-Ansichten eines Clowns-

                           -Heinrich Theodor Boll-       

       – Κάποιος πρέπει να πάει πολύ μακριά… ώστε να

             μάθει κάποτε πόσο μακριά μπορεί να πάει!- 

     Ένας από τους πιο σπουδαίους, πολυβραβευμένους και πολυγραφότατους Γερμανούς μυθιστοριογράφους, που με το ύφος της γραφής του, άφησε ανεξίτηλη την παρουσία του στην ιστορία της τέχνης και ειδικότερα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

     Καθώς, ως ένας ακόμη υπάλληλος βιβλιοπωλείου, στα νεανικά του χρόνια, σπούδασε αναπόφευκτα φιλολογία και φιλοσοφία. Αφιερώνοντας έτσι τη ζωή του στην απαράμιλλη τέχνη της συγγραφής λογοτεχνικών κειμένων. Αποδίδοντας σ’ εμάς την εικόνα της τέχνης του, ως έναν από τους σπουδαιότερους σύγχρονους Ευρωπαίους διανοητές.

      Αν και φανατικός ουμανιστής ο ίδιος, εντούτοις, στην ηλικία των είκοσι μόλις ετών, δεν μπόρεσε ν’ αποφύγει τη στράτευση απ’ το ναζιστικό καθεστώς κατά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Υπηρετώντας για έξι ολόκληρα χρόνια, κινδυνεύοντας να σκοτωθεί πολλές φορές. Κι έχοντας ίσως κάποιον άγιο ή το κοκαλάκι της νυχτερίδας! Τα κατάφερε τελικά κατά το τέλος ενός τόσο αιματηρού πολέμου.

         Όχι μόνο να επιβιώσει… έχοντας σώας τα φρένας!

     Αλλά και να αιχμαλωτιστεί, για καλή του και καλή μας τύχη… από τους Αμερικανούς. 

    Έτσι ελεύθερος σωματικά, ψυχικά και πνευματικά πια, συμμετείχε ενεργά στους συγγραφικούς και λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής του. Αλλά και σε πολιτιστικά και πολιτικά κινήματα που ώθησαν τον ακτιβισμό, όπως αυτό των Πρασίνων της σπουδαίας Γερμανίδας πολιτικού, Αμερικανικής καταγωγής, Petra Kelly.

      Ασχέτως με το πως κατάντησε… κάτι τόσο ελπιδοφόρο στις μέρες μας!

     Τοποθετώντας εκούσια τον εαυτό του ανάμεσα σ’ αυτούς που επιτελούσαν το έργο της απενοχοποίησης, μιας τόσο βαριάς και σκοτεινής συνείδησης της πατρίδας του. Της οποίας όμως τα γκρίζα σύννεφα… συγκεντρώνονται και πάλι σήμερα πάνω από μια αρρωστημένα ενοχική κατάσταση!

      Ωστόσο, η αγάπη προς τη σάτιρα, την κριτική και τον κοινωνικό προβληματισμό, τον οδήγησε τελικά μετά τον πόλεμο στην έκδοση των σπουδαίων βιβλίων του. Αλλά και στην προσωπική του συστράτευση με τις ανθρώπινες αλήθειες, που μάλλον δεν είναι εύκολο να κρυφτούν ή και να αποσιωπηθούν ακόμη. Περιγράφοντας έτσι τις αθλιότητες που μπορεί ν’ αντέξει ο άνθρωπος κάτω από συνθήκες βαθιάς παρακμής, και απώλειας της προσωπικής ηθικής και εντιμότητας.

       Πράγματα τα οποία… μπορεί, εάν όχι στα σίγουρα, να βίωσε κι ο ίδιος από κοντά!

       Στο ανωτέρω λοιπόν βιβλίο, ο συγγραφέας αρνείται πεισματικά την αποδοχή μιας προσποιητής εικόνας έντεχνης κανονικότητας. Διαλύοντας ό,τι επιβάλλεται από μια κοινωνία που αγκιστρωμένη φανατικά σε μια βολική ηθική και πλαστή σταθερότητα, μας απογοητεύει τελικά καθιστώντας μας ως μοναχικές υπάρξεις. 

     Υποπροϊόντα δηλαδή μιας ψεύτικη άποψης για ευμάρεια, που επιμένει πως οι κοινωνικοί κανόνες πρέπει πάντα να τηρού-νται απαράλλαχτα, έστω κι αν είναι όντως κενοί ουσίας και περιεχομένου.

     Εντούτοις, ο ήρωας του βιβλίου αρνείται ν’ αποδεχθεί τις αποφάσεις και επιλογές των άλλων, για το πως πρέπει να ζει, αλλά και ν’ αλληλεπιδρά μέσα σ’ ένα κοινωνικό σύστημα.

      Καθιστώντας τελικά την ύπαρξη του ανάμεσα στους άλλους, ως έναν έντιμο κλόουν στα μάτια των υπολοίπων, παρά έναν ανήθικο υποκριτή μπροστά στα δικά του.

      Έτσι η ελεύθερη σκέψη και οι πράξεις του εισέρχονται αναπόφευκτα στη σκιά. Αυτό δηλαδή που αναγνωρίζεται ως περιθώριο για τους περισσοτέρους, όντας ακούσια παγιδευμένοι σε μια κατάσταση πρακτικής ωφελιμότητας. Οι οποίοι βιώνουν την εμπειρία της μάσκας συνεχώς, -Καρλ Γιουνγκ- αρνούμενοι ίσως από φόβο ν’ αντιληφθούν πως ο ήρωας αντιμετωπίζεις τις ασυνείδητες σκέψεις του σχεδόν συνειδητά. Χαρακτηρίζοντας τον τελικά ως ανώριμα αμετανόητο ή και παράφρονα.

         Όπως συνήθως γίνεται… σε ανάλογες περιπτώσεις!

     Την ώρα που ο συγγραφέας μας καλεί να προχωρήσουμε προς την εσωτερική μας επιθυμία για καλοσύνη, ανθρωπιά και προσωπική ολοκλήρωση. Παρά προς τη βολική πάντοτε άποψη της ασθενούς πλειοψηφίας, και την αποδοχή των προτύπων μιας ολοκληρωτικά αγκυλωμένης άποψης για την κοινωνία.

      Έτσι ο ήρωας του βιβλίου καταλήγει τελικά στα μάτια όλων ως ένας αποτυχημένος. Η θέση του όμως αυτή, μόνο ως τέτοια δεν θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή στη σκέψη των ελεύθερων ανθρώπων.

     Μιας και μας καταδεικνύει, πως έστω και μία ωφέλημα διδακτική ήττα, είναι όντως απείρως καλύτερη από μια εύκολη και κενή αξίας νίκη.

                  Υστερόγραφο

     Μιας και το να παραμείνουμε ο εαυτός μας, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, απ’ το να αποδεχθούμε ό,τι άλλο θα ήθελαν οι άλλοι για εμάς. Είναι απλώς το προσωπικό καθήκον που οφείλουμε απέναντι στο εγώ και το είναι μας.

  Ευ Δαίμων

-Ολοκληρωτισμός-

Άρθρο γνώμης / κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός

                    

                                       

      Ο άνθρωπος είναι αυτό… που θέλει ο ίδιος να είναι!

                                                    Ζαν Πωλ Σαρτρ

     Η εφαρμογή κάθε είδους ολοκληρωτικής εξουσίας, ως εικόνα καταπίεσης και αυταρχισμού προς μία αδύναμη  ν’ αντιδράσει πλειοψηφία ή μειοψηφία. Χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα οποιαδήποτε μορφή αντικοινωνικής δράσης ή συμπεριφοράς, σκόπιμη επιβολή φόβου ή και καταστολής ακόμα. Όπως ο οικονομικός στραγγαλισμός, η αυθαίρετα  επιλεκτική εφαρμογή νόμων, ο φανατισμός κάθε είδους, η ιδεολογικά πολιτική διαστροφή, ακόμα και η κακή χρήση της τεχνολογίας.

          Ονομάζεται, όχι άδικα ίσως… ως δεσποτισμός!

     Η δημιουργία δηλαδή τις περισσότερες φορές μιας οντότητας, ως ένα ελάχιστο μέρος ενός ευρύτερου συνόλου, που επιβάλει όμως τη θέληση της με απόλυτα αυθαίρετο τρόπο, πάντα προς όφελος της. Υποτάσσοντας στις διεστραμμένες κι ακόρεστα άπληστες επιθυμίες της, κάθε έννοια ελεύθερης βούλησης ή και σκέψης ακόμα.

       Επίσης όμως, και μιας ευκαιριακής πλειοψηφίας, που θεωρεί, αυθαίρετα, δικαίωμά της να επιβάλλεται συνολικά. Και η οποία, με την άκρατη εφαρμογή διαφόρων μορφών κοινωνικής βίας.

       Ένα είδος δηλαδή δυστοπικής έκφρασης της εξουσίας.

      Αποβλέπει σχεδόν πάντα στην επικράτηση των ολίγων και εκλεκτών, έναντι στο γενικότερο όφελος των πολλών που απαρτίζουν ένα μάλλον υγιές σύνολο.

         Ίσως και όχι…

    Ή ακόμα των πολλών και δυνατών, απέναντι στους λίγους και αδυνάτους.

      Και καθώς ο δεσποτισμός συνεχίζει αδιάκοπα να είναι  εκείνο το πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό σύστημα, όπου η άσκηση της εξουσίας συγκεντρώνεται αποκλειστικά στα χέρια των προνομιούχων ή ακόμη και του ενός. Δήθεν θεόσταλτου, χαρισματικού ή εμπνευσμένου ηγέτη.

       Και η οποία παλαιότερα ονομαζόταν απολυταρχική, τυραννική, δικτατορική κτλ.

     Ενώ τώρα πια, χαρακτηρίζεται ως αντιπροσωπευτική, συνεχίζοντας όμως ν’ αποκλείει την όποια άμεση σχέση και επαφή των περισσοτέρων με τα κοινά. Εξασφαλίζοντας κάπως έτσι για τον εαυτό της την έννοια της αυθεντίας!

      Καταλήγει τελικά να εγκολπώνεται όλα τα ειδεχθή χαρακτηριστικά μιας άδικα και ουσιαστικά παράνομης άσκησης εξουσίας, των ολίγων απέναντι στους πολλούς. Μα και των όποιων προνομιούχων, απέναντι σ’ όσους υστερούν.

                                           ***

      Εγκαταλείποντας λοιπόν αυτή τη σύντομη, αλλά και  τόσο απαραίτητα ιστορική διαδρομή περί ολοκληρωτισμού.

      Ας ασχοληθούμε λίγο περισσότερο με τον σύγχρονο δεσποτισμό και τις μορφές που έχει πλέον προσλάβει στον κόσμο των ανθρώπων σήμερα. Στην προσπάθεια πάντοτε να επιβιώσει διατηρώντας και εξασφαλίζοντας την κενή περιεχομένου ύπαρξη του, ως κάτι το αναγκαία απαραίτητο για το κοινωνικό σύνολο.

     Μιας ψευδαίσθησης δηλαδή που επιβάλλεται ανάμεσα  στα αδαή ή ημιμαθή μέλη μιας κοινωνίας, αποτέλεσμα πάντα της έλλειψης παιδείας και λογικής σκέψης.

       Τι γίνεται όμως σήμερα… και ποια είναι η μορφή του σύγχρονου δεσποτισμού!

     Ο οποίος εφαρμόζεται μάλλον με την εικόνα των όποιων κοινωνικά επιβαλλόμενων πρακτικών. Αλλά και των συνθηκών που έχουν θεσμοθετηθεί πλέον ως συνολικά αποδέκτες. Από μια εικονική τάχα επιθυμία της πληροφορίας, που πρακτικά ίσως να εξυπηρετεί τις πλειοψηφίες να συνυπάρχουν αρμονικά ως μάζα.

     Αλλά και επακόλουθα, ως μια πρακτική εφαρμογή νόμων   και κανονισμών, που επιβάλλουν συγκεκριμένες συμπεριφορές ανάμεσα στα μέλη μιας δήθεν πολιτισμένης κοινωνίας των σύγ-χρονων ανθρώπων. Με απώτερο βέβαια σκοπό την ευημερία όλων, ως μια αυταπάτη καθησυχασμού των ενστίκτων.

      Ενώ στην πραγματικότητα, ενδιαφέρεται αληθινά μόνο  για τη διατήρηση της εξουσίας των ολίγων και εκλεκτών, πάνω σ’ ένα αδύναμο ν’ αντιδράσει κοινωνικό σύνολο. Το οποίο, έτσι όπως τα έχει ίσως εντελώς χαμένα, λόγω αδυναμίας προς λογική σκέψη. Αδυνατεί ν’ ανταποκριθεί από μόνο του, ακόμα και στις προσωπικές του ανάγκες και θέλω. Παραδίδοντας αμαχητί την όποια δυναμική της ύπαρξης του, σ’ όποιους προσποιητά το διαβεβαιώνουν πως επιθυμούν μόνο το καλό του.

       Όπου χαρακτηριστικά, κι όχι τόσο άδικα ίσως για τους απανταχού κατέχοντες τη γνώση της πληροφορίας, και  κατ’ επέκταση τη δύναμη της εξουσίας, ονομάζεται πλέμπα!

      Αυτή λοιπόν η μάζα των ημιμαθών ατόμων, που χρησιμοποιείται συνεχώς κι αδιαλείπτως -ιστορικά- ως το   μέσον και η πρώτη ύλη για τεχνολογική ανάπτυξη και δήθεν πολιτισμό. Διατηρείται επιμελώς από μια δεσποτική κάστα ως το απαραίτητο υλικό για την επίτευξη κέρδους και τη συνεχή απόκτηση προνομίων. Διαμέσου πάντα μιας δήθεν αντιπροσωπευτικής πρακτικής κατευνασμού και αποχαύνωσης.

      Μιας και το να διαμοιράζουν χάνδρες, καθρεφτάκια και μεταξωτές κορδέλες στο πόπολο, ήταν από πάντα η πιο αποτελεσματική πρακτική εξαγοράς της συγκατάθεσής του.

     Νομιμοποιώντας όμως κάπως έτσι… τα εγκλήματα που διαπράττονται δυστυχώς καθημερινά σ’ όλα τα πλάτη και μήκη του πλανήτη γη!

      Ταΐζοντας και καθησυχάζοντας ανελλιπώς, με υλικά κι όχι μόνο σκουπίδια, τις μάζες.

    Κι όχι με την αστείρευτη δίψα της πνευματικότητας, και τη συνεχή αναζήτηση μιας προσωπικής αλήθειας, που είναι η πραγματική τροφή της ελεύθερης σκέψης.

       Καθώς, πολύ εύκολα, εξαγοράζεται συνεχώς η όποια συγκατάθεση -βλέπε ψήφος- για τη συνέχιση της απανθρωπιάς και των αποτρόπαιων πράξεων.

        Με την εντελώς ψευδή σπουδή…!

     Πως ωσάν μέλος μιας συγκεκριμένης πολιτείας, πράττεις πάντα το καθήκον που επιβάλλεται, απέναντι στην κοινωνία και την χώρα σου. Αδικώντας ίσως κάποιους άλλους, που απλά δεν τα καταφέρνουν.

       Αναγορεύοντας έτσι δικαιωματικά τους ίδιους και τους ίδιους πάντοτε, ως πρότυπα. Και τους υπολοίπους, ως εργαλεία προς απόκτηση κέρδους και δύναμης. Και εξ ανάγκης, ως μη αποδεκτά μέλη στο περιθώριο μιας δογματικής κοινωνίας.

      Καθώς το να παραδίδεις την εξουσία σε κλέφτες και 

          απατεώνες… δεν σε κάνει θύμα, αλλά συνένοχο!

                                                 Τζορτζ Όργουελ

     Έτσι η πλήρης αποχαύνωση για την οποία μιλήσαμε προηγούμενα. Λειτουργεί πάντοτε κατασταλτικά απέναντι  σε οποιαδήποτε επιθυμία για ουσιαστική αλλαγή μέσα στην κοινωνία, αποτρέποντας κάθε επιθυμία για ελεύθερη σκέψη, βούληση και πράξη.

      Καθώς η σπουδή μπροστά σε μία ή και περισσότερες χρωματιστές οθόνες, εκεί δηλαδή που προβάλλονται σωρηδόν οι προεπιλεγμένες εικόνες, πάντα από κάποιους άλλους. Αντί ν’ ανατρέξει το διψασμένο άτομο για γνώση και αλήθεια, σε μια βιβλιοθήκη. Μετατρέπει σχεδόν το σύνολο των μελών μιας κοινωνίας, σε ανίκανους ν’ αντισταθούν δέκτες.

      Οι οποίοι δεν έχουν καμία δυνατότητα να εκπέμψουν,  τίποτε άλλο, παρά το παραμιλητό ενός πνευματικού υπνοβάτη.

     Ο οποίος μπορεί να υφίσταται μεν ως παρουσία… αλλά δεν δύναται να συμμετέχει σε τίποτα!

     Έτσι, ό,τι κι αν ακούει, βλέπει ή νομίζει πως αισθάνεται πάντα μες από μια οθόνη, -κι όχι πραγματικά- φαντάζει πλέον γι’ αυτόν αληθινό και μη αμφισβητήσιμο.

      Εντούτοις, ζώντας τελικά έναν ιδιότυπο ολοκληρωτισμό, ο δεσποτισμός βρίσκει το πρόσφορο έδαφος ν’ αναπτυχθεί, μιας και ξεκινά αρχικά από μέσα μας.    

       Ωστόσο, μ’ αυτό τον τόσο υπεραπλουστευμένο τρόπο,  κάθε προσπάθεια αντίδρασης ή και αντίστασης ακόμη προς την εκάστοτε διεφθαρμένη εξουσία, κηρύσσεται αυτόματα ως παράνομη και καταχρηστική.

     Καθώς η αμφισβήτηση της δύναμης των νόμων, αλλά  και των κοινωνικών κανόνων, θεωρείται αμέσως εγκληματική.

     Καθιστώντας όμως έτσι την ελευθερία του ατόμου, ως  ένα απραγματοποίητο όνειρο. Και την άσκηση εξουσίας προς τις μάζες των πολιτών, ως δήθεν επιβεβλημένα απαραίτητη.

     Καθησυχάζοντας τελικά την πλειοψηφία πως επιτελεί  το καθήκον της, μη βελτιώνοντας όμως την κριτική της σκέψη.

     Ενώ ταυτόχρονα, εκφοβίζει και τρομοκρατεί κάθε άλλη επιλογή, ως μη αποδεκτή και επιζήμια για το κοινωνικό σύνολο.    

              Υστερόγραφο

      Τελικά η μόνη επιλογή που απομένει στο άτομο, είναι   η πρακτική μιας εσωτερική επανάστασης. Με αυτοσκοπό και στόχο τη βελτίωση μιας ιδεολογικά, αλλά και πρακτικά, άποψης για τη ζωή.

      Μιας και τα υπόλοιπα είδη επαναστατικής άσκησης,  -ιστορικά και πάλι- μας οδηγούν σχεδόν πάντα σε μία πιο δυστοπική εγκαθίδρυση εξουσίας, και μια πιο σκληρή μορφή δεσποτισμού προς τους πολίτες.

              Υποσημείωση

      Γιατί η εικόνα… όσο καλή κι αν είναι… ακόμα κι αν  κινείται! Δεν είναι ποτέ το αντικείμενο, αλλά η απεικόνισή  του και μόνον.

      Τούτου δοθέντος λοιπόν, μην έχοντας άλλην επιλογή,  ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον να προβληματιστούμε, όλοι μαζί, εάν όχι οι περισσότεροι, για το μέλλον των παιδιών μας!

          Καλό χειμώνα…

                                                                             Ευ Δαίμων