Το βιβλίο «Hobo« του Ευ Δαίμονα είναι ένα μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε το 2024. Ο Ευ Δαίμονας είναι γνωστός για τη μοναδική γραφή του, που συνδυάζει σκοτεινά, συχνά σουρεαλιστικά στοιχεία με κοινωνική κριτική και ανθρώπινες ιστορίες. Ο «Hobo« αποτελεί μια εξερεύνηση της ανθρώπινης κατάστασης, με χαρακτήρες που βρίσκονται στα όρια της κοινωνίας, ανθρώπους που ζουν σε περιθώρια, αντιμετωπίζουν αμφιβολίες, φόβους και αναζητούν νόημα σε έναν κόσμο που συχνά τους απορρίπτει.
Το βιβλίο αντλεί από την εικόνα του hobo, του περιπλανώμενου ανθρώπου που ζει εκτός συμβατικών κοινωνικών δομών, και τη χρησιμοποιεί ως μεταφορά για να διερευνήσει θέματα όπως η μοναξιά, η αλλοτρίωση, η ταυτότητα και η αναζήτηση ελευθερίας. Οι ιστορίες του είναι γεμάτες ένταση, συμβολισμούς και μια βαθιά ανθρωπιά, που προκαλούν τον αναγνώστη να σκεφτεί πέρα από την επιφάνεια.
Αν σας ενδιαφέρουν ιστορίες που ερευνούν τα βάθη της ανθρώπινης ψυχής και της κοινωνίας, αυτό το βιβλίο είναι μια εξαιρετική επιλογή.
Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου
Ο υπεράνθρωπος ως ύπαρξη κι ως απώλεια, μία ασύμβατη παρουσία μέσα στην πραγματικότητα των άλλων. Η επικοινωνία του ασυνείδητου με τη μορφή ενός άστεγου παράφρονα εμπρός στην έκφραση της ελεύθερης βούλησης. Μια αδιέξοδη φαινομενικά εικόνα απέναντι στη φυσιολογική εξήγηση. Ένα πέρασμα ζωής, ατελεύτητου χρόνου κι απροσδιόριστου χώρου, μπροστά στην έκφραση του είναι, του εγώ και του μηδέν. Στην πραγματικότητα… μια ξεκάθαρη επιθυμία αμφιθυμίας. Μια διαδρομή προσωπικής υπέρβασης, ένα ταξίδι όπως τόσα και τόσα άλλα!
Πολύς λόγος γίνεται για την ανθεκτικότητα, η οποία μας επιτρέπει να επανέλθουμε μετά από δυσκολίες είτε πρόκειται απλά για μία δύσκολη μέρα στην δουλειά, είτε για πιο σοβαρά δυσάρεστα γεγονότα. Είναι εύκολο να μπούμε στη διαδικασία να σκεφτούμε ότι η ανθεκτικότητα είναι ένα χαρακτηριστικό που το έχουμε ή δεν το έχουμε, παρόλα αυτά μία πρόσφατη έρευνα έρχεται να υποστηρίξει την ιδέα ότι το επίπεδο ανθεκτικότητας μας αλλάζει σε διαφορετικά πλαίσια. Η ανθεκτικότητα δεν είναι ένα χαρακτηριστικό αλλά μια δυναμική διαδικασία η οποία εδρεύει στην συναισθηματική σταθερότητα.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Group and Organization Management και διερευνά στενά την ανθεκτικότητα στο χώρο εργασίας. Το συμπέρασμα της είναι ότι η ανθεκτικότητα δεν είναι ένα στατικό φαινόμενο και αντίθετα θα πρέπει να την δούμε σαν κάτι πιο ευέλικτο.
Οι συμμετέχοντες ήταν μέλη μιας πανεπιστημιακής μπάντας στην Αμερική. Επιλέχθηκαν λόγο της υψηλού επιπέδου δέσμευσης και προσπάθειας που απαιτείται από μέρους τους για να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο απόδοσης και εξάσκησης. Οι συμμετέχοντες πρώτα δήλωσαν εάν ήταν νέοι ή όχι στην μπάντα και στη συνέχεια συμπλήρωσαν μία κλίμακα συναισθηματικής σταθερότητας δηλώνοντας πόσο συμφωνούν με την δήλωση “αλλάζει η διάθεσή μου συχνά”.
Στη συνέχεια κάθε εβδομάδα για ένα διάστημα δώδεκα εβδομάδων οι συμμετέχοντες συμπλήρωναν κλίμακες συναισθηματικής εξάντλησης (πχ. νιώθω συναισθηματικά εξαντλημένος) και δέσμευσης(π.χ “νιώθω έντονο αίσθημα του ανήκειν στην μπάντα” και επίσης κατέγραφαν πόσο υψηλός ήταν ο φόρτος εργασίας τους. Τέλος μετά το διάστημα των 12 εβδομάδων οι συμμετέχοντες δήλωσαν κατά πόσο ενδιαφέρονται να παραμείνουν στην μπάντα. Επίσης καταγράφηκε εάν πράγματι παρέμειναν στην μπάντα το επόμενο διάστημα.
Κατά τη διάρκεια της μελέτης, τα μέλη της μπάντας ένιωθαν ότι ο φόρτος εργασίας τους αυξανόταν, καθώς και οι απαιτήσεις. Ο αυξημένος φόρτος εργασίας επίσης συνοδευόταν από αυξημένο αίσθημα εξάντλησης και burnout και μειωμένα επίπεδα δέσμευσης και ανήκειν. Αυτό το αυξημένο συναίσθημα εξάντλησης κατά τη διάρκεια της μελέτης ήταν παρόμοια τόσο για τα άτομα με υψηλή συναισθηματική σταθερότητα όσο και σε αυτά με χαμηλή συναισθηματική σταθερότητα. Παρόλα αυτά , όσο αφορά την δέσμευση όσοι ήταν συναισθηματικά πιο σταθεροί ήταν πιο πιθανό να διατηρήσουν την δέσμευση τους και το συναίσθημα του ανήκει σε σχέση με αυτούς που ήταν χαμηλά σε αυτό το χαρακτηριστικό, οι οποίοι εμφάνησαν μικρή κάμψη κατα τη διάρκεια των δώδεκα εβδομάδων. Επίσης οι νεοφερμένοι στην ομάδα ήταν πιο πιθανό να παραμείνουν σε αυτοί από τα παλαιότερα μέλη, και έδειξαν λιγότερα σημάδια εξάντλησης στο διάστημα των 12 εβδομάδων.
Πορείες που δείχνουν μικρότερη αύξηση της εξάντλησης και συνεχιζόμενη δέσμευση παρά το αυξημένο φόρτο εργασίας αντανακλούν την ανθεκτικότητα σύμφωνα με τους συγγραφείς. Το συμπέρασμα από τα αποτελέσματα είναι ότι η ανθεκτικότητα δεν είναι απλά ένα προσωπικό χαρακτηριστικό. Οπως θα φαντάζεστε ίσως, υπάρχει μία σχέση ανάμεσα στο αίσθημα δέσμευσης και την πρόθεση να παραμείνει κάποιος στην μπάντα. Αυτοί που παρέμειναν στο ίδιο επίπεδο δέσμευσης (ή που η δέσμευση τους αυξήθηκε κατά την διάρκεια της μελέτης) ήταν πιο πιθανό να δηλώσουν ότι θα επιστρέψουν στην μπάντα αλλά και να το κάνουν τελικά.
Αυτή η μελέτη δείχνει ότι η ανθεκτικότητα είναι μία διαδικασία που κυμαίνεται με το πέρασμα του χρόνου και όχι ένα σταθερό χαρακτηριστικό. Αυτό το συμπέρασμα κάνει τις ετήσιες έρευνες προσωπικού να χρειάζονται περισσότερη συζήτηση σύμφωνα με τους συγγραφείς. Επειδή διενεργούνται μία φορά το χρόνο, δεν έχουν την δυνατότητα να αποτυπώσουν τις αλλαγές στην πολυπλοκότητα της ανθεκτικότητας, η επαγγελματική εξουθένωση και η διατήρηση του προσωπικού είναι στοιχεία που ενδέχεται να μεταβάλλονται από μήνα σε μήνα, από έργο σε έργο και από άτομο σε άτομο. Υιοθετώντας μια πιο ευέλικτη προσέγγιση στην ανθεκτικότητα αλλα και στην ευημερία των εργαζομένων γενικότερα ίσως είναι ένας καλύτερος τρόπος για την διατήρηση ενός πιο υγιούς χώρου εργασίας.
Οι μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να εξετάσουν τους προστατευτικούς παράγοντες: υπάρχουν στοιχεία / ενέργειες που μπορούν να εφαρμόσουν οι εταιρίες εσωτερικά ώστε να αυξηθεί η ανθεκτικότητα ή δέσμευση και το συναίσθημα ανήκειν. Η ανθεκτικότητα δεν είναι ένα χαρακτηριστικό αλλά μια δυναμική διαδικασία η οποία εδρεύει στην συναισθηματική σταθερότητα.
Το Ikigai (προφέρεται: ee-key-guy) είναι μια ιαπωνική έννοια που συνδυάζει τους όρους iki, που σημαίνει «ζωντανός» ή «ζωή», και gai, που σημαίνει «όφελος» ή «αξία». Όταν συνδυάζονται, αυτοί οι όροι σημαίνουν αυτό που δίνει αξία, νόημα ή σκοπό στη ζωή σας. Το Ikigai είναι παρόμοιο με τον γαλλικό όρο «raison d’être», που σημαίνει «λόγος ύπαρξης»
Η έννοια του ikigai λέγεται ότι έχει εξελιχθεί από τις βασικές αρχές υγείας και ευεξίας της παραδοσιακής ιαπωνικής ιατρικής. Αυτή η ιατρική παράδοση υποστηρίζει ότι η σωματική ευεξία επηρεάζεται από την ψυχο-συναισθηματική υγεία και την αίσθηση του σκοπού στη ζωή ενός ατόμου.
Η Ιαπωνέζα ψυχολόγος Michiko Kumano (2017) έχει πει ότι το ikigai είναι μια κατάσταση ευεξίας που προκύπτει από την αφοσίωση σε δραστηριότητες που κάποιος απολαμβάνει, οι οποίες του φέρνουν και μια αίσθηση πληρότητας.
Η Michiko διακρίνει περαιτέρω το ikigai από την προσωρινή ευχαρίστηση (ηδονή, με την αρχαία ελληνική έννοια) και το συνδέει με την ευδαιμονία – την αρχαία ελληνική αντίληψη μιας καλοζωισμένης ζωής, που οδηγεί στην υψηλότερη και πιο διαρκή μορφή ευτυχίας.
Το ikigai συνδέεται επίσης με την έμφαση της Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας στην αναζήτηση δραστηριοτήτων που παράγουν ευχαρίστηση και αίσθηση κυριαρχίας, ειδικά ως τρόπο για την ανακούφιση της καταθλιπτικής διαταραχής.
Ο Ken Mogi, νευροεπιστήμονας και συγγραφέας του βιβλίου «Awakening Your Ikigai» (2018, σελ. 3), λέει ότι το ikigai είναι μια αρχαία και οικεία έννοια για τους Ιάπωνες, η οποία μπορεί να μεταφραστεί απλά ως «ένας λόγος να σηκωθείς το πρωί» ή, πιο ποιητικά, ως «ξυπνώντας στη χαρά».
Το ikigai φαίνεται επίσης να σχετίζεται με την έννοια της ροής (flow), όπως περιγράφεται στο έργο του Ούγγρου-Αμερικανού ψυχολόγου Mihaly Csikszentmihalyi. Για τον Csikszentmihalyi, η ροή συμβαίνει όταν βρίσκεσαι στη «ζώνη σου», όπως λένε συχνά για τους αθλητές υψηλών επιδόσεων.
Η ροή είναι μια σειρά από «καλύτερες στιγμές» ή στιγμές όπου είμαστε στο καλύτερό μας. Αυτές οι καλύτερες στιγμές «συνήθως εμφανίζονται όταν το σώμα ή το μυαλό ενός ατόμου τεντώνεται στα όριά του, σε μια εθελοντική προσπάθεια να καταφέρει κάτι δύσκολο και αξίας» (Csikszentmihalyi, 1990).
Μπορούμε να πούμε ότι η ροή συμβαίνει όταν κάνεις συνεχώς κάτι που αγαπάς και στο οποίο είσαι καλός, με την πιθανή πρόσθετη ικανοποίηση ότι προσφέρεις αξία στις ζωές των άλλων. Σε μια τέτοια περίπτωση, η ροή μπορεί να θεωρηθεί ότι εναρμονίζεται με το ikigai σου, ή τις δραστηριότητες που δίνουν νόημα και σκοπό στη ζωή σου.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το ikigai δεν αναφέρεται συνήθως μόνο στον προσωπικό σκοπό και την πληρότητα στη ζωή κάποιου, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τους άλλους ή την ευρύτερη κοινωνία.
Παρόλο που έχει υποστεί κάποιες ιστορικές μεταβολές στη σημασία του, το ikigai συνήθως αναφέρεται τόσο ως μια προσωπική αναζήτηση όσο και ως κάτι που ωφελεί τους άλλους. Στο τέλος, το ikigai φέρνει νόημα, σκοπό και πληρότητα στη ζωή σου, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλει στο καλό των άλλων.
Επιπλέον, λέγεται ότι όλοι έχουν ένα ikigai – τη συγκεκριμένη τομή του πάθους, του ταλέντου και της δυνατότητας να ωφελήσουν τους άλλους. Είναι απλώς θέμα να το βρεις. Το ταξίδι προς το ikigai μπορεί να απαιτεί χρόνο, βαθιά αυτοανάκριση και προσπάθεια, αλλά είναι ένα ταξίδι που όλοι μπορούμε να κάνουμε.
«Το ανθρώπινο αγαθό πρέπει να έχει δύο χαρακτηριστικά.
Πρέπει να είναι τελικό (τέλειον), κάτι που επιλέγεται πάντοτε προς χάρη του εαυτού του και ποτέ ως μέσο για την επιδίωξη άλλου σκοπού.
Επίσης πρέπει να είναι αὔταρκες, κάτι που από μόνο του καθιστά τη ζωή άξια επιλογής. Και τα δύο αυτά γνωρίσματα χαρακτηρίζουν την ευδαιμονία.
Απομένει όμως να ρωτήσουμε τι είναι η ευδαιμονία.
Ο Αριστοτέλης για να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα εισάγει την πλατωνική έννοια του έργου ή της λειτουργίας. Ουσιαστικά θέτει το ερώτημα, ποιο είδος ζωής παρέχει στον άνθρωπο τη μεγαλύτερη ικανοποίηση, αλλά, για να βρει την απάντηση, θεωρεί αναγκαίο να ρωτήσει ποια είναι η χαρακτηριστική λειτουργία του ανθρώπου.
Το ερώτημα αυτό το δανείζεται από τις τέχνες, αλλά εκεί η απάντηση είναι απλή. Δεν είναι δύσκολο να διαπιστωθεί ότι η λειτουργία ενός αυλητού είναι να παίζει τον αυλό ή ότι η λειτουργία ενός πέλεκυ είναι να κόβει. Ακόμη και στα μέρη ενός ζωντανού σώματος -το μάτι ή το χέρι- εύκολα διακρίνεται ο προορισμός τους. Αντίθετα, δεν είναι εύκολο να λεχθεί ποιο είναι το έργο του ανθρώπου.
Για να απαντήσει στο ερώτημα ο Αριστοτέλης εξετάζει ποιο έργο μπορεί να επιτελέσει μόνον ο άνθρωπος. Η αύξηση και η αναπαραγωγή είναι κοινή σε ανθρώπους, ζώα και φυτά, η αίσθηση είναι κοινή σε ανθρώπους και ζώα· επομένως, καμιά από αυτές τις λειτουργίες δεν μπορεί να χαρακτηρίζει ειδικά τον άνθρωπο.
Αλλά, όπως διδαχθήκαμε στο Περί ψυχής σχετικά με τον άνθρωπο, σε αυτές τις λειτουργίες προστίθεται μια ανώτερη λειτουργία, που ο Αριστοτέλης την ονομάζει εδώ το λόγον ἔχον, «αυτό που έχει ορισμένο σχέδιο ή κανόνα».
Σε αυτή τη δύναμη περιλαμβάνονται δύο υπολειτουργίες, μία που κατανοεί το σχέδιο και μία που το υπακούει. Η ζωή αυτής της λειτουργίας πρέπει να είναι η ευδαιμονία.Δεύτερον, η λειτουργία πρέπει να είναι ενέργεια και απλώς δύναμη.
Τρίτον, πρέπει να είναι σύμφωνη με την αρετή ή, αν υπάρχουν περισσότερες αρετές, με την καλύτερη και τελειότερη από αυτές. Τέταρτον, πρέπει να εκδηλώνεται όχι μόνο για σύντομες χρονικές περιόδους, αλλά για ολόκληρη τη ζωή.»
[W.D. Ross, Αριστοτέλης, Μ.Ι.Ε.Τ.: Αθήνα 21993, σ.271-272]
Ευ Δαιμονία 