολουθούν μαγεμένες αυτούς που δίνουν τα περισσότερα ή έστω τα υπόσχονται. Καθώς ο κίνδυνος της αβεβαιότητας για τη ζωή, πάντοτε θα κάνει τους ανθρώπους ν’ αναζητούν ασφάλεια από κάθε είδους εικονικού, εξωτερικού ή εσωτερικού και ανεξήγητου φόβου.

Έτσι το σύνολο που αναπόφευκτα δημιουργείται, -όχλος-ύστερα απ’ το κάλεσμα της μάζας, ακολούθως, δημιουργεί την ψεύτικη ανάγκη για νόμους, κανόνες και θεσμούς. Τους οποίους είναι υποχρεωμένο το κάθε μέλος ν’ ακολουθεί πιστά, εάν όχι και τυφλά.

Μα μιας κι είναι όντως εύκολο για κάποιον που νοιώθει πραγματικά ελεύθερος, ν’ αμφισβητήσει την αναγκαιότητα της όποιας αδιαλλαξίας αυτών των εντολών. Κατανοώντας πως όλα φτιάχτηκαν για να επιβάλουν πάνω στις σκέψεις των ανθρώπων τη δύναμη και την ωφελιμότητα της εκάστοτε εξουσίας. Αντί για την όποια ουσιαστική βελτίωση του ατόμου.

Όντας ο ίδιος η βάση και το πρωταρχικό υλικό -κι όχι το εξάρτημα- που οδηγεί επιτέλους στη δημιουργία μιας δίκαιης κοινωνίας ανθρώπων, η οποία βασίζεται στην προσωπική ηθική και εντιμότητα.

Και που η εξέλιξη της… οδηγεί τελικά στον πραγματικό πολιτισμό!

Εντούτοις, η ακατάσχετη τάση και ακόρεστη επιθυμία της πλειοψηφίας των ατόμων, που τρέχουν να κρυφτούν μες το ανώνυμο πλήθος, θρησκευτικά δόγματα, στρατός, πολιτικά κόμματα και κάθε λογής ιδεολογίες συστράτευσης. Οι οποίες εδράζονται σε στρεβλές πάντα και βασικά αφηρημένες έννοιες, περί του τι είναι πρακτικά ορθό ή και ωφέλημα βολικό ακόμα.

Αποκλείοντας όμως άμεσα και χωρίς περισσότερη σκέψη τις οποίες προσωπικές επιλογές.

Οδηγώντας αναπόφευκτα πίσω σε αρχέτυπα και ένστικτα επιβίωσης, που ο άνθρωπος προσπαθεί να ξεπεράσει αιώνες τώρα. Καθώς τα πρότυπα της παιδικής ηλικίας, μας έχουν μάθει πως η συνεχής επαφή με το στενό κοινωνικό περιβάλον.-Οικογένεια, σχολείο, πόλη, εθνότητα κτλ-Μας προσφέρουν πάντα την αίσθηση της ασφάλειας, μες σ’ ένα οικείο σύστημα συμπεριφοράς, επικοινωνίας και πλαίσιο κανόνων.

Καθώς η έντονη επίδραση του εδώ, του τώρα και του εγώ,                  -υποσυνείδητα- βιώνεται ακόμα ως μια παιδαριώδης αντίληψη της πραγματικότητας, αρνούμενη ν’ αποστασιοποιηθεί εν τέλη απ’ όλα αυτά. Προχωρώντας ίσως εξελικτικά στη βιωματική πλέον αντιμετώπιση ενός αισιόδοξου μέλλοντος. Ως το τελικό αποτέλεσμα της απόκτησης μιας ελεύθερα υπεύθυνης σκέψης.

Έτσι οι μάζες ζουν συνεχώς -σχεδόν αδιάλειπτα- σε μια νωθρότητα, όπου το κύριο χαρακτηριστικό της είναι.

Ή σε γενικές γραμμές παντελής έλλειψη λογικής σκέψης, καθώς αρνούνται πεισματικά να παραιτηθούν από τις ορμές ή τις ορμέμφυτα άρρωστες απόψεις τους. Φοβούμενες πως κάτι τέτοιο θα επιβάλει και την απομάκρυνση από μια άρρωστη και ψευδής ελευθεριότητα.

Αφού ακόμα κι αν εμφανιστεί ένα καθ’ όλα ευγενές πρότυπο καθοδήγησης. Πάντοτε υπάρχει ο κίνδυνος να υπο-κύψει στις ανόητες αλλά και παράλογες επιθυμίες του όχλου, παρά το αντίθετο.

Έτσι η μάζα, συχνότερα, τείνει να γίνεται παντελώς ανίσχυρη απέναντι στα πάθη και τα ένστικτα που τη δημιούργησαν αρχικά. Παραμένοντας δογματικά αγκιστρωμένη σε δο-ξασίες και πνευματικά αδιέξοδα. Στην πλήρη δηλαδή εφαρμογή των ελαττωματικών θεσμών, κανόνων και θεωρείων.

Κι ενώ η αναγκαιότητα της πολυπολιτισμικότητας αναδεικνύεται πλέον ως δημιουργικά εξελικτική. Εντούτοις, η εφαρμογή προβληματικών ιδεών ή νόμων και των παγιωμένων κοινωνικά στείρων απόψεων, είναι συνεχής. Καθιστώντας τελικά τα μέλη ενός κοινωνικού συνόλου μαζικά απρόσιτα ή και απόμακρα, απ’ ό,τι το νέο ή διαφορετικό.

Καθώς, μέχρι τώρα, ελάχιστες ήταν οι φορές όπου κάποιες ολιγομελείς πολιτισμικές ομάδες κατέδειξαν μια τέτοια πνευματική ποιότητα και οξυδέρκεια, προς αποδοχή και κατανόηση. Μιας και καμία ανθρώπινη κοινωνία, συνολικά, δεν έχει ποτέ μέχρι σήμερα καταφέρει ν’ αποκτήσει αυτόν τον τρόπο ελεύθερης σκέψης. Που αναπόφευκτα ίσως την οδηγήσει σ’ εκείνους τους θεσμούς, όπου η μοναδικότητα δεν θα είναι απλά αποδεκτή, αλλά και παραγωγικά επιβεβλημένη.

-Χίπις, παιδιά των λουλουδιών, κοινοβιακή ζωή…!-

Αντιθέτως, τόσο παράδοξα, η αίσθηση ανημπόριας που ενστικτωδώς είναι εγγεγραμμένη μέσα μας, από τη βρεφική και νηπιακή ηλικία, ξυπνά συνεχώς την ανάγκη για προστασία.

Ανταποκρινόμενοι έτσι στο κάλεσμα των μαζών για συστράτευση, απαλύνοντας πρόσκαιρα τους όποιους φόβους   για ενδεχόμενα ασαφείς κίνδυνους. Εξασφαλίζοντας εικονικά την εγκαθίδρυση μιας έντονα καθησυχαστικής σκέψης για την ικανοποίηση των επιθυμιών.  

-Φόβος, μοναξιά και αδυναμία αποδοχής.-

Ωστόσο, εύκολα και πολύ βολικά, όλοι αντιλαμβανό-μαστε τον εαυτό μας ως το τακτικό μέλος μιας αγέλης, ενός δήθεν ισχυρού συστήματος παρουσιών που μας προστατεύει.

Ενώ ταυτόχρονα μας προσφέρεται κάθε καθησυχαστική αίσθηση ασφάλειας, αν και εικονικά ψευδής. Που τόσο πολύ έχουμε ανάγκη, λόγω της βαθιάς αδυναμίας μας προς εξέλιξη και πραγματική πολιτισμική πρόοδο.

Καθώς αυτή η άνευ όρων ένταξη προς αποδοχή και διαγραφή του αισθήματος φόβου και μοναξιάς, οδηγεί τελικά το άτομο στην αδυναμία να σκεφτεί από μόνο του. Απαλλάσσοντας έτσι τον εαυτό του από κάθε πραγματική αξία ζωής.

Απορρίπτοντας τελικά, ακόμη και τον ίδιο του τον εαυτό!

Υποτάσσοντας αναμφίβολα το εγώ του, ως πλήρως εξαρτώμενο αντικείμενο μιας μηχανιστικής λειτουργίας, αντί για ένα παραγωγικό μέλος. Αυτό που θα έπρεπε δηλαδή να είναι κανονικά, παντού και πάντοτε, σ’ ό,τι κατ’ επίφαση ονομάζεται πλέον σύγχρονη κοινωνία.

Ωστόσο, ίσως αναπόφευκτα, μετά απ’ όλες αυτές τις απογοητεύσεις που υφίσταται ως εντελώς ομογενοποιημένος     ο άνθρωπος μέσα σ’ ένα μη λογικό πλήθος, καταλήγει τελικά    να φοβάται τα πάντα!

Εντούτοις, είναι εντελώς ψευδές πως οι άνθρωποι στην εποχή μας, ενταγμένοι σχεδόν καθ’ ολοκληρίαν στην απεριόριστη κυριαρχία της μάζας, είναι πιο ηθικοί ή περισσότερο ευτυχείς. Καθώς είναι βέβαια πρόδηλο πως η τυφλή υπακοή στις επιθυμίες του ανίκανου να σκεφτεί λογικά πλήθους. Οδηγεί μαθηματικά στην υποταγή του ατόμου στα πιο άγρια και ερεβώδη ένστικτά του.

Μη δίνοντας καμία δυνατότητα ν’ απεξαρτηθεί από αυτά, κάποτε.

Έτσι η κάθε μορφή ανηθικότητας, ελλείψει ηθικού αισθητηρίου, βρίσκει πεδίο δόξης λαμπρό, καλά κρυμμένη πίσω και μέσα σ’ έναν όχλο που προχωρά ακάθεκτος χωρίς ηθικά στηρίγματα, τα οποία να εδράζονται στη λειτουργία της λογικής σκέψης, έστω και για λίγο.

Καθώς υπερεκτιμώντας και παρερμηνεύοντας την ανάγκη για συλλογικότητα, βασίζοντας πάνω της την όποια τάχα κοινωνική αποδοχή. Αποκλείουμε αναπόφευκτα, άδικα και τόσο σπάταλα, κάθε ξεχωριστή άποψη για το σωστό.

Καθιστώντας όμως εντελώς στείρα την όποια προσπάθεια για συνολική πρόοδο και πραγματική πνευματική εξέλιξη.

Καταδεικνύοντας και πάλι τοιουτοτρόπως… χωρίς άλλην επιλογή!

Πως ο άνθρωπος, ως ένα αδύναμο πνευματικά ον, άγεται και φέρεται ανάλογα με τις ορμές του.

Μα πως θα μπορούσε τάχα η ανθρωπότητα ν’ απαλλαχθεί από αυτήν τη δυστοπική ανάγκη για συναγελασμό και άρρωστη αποδοχή…;

Ωστόσο, ο δρόμος που ανοίγεται για κάτι τέτοιο, είναι σαφώς φαρδύς κι ατελείωτος. Καθώς οι κάθε λογής επιστήμες και η κάθε μορφή επιστημονικής έρευνας, προσφέρουν επί του παρόντος τουλάχιστον, την καλύτερη διέξοδο και διαφυγή από τον ανόητο φόβο της άγνοιας. Τοποθετώντας τις σκέψεις των ατόμων, ίσως όχι προς την απόλυτα σωστή κατεύθυνση, αλλά σίγουρα προς τη δυνατότητα μιας άλλης επιλογής.

Κι αφού λοιπόν οι μάζες στερούνται λογικής σκέψης, απουσίας ίσως ενιαίου εγκεφάλου, καθώς δε δύνανται ν’ αφο-μοιώσουν τελικά τίποτα το ιδιαίτερα ξεχωριστό. Στηρίζοντας  πάντα τη δύναμη τους στην άγνοια και τον φόβο των πολλών.

Η ένταξη των ανθρώπων σ’ αυτές, χωρίς άλλη σκέψη, θα αποπροσανατολίζει συνεχώς την ανθρωπότητα. Οδηγώντας τη, ξανά και ξανά, στα επικίνδυνα κι αδιέξοδα μονοπάτια ενός ολοκληρωτισμού.

Καθώς το προσωπικό όφελος, μαζί με την ανοησία που γεννάται απ’ την ωφελιμιστικά αρρωστημένη ύπαρξη της μάζας, πάντα θα επιβάλλεται τελικά πάνω στην κοινωνική ηθική. Της οποίας τα ειρηνικά κι ανεπαρκή ίσως όπλα γι’ αντί-σταση και σωτηρία, φαντάζουν στ’ αφτιά των πολλών ως λόγια κενά περιεχομένου.

Υστερόγραφο

Το παρόν κείμενο είναι αφιερωμένο σε κάθε λαϊκή εξέγερση για δικαιοσύνη, αλήθεια και ισονομία. Αλλά και σε κάθε προσωπική προσπάθεια αυτοβελτίωσης.

Παρόλο που η ιστορία έχει καταδείξει, πολλές φορές!

Πως κάτι τέτοιο… εάν δεν προέρχεται πρώτα από μιαν εσωτερική ολοκλήρωση πνευματικότητας, προς απόκτηση προσωπικής ηθικής και εντιμότητας, -όντας ίσως κάτι τόσο ουτοπικό- είναι μάλλον μία ακόμα αυταπάτη.

Υποσημείωση

Ο λόγος για τον οποίο επέλεξα να κοινοποιήσω τώρα το ανωτέρω κείμενο. Είναι η θλιβερή διαπίστωση πως κι εγώ κάποτε, ήμουν ένα ασήμαντο μέλος αυτής της Μάζας.

Αν και η συνειδητοποίηση… ίσως να είναι τελικά μια κάποια λύτρωση!

Ευ Δαίμων

Ιβάν Σεργκέγεβιτς Τουργκένιεφ

         Άλλος ένας σημαντικός Ρώσος συγγραφέας και δραματουργούς, για το οποίον αξίζει να πούμε πως επηρέασε  αρκετά τις επόμενες γενιές των Ευρωπαίων λογοτεχνών, με την εξαίσια τεχνοτροπία των διαλόγων του, αλλά και το ύφος της γραφής του.

       Εκλεκτό τέκνο της αστικής τάξης ο ίδιος, ευτύχισε να λάβει τις καλύτερες σπουδές, γνωρίζοντας ταυτόχρονα μεγάλους Ρώσους λογοτέχνες και ποιητές της εποχής του.

      Εντούτοις, έχοντας ίσως την οικονομική ευμάρεια που του επέτρεψε κάτι τέτοιο…!

      Πολύ γρήγορα βρέθηκε στις μεγάλες πρωτεύουσες της δυτικής Ευρώπης, όπου και συνέχισε τις σπουδές του ερχόμενος σε επαφή με σπουδαίες πολιτικές προσωπικότητες, όπως επίσης ο Μπακούνιν και πολλοί άλλοι. Πράγμα το οποίο επηρέασε καταφανέστατα τις όποιες μέχρι τότε απόψεις του, οδηγώντας τον τελικά σ’ έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο αντίληψης των κοινωνικών θεμάτων στο σύνολό τους. 

       Έτσι τάχτηκε αμέσως στις τάξεις εκείνων που πίστευαν πως η χώρα του -Ρωσία- θα έπρεπε να στραφεί αναφανδόν προς ένα καθαρά δυτικό τρόπο σκέψης και κοινωνικής ολοκλήρωσης.

     Εάν θα ήθελε πραγματικά να προχωρήσει πολιτισμικά, πολιτικά και οικονομικά, εγκαταλείποντας πλέον για πάντα τις όποιες φεουδαρχικές πρακτικές.

       Αλίμονο…!

       Πολύ γρήγορα όμως αυτές οι απόψεις τον οδήγησαν   σχεδόν ως αυτοεξόριστο και μόνιμο κάτοικο Λονδίνου και Παρισιού. Εκεί δηλαδή, όπου είχαν πλέον συγκεντρωθεί πολλοί πνευματικοί άνθρωποι της χώρας του.

      Όχι, πως τον πείραξε κιόλας…!

    Όμως, παρόλο που κάτι τέτοιο τον επηρέασε καταλυτικά, μη νοιώθοντας πλέον τον παγωμένο αέρα της πατρίδας. Ποτέ δεν εγκατέλειψε τις προσωπικές του απόψεις για την πνευματική, αλλά και την κοινωνική ολοκλήρωση των ανθρώπων γύρω του.

      Με τον Ιβάν Τουργκένιεφ λοιπόν, επιστρέφουμε στον λυρικό ρομαντισμό της Ρωσικής λογοτεχνίας -ως οφείλαμε…-  ευελπιστώντας να ολοκληρώσουμε, έστω κατ’ ελάχιστον, λίγο αργότερα με εξίσου σπουδαίους δραματουργούς. Ολοκληρώνοντας τελικά, τοιουτοτρόπως, τη σπουδή μας σε κάτι τέτοιο, ανάλογα.

                                           ***

      Μέσα στο ανωτέρω λοιπόν έργο, η απέραντη πλήξη της αστικής τάξης, μετατρέπεται αναπόφευκτα κάποτε σε προσωπικές κι ανικανοποίητες φαντασιώσεις. Μιας ζωής δηλαδή χωρίς προβλήματα. Σ’ ένα μέρος της κοινωνίας πνευματικά ανώτερο, -υποθετικά…- αλλά στην πραγματικότητα χωρίς περιεχόμενο και αληθινή αξία.

     Ωστόσο, τα συναισθήματα των ανθρώπων μπερδεύονται μεταξύ τους, αφού όχι μόνο δεν είναι πραγματικά, καθώς είναι τόσο κενά… όσο και επιφανειακά!

     Καθώς ασχολούνται συνεχώς μ’ αυτά που πιστεύουν πως θα έπρεπε να τους απασχολούν. Έτσι η όποια κοινωνικότητα περιστρέφεται γύρω από θέματα φαινομενικά καθημερινά, αλλά στην πραγματικότητα χωρίς κανένα βαθύτερο νόημα.

     Υπάρξεις δηλαδή που ζουν μάλλον προκλητικά σε βάρος των άλλων, επιδεικνύοντας την αδυναμία τους για πραγματικά συναισθήματα ή έστω να προσποιηθούν κάπως πειστικά για κάτι τέτοιο. 

      Έτσι όλα κατατρέχονται συνεχώς από μια εικονικότητα τόσο ψευδής -όσο και οι ίδιοι- αλλά κι από μια ελαφρότητα, όσο και τα δήθεν συναισθήματα τους.

      Κι όμως, πίσω από αυτή την τόσο ψεύτικα λαμπερή βιτρίνα, είναι συσσωρευμένο τόσο πολύ δηλητήριο, όσο και και παντελής έλλειψη ηθικής νοημοσύνης. Αν και κάποιες φορές, θέλοντας ίσως να δικαιολογηθούμε άκαιρα! Το αποδίδουμε σε ανωριμότητα, που όμως δεν αφήνει τους ήρωες του βιβλίου να βρουν την ψυχική ηρεμία και γαλήνη ενός πραγματικά ελεύθερου ατόμου.

      Καθώς ζουν φυλακισμένοι… όλοι μαζί, μέσα σε μία τόσο κουραστική ουτοπία!

     Χωρίς βέβαια να μπορεί ν’ απολαύσει ποτέ κανείς, την πραγματική λύτρωση μιας αληθινής ζωής, γεμάτης με σωματικό και πνευματικό κόπο. Και η οποία είναι τελικά ίσως η μόνη που αξίζει να ζούμε όλοι πραγματικά.

      Σε αυτή λοιπόν την παρακμιακή κατάσταση, χωρούν μόνο οι εύποροι γαιοκτήμονες, οι οποίοι επαίρονται συνεχώς για τον αριθμό των φτωχών χωρικών και δούλων τους. Μαζί πάντα με τα κάθε λογής παράσιτα, αλλά και τις εντελώς απαραίτητες παρουσίες των ανώτερων αξιωματούχων. Ούτως ώστε να μπορεί να λειτουργεί αδιατάρακτα μια τέτοια κενή ουσίας και περιεχομένου κοινωνική αυταπάτη.

         Όσο δε για όλους τους υπολοίπους…!

    Αυτοί υπάρχουν και ζουν στις σκιές, μόνο και μόνο για να υπηρετούν αυτή την τόσο αρρωστημένη ηθικά πραγματικότητα.

               Υστερόγραφο

      Καθώς μια τόσο στείρα αντίληψη μιας μη παραγωγικής πνευματικά κοινωνίας, έχει ως φυσικό αποτέλεσμα να είναι όχι μόνο θνησιγενής, αλλά και χωρίς βαθύτερο νόημα, μέλλον και τελικά σημασία.

                Υποσημείωση  

        Ωστόσο, κατόπιν όλων αυτών, δεν είναι ν’ απορεί κανείς για τα βαθύτερα αίτια της Οκτωβριανής επανάστασης.

        Αναπόφευκτης… λογοτεχνικά μιλώντας πάντοτε!

                                                          Ευ Δαίμων

                        

                         

                                  -William Golding-

                    Ο Ραλφ ξερόβηξε. “Ωραία λοιπόν”.

       Ο Άγγλος συγγραφέας και μυθιστοριογράφος, που εργάσθηκε για χρόνια ως Ακαδημαϊκός Καθηγητής -Ουίλιαμ Γκόλντινγκ- κάτοχος επίσης βραβείου νόμπελ λογοτεχνίας.

      Είναι όντως ο συγγραφέας για τον οποίο αξίζει να δαπανήσουμε τον πολύτιμο χρόνο μας, διαβάζοντάς τον προσεκτικά. Καθώς ο ίδιος απέδωσε στα έργα του, ίσως με απόλυτο τρόπο και τόσο περιγραφικά, τη δυστοπική εικόνα της αναπαραγωγής των προτύπων μιας ανθρώπινης κοινωνίας. Η οποία ατυχώς, πάντα θα εξελίσσεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες ή και μορφές συγκατοίκησης στον πλανήτη γη.

      Οριζόμενη σχεδόν πάντοτε από την αναγκαιότητα…  παρά από ένα πνευματικά εξελιγμένο και κοινωνικά ηθικό, συλλογικό ασυνείδητο.

     Διαμορφώνοντας, συνεχώς, την ίδια ακριβώς δυναμική  και έννοια που μπορεί αυτή να προσλάβει. Όλων αυτών δηλαδή των ουτοπικών σκέψεων και πράξεων, που γεννά η ανάγκη στους ανθρώπους.

     Δεν είναι άλλωστε απλά μία φιλολογική παρατήρηση, πως για τους περισσότερους παροικούντες εις Ιερουσαλήμ, το ανωτέρω βιβλίο, μαζί με το Υπόγειο του Ντοστογιέφσκι!

      Θεωρούνται ως οι φιλοσοφικές βάσεις για την θεωρεία της κοινωνικής ψυχολογίας.

     Καθώς στο έργο που τον έκανε διάσιμο, ο Γκόλντινγκ, μας περιγράφει το πως ένα ατύχημα ή μία απλή σύμπτωση!   

       Μπορεί ίσως να προσφέρει στα μέλη μιας κοινωνίας ανθρώπων, που ξεκινά μάλλον απ’ την αρχή. Τη  δυνατότητα, για μία ακόμη φορά, να διαφοροποιηθεί απ’ ό,τι συλλογικά και τόσο ασυνείδητα, είναι βαθιά εγγεγραμμένο μες τα πρότυπα των ενστίκτων του ατόμου.

      Παρόλα αυτά όμως, ακόμα κι ένα τέτοιο νέο και τόσο φρέσκο ξεκίνημα. Δεν είναι μάλλον ικανό να προσφέρει στην ανθρωπότητα, εν γένη ή έστω σ’ ένα μικρό κομμάτι της, κάτι ίσως πνευματικά ανώτερο. Την οικουμενική δηλαδή εξέλιξη,  συνολικά, σ’ ένα είδος ύπαρξης, όπου θα μπορέσει ν’ αποτελέ-σει τελικά, μια ίσως θεϊκή επιθυμία. Κι όχι τις όποιες εικονικές παραστάσεις μιας δυστοπικής πραγματικότητας, αποδίδοντας τελικά στην ύπαρξη, ένα άλλο βαθύτερο νόημα.

       Που με τόση αγωνία. κάποιοι από εμάς, ποθούμε διακαώς αιώνες τώρα.

       Αν και τα υλικά που χρησιμοποιεί στο βιβλίο του ο συγγραφέας… θα μπορούσαν να συνηγορούν σε κάτι τέτοιο, έστω και μάταια!

      Εντούτοις, το καρουζέλ των άγριων ένστικτων της επιβίωσης, συνεχίζει ακάθεκτο μες σ’ ένα αριστουργηματικά γραμμένο μυθιστόρημα, σαν κι αυτό. Μην μπορώντας ίσως ν’ απαλλάξει, έστω εικονικά, τη νοσηρή σκέψη μας από την ιδέα πως είμαστε τελικά μόνοι στον κόσμο. Κι από πάντα κλεισμένοι   -ο κάθε ένας- μέσα σ’ ένα συναισθηματικά ανάπηρο εγώ, παρέα μόνο μ’ έναν εντελώς αρρωστημένο εαυτό.

                -Η πανούκλα-

                                                    Αλμπέρ Καμύ    

       Βέβαια, για κάτι τέτοιο, λίγο παλαιότερα, μας έχει   ήδη μιλήσει και αποκαλύψει στη φάρμα των ζώων, ο Τζορτζ Όργουελ. Εντούτοις, ημείς όλοι, μάλλον αναπόφευκτα, κι ίσως ως αθεράπευτα ονειροπόλοι κι αμετανόητα ουτοπιστές. Συνεχίζουμε, πάντα διαστροφικά, να διατηρούμε τις οποίες αυταπάτες για κάτι τέτοιο ανάλογα. Μη αποδεχόμενοι την όποια σκληρή πραγματικότητα, που μας χτυπά καθημερινά κατά πρόσωπο.

        Και που με τόση αλληγορία αλλά και πιστότητα, αποδίδει ο συγγραφέας μες το θαυμάσιο αυτό έργο του. 

              Υστερόγραφο

        Μη θέλοντας να κουράσουμε άλλο το βιβλιοφάγο κοινό της Ευδαιμονίας, παραδίδοντας κάπως έτσι τα πάντα  στη ραστώνη των καλοκαιρινών διακοπών. Κάπου εδώ, ας μας επιτραπεί να κλείσουμε για τώρα την όποια ενασχόληση με τη λογοτεχνία. Ευελπιστώντας πάντοτε, όπως συναντηθούμε ξανά τον Σεπτέμβριο στο ίδιο φιλόξενο μέρος.

              Υποσημείωση

       Όταν δηλαδή ανοίξουν και πάλι τα σχολεία. Εκεί όπου υποτίθεται πως μορφώνονται τα παιδιά του μέλλοντος. Για να γίνουν κάποτε, ίσως λίγο καλύτερα από εμάς. Χρησιμοποιώντας  λίγο περισσότερο την απλή λογική σκέψη, παρά τα όποια πάντα δυστοπικά επιχειρήματα. Μιας νοσηρής πάντοτε άποψης, για την με κάθε τρόπο επιβίωση της ανθρωπότητας, συνολικά.

         Καλό καλοκαίρι λοιπόν… και καλό διάβασμα!

                                                                  Ευ Δαίμων

                                      – George Bernard Shaw –

   

Σ’ έναν άσχημο και δυστυχισμένο κόσμο, ακόμα και οι  πλούσιοι... δεν μπορούν ν’ αγοράσουν, παρά μόνον ασχήμια και δυστυχία!

 Σω

                                                                 

      Ό,τι έχουμε αναφέρει μέχρι τώρα για τους πέραν του ατλαντικού, συγγραφείς, ιδιαιτέρα για τον Μαρκ Τουέιν. Εδώ  σίγουρα ισχύει ακόμη περισσότερο για τον άριστο των αρίστων συγγραφέων, λογοτεχνών, φιλοσόφων και διανοητών. 

     Επειδή, ίσως θα πρέπει ν’ ασχοληθούμε αποκλειστικά με το πρόσωπο του Μπέρναρντ Σω, παρά με οτιδήποτε άλλο, άμεσα και μ’ ευλαβική επιμονή σ’ αυτό το κείμενο.        

     Καθώς ένας ακόμη σπουδαίος Βρετανός συγγραφέας,επίσης ιρλανδικής καταγωγής, κάτοχος ενός ακόμη βραβείου νόμπελ λογοτεχνίας. Ο οποίος θα ήταν εντελώς αδύνατο να μην απασχολήσει τις εξαιρετικά φιλόξενες σελίδες της Ευδαιμονίας.

      Μιας κι ο ίδιος, είναι όντως εκείνη η σιωπηλή φωνή της ψυχής, που βοά όμως μέσα μας!

      Κι ας κάνουμε τις περισσότερες φορές… πως δεν την ακούμε τάχα!

      Έτσι, όσα κι αν έχει πει ή γράψει, ο Μπέρναρντ Σω. Έρχονται τώρα, όσο ποτέ άλλοτε, να μας συναντήσουν τόσο απροσδόκητα, όπως ακριβώς η αλήθεια με το εκτυφλωτικό της φως, συναντά το ψέμα μες τα σκοτάδια της ψυχής μας. Αποκαύπτοντας σ’ όλους ξεκάθαρα, για το ποια είναι πάντα η σωστή επιλογή για τη ζωή.

       Έτσι όπως ο ίδιος εξέφρασε τις αλήθειες του, μ’ έναν απόλυτα γλαφυρό τρόπο, του οποίου η αμεσότητα  δεν αντιγράφεται. Καθώς στα μνημειώδη κείμενα και στους απαράμιλλα ζωντανούς διάλογους των έργων του, ο Σω. Ξεγυμνώνει αποκαλυπτικά την ανθρώπινη φύση, χωρίς οίκτο και δεύτερες σκέψεις. Αφού, πέραν της μαγευτικής γραφής και του μνημειώδους ύφους των βιβλίων του. Η οποία εν γένη επικοινωνία μαζί του, μόνον ως ένα ονειρικό ταξίδι σκέψης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.

       Λάτρης ο ίδιος της αρχαιοελληνικής τραγωδίας, αλλά και των Σαιξπηρικών έργων, μεγαλούργησε με τις θεατρικές του κωμωδίες, εντός των οποίων κατάφερε να καταγράψει όλη την τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης.

     Καθώς επέλεξε να ζήσει με ανάλογο τρόπο, απορρίπτοντας τις οποίες κοινωνικές συμβατικότητες, με πολύ μεγάλο όμως προσωπικό κόστος,τις περισσότερες φορές,για τον ίδιο και  την οικογένειά του.

     Φανατικός άλλωστε σοσιαλιστής, μέχρι το τέλος της ζωής του, δεν εγκατέλειψε ποτέ τον αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη, πολιτική ισονομία, αλληλεγγύη και κατανόηση.

      Καθώς σε όλα τα έργα του διατυπώνονται ξεκάθαρα οι βαθιά φιλοσοφικές, αλλά και ρηξικέλευθες απόψεις του για τον άνθρωπο, τον κόσμο μας, τη ζωή και την ύπαρξη γενικότερα.

             Υστερόγραφο

       Μολαταύτα, σ’ αυτό το μικρό ίσως άρθρο, το οποίο με απαράμιλλο θράσος γράφεται αυτήν τη στιγμή, για έναν τέτοιο γίγαντα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Δεν θα μπορούσαν ποτέ να χωρέσουν τα πνευματικά κατορθώματα, ενός τόσο υπέροχου ανθρώπου!

     Ας μας επιτραπεί λοιπόν, -σεμνά και ταπεινά- να μην αναφερθούμε ιδιαίτερα σε κανένα απ’ τα σπουδαία έργα του.

     Μιας και κάτι τέτοιο… θα ήταν πραγματικά μία ασυγχώρητη ύβρης!

            Υποσημείωση

      Καθώς, ό,τι κι αν είπε ή έγραψε ο συγκεκριμένος αυτός λογοτέχνης, φιλόσοφος και διανοητής. Θα ηχεί για πάντα μες  τη σκέψη μας, ανακαλώντας τις Ερινύες που έχει ο καθένας από εμάς, εις τους αιώνας, των αιώνων, αμήν!    

            Ανακαλύψτε τον…!

                                                                              Ευ Δαίμων

Το ερώτημα…!

     Στην ερώτηση… γιατί ο κόσμος στερείται ισορροπίας!

      Η απάντηση είναι απλή, καθώς στον εικονικό κόσμο  που ζούμε όλοι, -κατά τον Πλάτωνα πάντα- υπάρχουν μόνο δυο ειδών άτομα.

      Αυτοί που θυσιάζουν το εγώ τους, ανήκοντας σε μία μικρή κι ανόητη μειοψηφία πνευματικής κάστας. Κι αυτοί που εκμεταλλεύονται συνεχώς, χωρίς κανένα ίχνος ενοχών, όλους τους άλλους. Όντας οι τελευταίοι, η μεγάλη πλειοψηφία ενός ανισόρροπου πλήθους, το οποίο όμως ταυτόχρονα και τόσο παράδοξα, πιστεύει τα καλύτερα για τον εαυτό του.

     Εκτός βέβαια ελαχίστων, που έχουν την τύχη -για λίγο- να διαβιούν στο διαστημικό σταθμό. Ο οποίος περιστρέφεται συνεχώς ελλειπτικά πάνω από μία πανέμορφη γαλάζια σφαίρα, δίνοντάς τους κάθε ώρα της ημέρας, τη χαρά και το προνόμιο να κοιτούν τη γη από ψηλά, ωσάν να είναι ζωγραφιά!

      Έτσι οι άνθρωποι, όπως όλοι γνωρίζουμε, είτε δίνουν στους άλλους τα πάντα, είτε ασχολούνται με τους εαυτούς τους και μόνο!

     Και καθώς, οι μεν πρώτοι είναι όντως ελάχιστοι! Οι δε δεύτεροι… είναι πολλοί περισσότεροι απ’ τον μέσο όρο, όντας  η συντριπτική πλειοψηφία ενός ανικάνου να σκεφτεί όχλου.

     Πόσο μάλλον να πράξει τα δέοντα, παίρνοντας σωστές αποφάσεις, που εδράζουν πάντοτε στη βάση της λογικής, κι όχι στη σφαίρα ενός εγωιστικού παραλογισμού.

         Κι ενώ θα λέγαμε πως υπάρχουν πλέον όλα τα εχέγγυα εργαλεία, για να εξελιχθεί πνευματικά ο άνθρωπος. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν υφίσταται ανάλογα. Καθώς οι όποιες γονιδιακά εσωτερικές του δυνάμεις, είναι σχεδόν πάντα ισχυρότερες από οποιαδήποτε επίκτητη γνώση ή εκπαίδευση, μέχρι σήμερα.

     Φανταστείτε όμως τώρα, έναν μάλλον ανεστραμμένο κόσμο. Όπου οι πολλοί φροντίζουν τους λίγους, και οι λίγοι και εκλεκτοί, διδάσκουν τους πολλούς.

      Ενώ αντίθετα, οι καλά και υγιώς σκεπτόμενοι, θα δύνανται κάποτε να βλέπουν κι αυτοί τη γη από απόσταση, όντας έξω απ’ το πρόβλημα. Την ίδια ώρα, όπου οι ελάχιστοι και μη ικανοί για σκέψη και ηθική πράξη, θα εξακολουθούν μάταια να περπατούν επάνω της.

      Ασφαλώς, τότε και μόνον τότε, η ανθρωπότητα σχεδόν άμεσα, θ’ αποκτούσε αθανασία!

               Υστερόγραφο

    Κι ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν βλακωδώς  πως μπορούν να επιβιώσουν ως μονάδες, εκμεταλλευόμενοι πάντοτε τους άλλους. Εντούτοις, είναι οι μόνοι που απομένουν κοινωνικά, αλλά και πνευματικά καθυστερημένοι.

      Παίρνοντας όμως τελικά… κι όλους τους υπολοίπους στο λαιμό τους!

      Πράγμα το οποίο, είτε δεν αντιλαμβάνονται ποτέ,  ζώντας για πάντα μέσα στην άγνοια. Ή, όταν κάτι τέτοιο τελικά συμβαίνει, -βλέπε συνειδητοποίηση- είναι πια πολύ αργά! 

            Υποσημείωση

      Ωστόσο, με τα έως τώρα δεδομένα, δεν έχουμε παρά  να περιμένουμε το τέλος, τελικά!

                                                          Ευ Δαίμων

-Την Κλυταιμνήστρα βάλτε τον Αγαμέμνονα να σκοτώσει,
 πριν αυτός για Τροίες ξεκινήσει και μας προδώσει.-

     “Το ακροτελεύτιο αυτό δίστιχο, απ’ το ποίημα του  Ευ Δαίμων, – Πολεμοκάπηλοι- περιέχεται στην ποιητική συλλογή Μήνιδες.”

       Η Μήδεια του Ευριπίδη, είναι η τραγωδία -ποίημα- του οποίου η απαγγελία έγινε για πρώτη φορά το 431π.χ στο αρχαίο θέατρο του Διονύσου, κάτω απ’ τον ιερό βράχο της Ακροπόλεως.

      Ενώ η Φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, είναι το γραπτό αριστούργημα του ιερότερου μέλους των ελληνικών γραμμάτων, μόλις τον περασμένο αιώνα.

       Τούτου δοθέντος…!

     Θα μπορούσαμε να πούμε, χωρίς ίχνος υπερβολής, πως τα δυο αυτά έργα αντιπροσωπεύουν την εικόνα του τόπου μας, ως σημασιολογική οντότητα και ύπαρξη, κοινωνιολογικά και ιστορικά, όσο τίποτε άλλο!

       Δεν είναι συνεπώς τυχαίο… πως έχουν γραφτεί από Έλληνες!

       Εντούτοις, μεσολαβώντας εικοσιπέντε ολόκληροι αιώνες, τίποτα δεν μπόρεσε ν’ αφαιρέσει ο χρόνος από την ακτινοβόλα λάμψη τους. Όπου κατά τη διάρκεια, τραγικά οι γυναικείες παρουσίες, έζησαν αδιόρατα ανάμεσά μας, ωσάν μια κραυγή στη σιωπή, που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η σκληρή αποτύπωση μιας ασυνείδητης απόγνωσης και μοναξιάς.

       Αυτές λοιπόν οι γυναίκες προσπαθούν ακόμα και σήμερα να τιμωρήσουν μιαν άδικη μοίρα, διαγράφοντας τα πάντα γύρω τους, ως να μην υπήρξαν ποτέ. Και χωρίς καν η δακρύβρεχτη πένα των ποιητών, ρομαντικών ή όχι, να μπορέσει να τις αγγίζει, έστω κατ’ ελάχιστον.

      Έτσι μνημονεύονται, όλες μαζί, παράλληλα με τις δημιουργίες της παγκόσμιας λογοτεχνίας, αλλά και σε άλλα, πολλά, αθάνατα έργα της τέχνης.

       Τον κύκλο ξεκινά η Μήδεια, ενώ η Φραγκογιαννού, προσπαθεί με τη σειρά της να τον ολοκληρώσει, επιδιώκοντας ξανά για λογαριασμό όλων των γυναικών, τη δικαίωση της αδελφής της, στην ιστορία του αίματος.

      Ωστόσο, εδώ, σ’ αυτό το σημείο, δεν επιτρέπεται να πάρουμε τη βολική άποψη ενός ή περισσοτέρων, από τους σύγχρονους -άνδρες- φιλόσοφους των τελευταίων δεκαετιών.

      Καθώς, σ’ ότι αφορά το δεύτερο φύλλο, -Simone de   Beauvoir- κι ενός μάλλον ουτοπικά υπαρξιακού φεμινισμού.

Θα βόλευε ίσως πολλούς η εξαγωγή εύκολων συμπερασμάτων, εφησυχάζοντας επιφανειακά μία ταραγμένη κοινωνική συνείδηση. Μιας και δεν θα οικονομούσε καμία βαθύτερη γνώση, αλλά και δεν μας ικανοποιεί κιόλας.

      Καθώς δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το απαύγασμα μιας νωθρής σκέψης σκοταδισμού. Που σχηματίστηκε, από πριν και μάλλον παράδοξα, σε μια κοινωνία που πολύ περισσότερο βίαιη είναι, και λιγότερο λογική.

       Κι αν όντως ισχύει κάτι τέτοιο… τότε εύκολα εξηγείται αυτή η συνεχόμενη εμμονή στις τραγωδίες!

        Η οποία διατηρείται ζωντανή, περισσότερο από τριάντα αιώνες τώρα. Αφού, κάπως έτσι, θα μπορούσε να δικαιολογηθεί και η εμμονή προς την τέχνη, κάθε μορφής, από την Μήδεια μέχρι και τις σύγχρονες φόνισσες. Οι οποίες, αν και τραγικά πρόσωπα μυθικών ιστοριών, ζουν ακόμα ανάμεσα μας ωσάν άλλες Κασσάνδρες, κόρες μιας άλλης Εκάβης.

     Ωσάν τις Ερινύες, που τόσο έντονα και επίμονα μας προσκαλούν ν’ αναρωτηθούμε μήπως και τίποτα δεν έχει αλλάξει. Βιώνοντας έτσι κι εμείς, το ίδιο νουκλεϊκό οξύ που γέννησε αρχικά τον κόσμο μας, κάνοντάς τον να σταθεί όρθιος στα πόδια του, κοιτώντας συνεχώς προς τ’ άστρα.

      Και που συνεχίζει να θρέφει, με το αθάνατο κύτταρο της ελπίδας κατά τον κύκλο της δημιουργίας και τη πρόσκαιρης καταστροφής, τη ζωή.

       Όμως, αφήνοντας, έστω για λίγο, τις όποιες βαθιά  φιλοσοφικές αναζητήσεις, ας επικεντρωθούμε με συνέπεια  στο θέμα αυτού του κειμένου, που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η εικόνα της γυναικείας παρουσίας. Αυτού του Θεϊκού πλάσματος της δημιουργίας, μπροστά στην όποια πρώτη και αποτυχημένη απόπειρα της ύπαρξης, που ακούει στο όνομα Αδάμ.

     Ας αναφερθούμε λοιπόν ιστορικά, και με συναίσθημα,  στην εικόνα, την πορεία, την έννοια και τελικά στην εντελώς απαραίτητη παρουσία της για τη ζωή. 

           Μιας και χωρίς αυτήν… ζωή δεν υπάρχει!

      Έτσι, η απορία που γεννάται αυθόρμητα μέσα μας,  είναι το τί κάνει αυτό το υπέροχο πλάσμα της δημιουργίας  τόσο δυνατό; Μιας κι η ιστορία της ανθρωπότητας διδάσκει  με γεγονότα, την απαράμιλλη αντοχή και ψυχική δύναμή της.

       Καθώς οι γυναίκες, όλες μαζί και η κάθε μία ξέχωρα,  είναι η πύλη και η πηγή της δημιουργίας. Και ίσως, η μόνες που δύνανται να καταστρέφουν, ταυτόχρονα, ό,τι τις προσδιορίζει ως παρουσία.

     Πράττοντας δε, με πλήρη επίγνωση της τραγικότητας  των πράξεων τους. Ρίχνοντας τα δημιουργήματά τους σ’ έναν συναισθηματικό καιάδα, με απόλυτη όμως συναίσθηση της πράξης τους.

      Αποδίδοντας, με απροκάλυπτη ειλικρίνεια, την όποια παράλογη απόφαση να τ’ απαλλάξει από μιαν άδικη μοίρα που μας εκθέτει γυμνούς μπροστά στις όποιες αδυναμίες μας.

     Καθώς αδυνατούμε ν’ ανταποκριθούμε στο κάλεσμα, απαλλάσσοντάς τες, κάποτε, από τη βαριά ευθύνη της ύπαρξης, στο σύνολο της.

      Διασώζοντας ταυτόχρονα τις όποιες δικαιολογίες των υπολοίπων, δηλαδή ημών!

     Προς τι λοιπόν ο Ευριπίδης μας κληροδοτεί το αθάνατο αυτό έργο του, εάν όχι ως ομολογία και αποδοχή. Πέμποντας στις σύγχρονες Μήδειες, όπως η γρια Φραγγογιαννού, εκείνου του κοσμοκαλόγερου της λογοτεχνίας. Μήπως γιατί τίποτα δεν έχει αλλάξει από τότε, και τίποτα δεν προκύπτει πως θ’ αλλάξει ποτέ.

    Καθώς οι σύγχρονες Μήδειες… μαζί μ’ αυτήν του αιώνιου ποιητή!

    Διαγράφουν, σε μία και μόνο στιγμή παροξυσμού, που ομοιάζει περισσότερο με μια μορφή απόλυτης τρέλας, όλα τα δημιουργήματά τους. Κάνοντας όμως έτσι την εικόνα τους ν’ αντηχεί ως μια κραυγή εκδίκησης, μέχρι και σήμερα.

      Μήπως όμως και η αδικαιολόγητη, κάποιες φορές, διακοπή μιας κύησης, δεν παραπέμπει σε κάτι τέτοιο.

     Και μάλιστα σ’ έναν δυτικό πολιτισμό, που έχει τόση πολύ ανάγκη από νέο, φρέσκο αίμα!

     Εδώ, άλλωστε, εδράζεται όλη η κτηνωδία που γεννάται  μέσα στην παραφροσύνη μιας διαρκώς αρρωστημένης εποχής.

      Και στη διεστραμμένη αντίληψη, περί αναφοράς, του τι είναι δικό μας και γιατί μας αφορά. Και μάλιστα, εκεί, όπου το ξένο προς την άρρωστη εσωτερικότητα μας συναίσθημα, δεν έχει καμία αξία.  

      Καθώς δε δύναται ν’ αφυπνίσει ένα είδος συμπαθείας, αλληλεγγύης ή και ντροπής ακόμα. Το οποίο θα μπορούσε ν’ ανασύρει τελικά από μέσα μας, την όποια αίσθηση προσωπικής ευθύνης, προς χάριν μιας συλλογικής ωφελιμότητας.

      Έτσι η εικόνα της γυναίκας -μητέρας- παιδοκτόνου, συμβολίζει απλώς την παρακμή μιας κοινωνίας που βρίσκεται πλέον σε συναισθηματικό ακρωτηριασμό. Έχοντας χάσει ως μέλη της, τις όποιες αξίες που τη στήριξαν και δυνάμωσαν έως τώρα, δημιουργώντας κοινούς δεσμούς, πολιτισμό και κυρίως κοινωνικές παραδόσεις.

      Πράγματα που πρέπει απαραιτήτως να οδηγούν στην ισότιμη ένωση μιας ομάδας ανθρώπων, που έχουν επιλέξει να ζουν μαζί, με δικαιοσύνη, χωρίς εξαιρέσεις, και με όπλα την αγαστή συνεργασία και συνεχή ειλικρινή επικοινωνία. Κι όχι την ενστικτώδη επιθυμία για κυριαρχία, εκμετάλλευση και περιθωριοποίηση, που οδηγεί πάντα τελικά στην καταστροφή.

        -Αντίθεση αρσενικού, θηλυκού. Μη αποδοχή, εσφαλμένη κρίση και απόρριψη.-

      Μιας κι όσο τα θηλυκά θα είναι οι μοναδικές πηγές ζωής, και οι δημιουργοί μιας συνέχειας, χωρίς άλλη επιλογή!

     Τόσο θα εμφανίζεται η παρουσία τους ως μία αδιόρατη απειλή προς τις παράλογες αιτιάσεις της μυικής δύναμης, που ρυθμίζει εντελώς παράλογα, ακόμα και σήμερα, τις ζωές των ανθρώπων.

      Έτσι, οι ειδεχθείς φόνισσες… ανεξαιρέτως αιτίας!

      Θα είναι πάντα ο κίνδυνος για την ασφάλεια μιας φαινομενικά ορθολογικής κοινωνίας, και για τη συνέχειά της.

       Καθώς η δογματική απόρριψη των θέλω, -ατομικά  και συλλογικά ασυνείδητα θηλυκού γένους-. Θα οδηγούν   πάντα στη συσσώρευση θύμου, δημιουργώντας μια παράλογη οργή που στρέφεται, τις περισσότερες φορές, μη μπορώντας να βρει διέξοδο, κατά του είναι και του εγώ.

       Στερώντας όμως, τελικά, απ’ το ίδιο τους το αίμα, τη συνέχειά του.

       Προκαλώντας εν κατακλείδι, με ίδιον κόστος, μιαν ακατανόητη εκδίκηση. Που ομοιάζει, σχεδόν διαστροφικά, με αυτοκαταστροφική ιεροδικεία, τουλάχιστον.

        Ανάλογα βέβαια, με την υποκειμενική κρίση του  καθενός, που σαν αυτόκλητοι και πρακτικοί δικαιοπράκτες, χρεώνουμε καταδικάζοντας, χωρίς κανένα προσωπικό κόστος και ευθύνη, μιας και δεν είμαστε γυναίκες.

      Πως όμως, κι ενώ συμβαίνει κάτι τέτοιο, ακόμη και σήμερα, αντί για την απέχθεια που έπρεπε να μας διακατέχει  ή να επιβάλλεται στο γεγονός! Εμείς, αντίθετα, νοιώθουμε μια κάποια έστω συγκατάβαση για τις πράξεις αυτές. Έως του σημείου μάλιστα και της αποδοχής, σε λογοτεχνικό πάντα επίπεδο, για τον εξοβελισμό του συναισθήματος από τις ηρωίδες. Ακόμα δε και για τον θάνατό τους, ως τελική δικαίωση για τις ίδιες, και επ’ ουδενί για τους άλλους. Χρεώνοντας τελικά την όποια ευθύνη, ανάλογα, με το ειδεχθές αποτέλεσμα της αδιαφορίας μας. Καθώς, ανεξήγητα, όλο αυτό, μας οδηγεί τελικά προς τον λυρικό θαυμασμό, ως ένα είδος προσωπικής μεταμέλειας για   τις ανείπωτες αυτές πράξεις βίας.

     Στις οποίες, μία άδικη και χωρίς κατανόηση κοινωνία, οδήγησε αυτές τις απελπισμένες κόρες στην πτώση και την απώλεια.

      Τα συγκεκριμένα λοιπόν αποτρόπαια γεγονότα, αν και παρουσιάζονται τελικά ως αποτέλεσμα της οδύνης που προκαλείται τόσο έντονα για την μη αποδοχή ή απόρριψη προς το πρόσωπο της γυναίκας, φίλης, ερωμένης, αδελφής, συζύγου και τελικά συνοδοιπόρου. Της οποίας οι επιθυμίες, οι προσδοκίες, οι ελπίδες και το νόημα για ζωή πρέπει τις περισσότερες φορές ν’ αποσιωπούνται.

      Καθώς προδίδονται συνεχώς από έναν παραλογισμό, και μια διαστροφή στη λειτουργία της σκέψης, που θέλει τη γυναικεία παρουσία ως κάτι το συνεχόμενα δοτικό, χωρίς όμως απαιτήσεις. Οδηγώντας αναπόφευκτα τις ίδιες, ξανά και ξανά, σε απονενοημένες πράξεις και σε καταστροφικά αποτελέσματα.

          Έτσι οι γυναίκες εγκληματούν κι αυτές, αλλά όχι αναίτια και χωρίς προσωπικό κόστος, όπως οι άνδρες. Μα σε βάρος του εαυτού τους.

          Τρωάδες του Ευριπίδη!

      Μιας και οι αποτρόπαιες πράξεις τους φέρουν το ειδικό  βάρος που κουβαλούν συνεχώς μέσα τους. Φορτωμένο σ’ ένα ιδιόμορφο ατομικό ασυνείδητο, διαμορφωμένο όμως, όχι από τις ίδιες. Άλλα από ένα παγιωμένο κοινωνικό σύστημα, που τις χρησιμοποιεί πάντα προς όφελος του, καθιστώντας τες ως δεύτερης αξίας παρουσίες.

       Και παρά τ’ ότι η ίδια η ζωή τις έχει εξοπλίσει με απαράμιλλη δύναμη, έστω και για την όποια εσχατολογική πράξη και ομολογία ύπαρξης. Αυτές ζουν συνεχώς κάτω απ’ τον φόβο της απόρριψης, που αρχέτυπα είναι ριζωμένος μέσα τους, μην επιτρέποντας να νοιώσουν ίσως πραγματικά ελεύθερες και δυνατές.

    Δημιουργώντας και διακονώντας τελικά, τις άγριες εκείνες συνθήκες, για όσους με πλήρη άγνοια δεν το αντιλαμβάνονται, που οδηγούν όμως τον άνθρωπο στην καταστροφή.

      Μιας και οι όποιες Μήδειες και Φραγγογιαννούδες,  ωσάν άλλες Μήνιδες ανά τους αιώνες -αν και κάποιοι δεν το αποδέχονται- είναι κι αυτές άνθρωποι… ό,τι κι αν έχουν κάνει!

            Υστερόγραφο

       Χωρίς καμία απολύτως πρόθεση ν’ απαλλαγούμε  από την ηθική ευθύνη, ενός από κοινού ειδεχθούς εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας. Εντούτοις… ως σκεπτόμενα όντα! Θα  πρέπει άμεσα, έχοντας την ιερή υποχρέωση, ν’ αντιληφθούμε και να κατανοήσουμε τα βαθύτερα αίτια αυτού.

         Έτσι, το κείμενο αυτό, είναι αφιερωμένο σ’ όλες τις σύγχρονες Μήδειες ανά τον κόσμο!      

          Υποσημείωση

      Για την ολοκλήρωση αυτού του κειμένου, παρέμεινα έγκλειστος στο γραφείο μου, δυσφορώντας κάποιες φορές, για όσες ώρες χρειάστηκε.

        Και παραδόξως, την πρώτη κιόλας ώρα!

     Η πένα, που κάποια γυναικεία χέρια μου έκαναν δώρο κάποτε, απόσωσε απ’ το μελάνι της, εντελώς άκαιρα. Έτσι, χωρίς άλλην επιλογή, αναγκάστηκα να χρησιμοποιήσω ένα ξεχασμένο στο συρτάρι του γραφείου κόκκινο στυλό, το οποίο και εξάντλησα επίσης, όντας κι αυτό στα τελευταία του!

      Αναφέρω δε -όλα τ’ ανωτέρω- παρεμπιπτόντως, απλώς  για να επιταχύνω την αποφόρτιση της εργασίας, ευελπιστώντας να μην έχουν καμία σημασιολογική έννοια μέσα μου.

      Αλλά και στην προσπάθεια ν¨ απαλλάξω τους αναγνώστες από κάτι τέτοιο, ανάλογα!

                                                                       Ευ Δαίμων

    Jose de Sousa Saramago –  Ιωσήφ Σαραμάγκου

                          

                            Ευ Δαίμων

                                 

     Το μυθιστόρημα αυτό… δεν είναι παρά ένας κοινωνικός εφιάλτης!

     Μία σκληρή περιγραφή μιας απόλυτα σκοτεινής εσωτερικότητας των πιο άγριων ενστίκτων επιβίωσης. Μια παραβολή, όπως αρέσκεται άλλωστε να την αποκαλεί και να την αποδίδει ο συγγραφέας, ενός κόσμου χωρίς συναίσθηση και πραγματική ηθική. Μάλλον επηρεασμένος από την απόρριψη προς την κοσμική εκκλησία. Όπου με τόσο ωμό και ακραίο ρεαλισμό έχει ήδη στο παρελθόν βιώσει η ανθρωπότητα, κατά τη διάρκεια της παρουσίας της, με μαζικό τρόπο. Καθώς εύκολα θα μπορούσε και πάλι να μετατραπεί η ζωή σε κάτι τέτοιο, εάν δεν έχει ήδη γίνει, χωρίς να το έχουμε καταλάβει καν.

      Έτσι οι πληθωρικές εικόνες του βιβλίου περιγράφουν απλώς με βιαιότητα, το τί συμβαίνει σε μια κοινωνία ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση απόλυτης, κυριολεκτικά και μεταφορικά, πνευματικής τυφλότητας και ηθικής παρακμής, που τους οδηγεί αναπόφευκτα σε κάτι τόσο καταστροφικό!

      Καθώς, κάθε πραγματική ή και εικονική επιδημία  στέρησης άξιων, οδηγεί αυτόματα τον άνθρωπο στο να επιστρέψει στην κατάσταση του ζώου, υποβιβάζοντας τον, ακόμη χειρότερα, σε μια μορφή κτηνώδους λειτουργίας των πιο σκοτεινά βαθέων ενστίκτων του.

     Πράγματα τα οποία, είναι ικανά να τον σπρώξουν σε πράξεις απόλυτου παραλογισμού και βίαιης συμπεριφοράς. Μόνο και μόνο, για να του εξασφαλίσουν τη ψευδαίσθηση μιας σωτηρίας, που έχει, έτσι κι αλλιώς, απολέσει καιρό τώρα.

    Αποτέλεσμα το οποίο δεν επηρεάζει διαλυτικά μόνο  τους κοινωνικά πάσχοντες, μιας τέτοιας επιδημίας, αλλά  κι όσους δεν έχουν φαινομενικά πληγεί από κάτι ανάλογα. Έχοντας απλά ως εφόδιο τον φόβο που τους σπρώχνει προς   μιαν άβυσσο απανθρωπιάς, με τη σαθρή πάντοτε δικαιολογία της προστασίας ενός αδιόρατου τάχα συνόλου. Καθιστώντας κάθε πράξη παράλογης βίας, που δεν αποκαλύπτει τίποτε άλλο παρά τις βαθιά ασυνείδητα αρρωστημένες επιθυμίες των μελών ενός σαθρά δομημένου κοινωνικά ιστού, ως νόμιμο αποτέλεσμα αναγκαιότητας. Που ρέπει, όμως, συνεχώς προς την αδικία που προκαλείται απ’ το συνολικό ή προσωπικό δήθεν καλό. Το οποίο τελικά αποδομεί, αργά ή γρήγορα, κάθε έννοια συλλογικότητας και κοινωνικής συνοχής.

        Η οποία, ατυχώς, μέσα στις εικονικά πολιτισμένες συνήθειές μας, αποδεικνύεται πως είναι τελικά μια αυταπάτη!

       Έτσι, το πραγματικά σκληρό αυτό βιβλίο, δεν είναι τίποτε άλλο, πάρα η πιστή περιγραφή μιας αποκάλυψης της ψεύδους κοινωνικής συμπεριφοράς, που τόσο σαθρά και πολύ πρόχειρα δομημένη, δεν θα μπορούσε ν’ αντισταθεί ούτε και στην παραμικρή ανωμαλία, που δύναται να προκύψει άξαφνα μπροστά της. Παραδιδόμενη ίσως, τελικά αμαχητί για τους περισσοτέρους, σε μια κατάσταση απολυτής εγκατάλειψης της λογικής, αποτέλεσμα της αβυσσαλέας επιθυμίας για επιβίωση και ικανοποίηση μιας ζωής χωρίς αξίες και νόημα. 

     Μιας κι ότι θεωρούμε στη ζωή δεδομένο… μόνο τέτοιο  δεν είναι!

          Υστερόγραφο

      Σε αυτό το βιβλίο λοιπόν, ένα σώφρον άτομο, από τους ελαχίστους, θα δει και καταλάβει πλήρως, ξανά, ό,τι έχει ήδη διαπιστώσει για τους πολλούς γύρω του. Ενώ οι υπόλοιποι, ίσως πάρουν μια ζοφερή εικόνα και γεύση, για το τι μπορεί να τους συμβεί, τόσο ξαφνικά, σ’ ένα τόσο δυστοπικό μέλλον.

          Υποσημείωση

     Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, είναι όντως εντελώς ακατάλληλο για μικρά παιδιά, ή και για όσους επιθυμούν να παραμείνουν κάπως έτσι! Συμβουλευτικά -όλοι οι υπόλοιποι- καλό είναι να το διαβάσουν με άδειο στομάχι, καθώς όσο περισσότερο αίμα πάει προς τα πάνω, τόσο το καλύτερο!

                                                            Ευ Δαίμων