Αρχείο κατηγορίας ΒΙΒΛΙΑ

Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν

                    

                              

Ήσυχοι λαοί βοσκάτε,
δεν σας ξυπνά τιμής κραυγή,
κοπάδια τη σκλαβιά ζητάτε,
για σας ο κούρος και η σφαγή.

Γενιά, γενιά κληρονομάτε
δεσιά, κουδούνια και μαντρί.

      Αν και η ρωσική ποίηση δεν αξιώθηκε -αναφορικά- την πληθώρα της ελληνικής. Εντούτοις, η παρουσία και μόνο του Πούσκιν, ως υπέροχα αγαθή εικόνα, αντικαθιστά επάξια την ομορφιά και το κάλος της ανώτερης δημιουργίας.

Εις τους αιώνας… των αιώνων, αμήν!

      Αφού συνολικά η αναζήτηση για τις ψηλότερες κορυφές  της ποίησης, αποδόθηκε ονομαστικά, δικαίως στους Καβάφη, Μπολντέρ και Πούσκιν. Κι ενώ όλοι φαντάζουν στα μάτια και τ’ αυτιά κάθε ανειδίκευτου, ως μακρινά διαφορετικοί. Ωστόσο  -και οι τρεις- ξεκινώντας απ’ τον ρομαντισμό και καταλήγοντας στο ρεαλισμό. Είναι και αποτελούν, τα κύρια και ζωτικά όργανα ενός πνευματικού συνόλου.

        Που δεν είναι τίποτε άλλο…!

     Παρά η κορυφαία δημιουργία της ανθρώπινης σκέψης, στο σύνολό της, μέχρι και σήμερα. 

     Όντας, όμως, κάτι το ιδιαίτερο!

      Θα ήταν λοιπόν -τουλάχιστον- βαριά ύβρης το να τους ξεχωρίσουμε μόνο από το έργο τους. Καθώς κάτι τέτοιο ισχύει απόλυτα για το μεγάλο αυτόν Ρώσο ποιητή και πεζογράφο. Ο οποίος, επάξια κατακτά τον τίτλο του διδασκάλου για όλους τους υπολοίπους ρομαντικούς συγγραφείς και ποιητές.

     Καθώς το επαναστατικό πνεύμα του, οδήγησε τελικά στη γέννηση του ρεαλισμού, σε όλες τις μορφές τέχνης, αποδίδοντας στη γραφή, όλων όσων ακολούθησαν, ποιότητα και ποικιλία.

       Όμως, όπως ατυχώς συνηθίζεται ακόμα και σήμερα, γι’ άλλους ίσως λόγους. Ο Πούσκιν, ακόμα ένας που τόσο πρόωρα και τόσο άδικα, άφησε το έργο του μάλλον ημιτελές, στερώντας μας μια πνευματική συνέχεια. Εντούτοις, ποσοτικά, όσο και ποιοτικά, πρόφθασε να μας κληροδοτήσει ένα απόθεμα λογοτεχνικών δημιουργιών του. Ξεκινώντας από την ποίηση, μέχρι και τις μορφές του πεζού λόγου, όπως παραμύθια, μυθιστορήματα και θεατρικά έργα.

      Ωστόσο, όντας ο ίδιος ένας πνευματικός γίγαντας,  ανάμεσα στους νάνους της εποχής, δεν μπόρεσε ν’ αντισταθεί απέναντι σ’ όλα όσα ο ίδιος διαφωνούσε ριζικά.

      Ευγενούς καταγωγής, δεν δίστασε στιγμή να στηλιτεύσει την κοινωνική και πολιτειακή κατάσταση της εποχής του. Όντας δημόσιος αρχικά υπάλληλος, υφιστάμενος του τότε υπουργού εξωτερικών του Τσάρου, μαντέψτε ποίου…;   

         – Ιωάννου Καποδίστρια! –

    Ο Πούσκιν, εγκατέλειψε από νωρίς την πολλά υποσχόμενη θέση του, για να γίνει τελικά ένας αναγνωρισμένος συγγραφέας.

      Είναι δε γνωστό, σχεδόν μυθολογικά, το πως ο ίδιος  ο Καποδίστριας, έδειχνε ανοιχτά τη συμπάθειά του προς το πρόσωπο του εικοσάχρονου τότε Πούσκιν.

        Λέγοντας πως ο νέος αυτός… αν και μεγαλοφυής!

      Εντούτοις -ως χαραχτήρας- δεν ταιριάζει μ’ ότι όλοι οι άλλοι πίστευαν γι’ αυτόν. Ειρωνευόμενος βέβαια, όσους ευελπιστούσαν πως το ευγενές τέκνο μιας ανώτερης τάξης, θα ανερχόταν τα κρατικά αξιώματα στην πολιτική σκηνή.

     Ο Πούσκιν όμως, εντάσσεται άμεσα στο νεανικό ρεύμα της εποχής του, ενάντια στις όποιες αρχές της μοναρχίας και των πρακτικών της. Χρησιμοποιώντας, τι άλλο; την πένα του ως όπλο. Θέλοντας, διακαώς, να προωθήσει στη ρωσική κοινωνία νέες άξιες και την αποδοχή πιο προοδευτικών ιδεών.

     Έτσι ξεκινά έναν ανοικτό πόλεμο με το λογοτεχνικό κατεστημένο της εποχής, ανάμεσα σε παλαιότερους, αλλά και κατά πολύ ισχυρότερους αντιπάλους. Το αποτέλεσμα βέβαια, δεν ήταν άλλο, παρά η εξορία του ποιητή με εντολή του Τσάρου, προς τα δυτικά σύνορα της αυτοκρατορίας, στην πόλη της Οδησσού.

         Και πάλι καλά…!

       Πράγμα που του εξασφάλισε, ευτυχώς την τελευταία στιγμή, η ευγενική καταγωγή του ονόματός του.

        Όμως, παρ’ όλα αυτά, ο Πούσκιν δεν σταματά!

       Αντιθέτως, γράφει όλο και περισσότερο, όλο και πιο συχνά, μιας και βρίσκει πια χρόνο για τη μελέτη των αρχαίων, ποιητών και φιλοσόφων. Ανακαλύπτοντας εκεί μέσα το υλικό που τον οδηγεί στην προσωπική του αλήθεια κι ελευθερία. Ενώ παράλληλα, ο συνεχής απελευθερωτικός αγώνας των Ελλήνων, και τα νέα της απώλειας του Βύρωνα, που τόσο θαυμάζει.

         Τον ξεσηκώνουν ακόμα πιο πολύ…!

      Κάνοντάς τον να ενστερνιστεί τώρα τη νέα για όλους θεωρεία, πως η ελευθερία σώματος και πνεύματος, δεν είναι απλά μία ακόμα φιλοσοφική έννοια. Αλλά η απόλυτη κοινωνική αλήθεια και υποχρέωση, για την οποία όλοι θα πρέπει ν’ αγωνιζόμαστε πάντοτε, χωρίς καμία ιδιοτέλεια.

           Υστερόγραφο

        Η επική άλλωστε λογοτεχνία, με τον αθεράπευτο ρομαντισμό, κι έναν υγιή κοινωνικό ρεαλισμό, ήταν αυτά  που σημάδεψαν τον Πούσκιν, στη σκέψη, τη ζωή και τη γραφή του. Ενώ η ποιοτική σύγκριση όσων έγραψε, -με ό,τι άλλο!- τον οδήγησε τελικά στην κορυφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και διανόησης. Καθώς τα αιώνια έργα του -ποιήματα και άλλα- στο σύνολό τους, χαρακτηρίζονται με τη μορφή της απαράμιλλης τελειότητας και ομορφιάς, από κάθε άποψη.

                                                               Ευ Δαίμων

Εκατό χρόνια μοναξιά

– Gabriel Garcia Marquez –

    Αν και είναι πολλά περισσότερα…!

       Καθώς ο σπουδαιότερος Αμερικανός συγγραφέας, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές, δεν είχε επιλεγεί, προς ώρας, ως αναφορά σ’ έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες του γραπτού λόγου, παγκοσμίως. Εδώ, όπου αναρτώνται τα θέματα της λογοτεχνίας, απ’ την ιστοσελίδα Ευδαιμονία. Εντούτοις, με απόλυτο τρόπο, θα μπορούσαμε να πούμε πως ο ανωτέρω, είναι πιο επίκαιρος παρά ποτέ.

      Έτσι, δίνοντας προτεραιότητα -λόγω συνθηκών…-  σε βάρος του μέγιστου των γραμμάτων -Φ. Ντοστογέφσκι- μιας    κ’ ήταν άλλωστε η σειρά του. Εντούτοις, προσδοκώντας τελικά την κατανόηση όλων, θα επανέλθουμε.

             Οπότε… οψόμεθα!

      Το παρόν λοιπόν κείμενο, με αισθήματα αγάπης και άκρατου θαυμασμού προς τον κορυφαίο Λατινοαμερικανό συγγραφέα, παρά την αρχική σκέψη για ν’ ασχοληθούμε λίγο αργότερα με την πέραν των ωκεανών λογοτεχνία, -χρονικά τουλάχιστον-. Προτάσσεται σχεδόν από μόνο του, όντας μία επιτακτική ανάγκη του κειμενογράφου. Καθώς, όπως ήδη αναφέραμε, τα γεγονότα το επιβάλλουν επιτακτικά.

        Καθώς το να επιλέξουμε ελεύθερα, έστω ένα από τ’ αριστουργηματικά βιβλία του συγγραφέα, αυτήν τη φορά τουλάχιστον, φαντάζει δύσκολο!

        Εντούτοις, το εν λόγω βιβλίο, δεν μπορεί σε καμία  περίπτωση να είναι μόνο ένα καταπληκτικό μυθιστόρημα.  Αφού τελικά, είναι όντως ένα πολιτικοκοινωνικό πόνημα, που ταιριάζει όμως απόλυτα, τώρα παρά ποτέ, στην περίσταση. Ένα λογοτεχνικό κείμενο, όχι μόνο περιγραφικό της ιδιοσυγκρασίας των λαών και της ιστορίας της γης, πέραν του ατλαντικού. Αλλά κι όλων αυτών, που με κοινή καταγωγή, κοινωνική αντίληψη, κουλτούρα, θρησκεία, γλώσσα και τελικά ιστορία, ζουν εκεί.

       Πράγματα που με απαράμιλλο τρόπο παρουσιάζει, αποδίδει, επεξηγεί κι αναπαριστά ο μεγάλος συγγραφέας, αποκαλύπτοντας έτσι σ’ όλους εμάς, ό,τι ακατανόητα γίνεται αντιληπτό ως μια ιδιαιτερότητα συμπεριφοράς και τρόπου ζωής.

      Αν και στον πλανήτη γη, όλα προσεγγίζονται εύκολα, διασχίζοντας τώρα πια τις αποστάσεις με ταχύτητα, αφού το κακό που κρύβεται μέσα μας, ως ανθρωπότητα, ταξιδεύει πλέον πολύ γρήγορα!

      Διαβάζοντας ο σύγχρονος αναγνώστης αυτό το βιβλίο, για πρώτη φορά, ανοίγεται διάπλατα μπροστά του ένας νέος, ολόκληρος, κυριολεκτικά και μεταφορικά, κόσμος. Μία άλλη διαφορετική γη, που δημιουργήθηκε από το γεγονός μιας τόσο βίαιης σύγκρουσης, διαφορετικών πολιτισμών, αποτέλεσμα της άπληστης επιθυμίας για πλούτο.

        Ποιων άλλων… παρά υμών -ιστορικά- πολιτισμένων Ευρωπαίων!

       Έτσι, οι όποιες παραδοξότητες στην ιστορική πορεία της Αμερικής, βόρειας, κεντρικής ή νότιας. Ελάχιστη διαφορά έχουν…! Καθώς δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το αποτέλεσμα της κατάκτησης και της οικειοποίησης, με το έτσι θέλω, πριν από πεντακόσια σχεδόν έτη, εφαρμόζοντας το δίκαιο του δυνατού.

      Και, εν συνεχεία, της απόδοσης στην παρούσα μορφή, ενός δυστοπικά πολιτισμικού γίγνεσθαι, μέσα από τις πρακτικές ενός αποικιοκρατικού συστήματος, που είναι όντως ζωντανό μέχρι και σήμερα. Μα και της σχεδόν διαστροφικής επιθυμίας για επιβολή, ενός σαθρά υποτιθέμενου πολιτισμού.

     Ο οποίος, αποβιβάστηκε κάποτε στις ήρεμες ακτές αυτής της ηπείρου, εντελώς απρόσκλητα και δια της βίας. Βιάζοντας όμως ταυτόχρονα και εξοντώνοντας το γηγενή πληθυσμό και νόμιμο κάτοχό του.

        Όπως είναι άλλωστε σύνηθες, εδώ και καιρό, ν’ αποκαλούνται οι γνωστοί ερυθρόδερμοι… ίσως απ’ το χρώμα του αίματος!

      Ο ήρωας λοιπόν του βιβλίου, ο συνταγματάρχης Αουρελιάνο Μπουενδία, αγωνίζεται, μάλλον παράδοξα, να ξεφύγει από τα αυτοκαταστροφικά αποτελέσματα ενός κατακερματισμένου, στη συνεχόμενη βία, κόσμου του. Όπως, τόσο εύστοχα και γλαφυρά, αποτυπώνεται από την πένα του συγγραφέα στο πρόσωπο του ήρωα. Καθώς τελικά υποτάσσεται    κι αυτός σε μια κοινή μοίρα, βιώνοντας τη διάρκεια της φθοράς ενός ανθρώπου, ο οποίος είναι γέννημα όλων αυτών των καταστάσεων της ιστορίας και του τόπου.

       Μιας και τα πάντα γύρω, διαμορφώνουν συνεχώς την  επιλογή της πορείας του, από τη γέννηση, μέχρι και το τέλος του.

          Όποιο κι αν είναι αυτό…!

    Έστω και μπροστά σε κάποιο εκτελεστικό απόσπασμα.

       Άλλωστε, εκεί αποδίδεται και η μαγευτική αξία  του Κολομβιανού συγγραφέα, που με τόση δεξιότητα μας προσφέρει την ομορφιά της γραφής και του ταλέντου του, ως ίσης αξίας ανάμεσα στην ελίτ της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

      Αποδίδοντας στον πεζό λόγο του, την πραγματικότητα του τόπου, που ομοιάζει με κάτι απίστευτα μυθολογικό!

      Ενώ ταυτόχρονα, αποκαλύπτει ξεκάθαρα, ένα βαθύ  και τόσο πληγωμένο συλλογικό ασυνείδητο, μιας ολόκληρης ηπείρου, που απλώνεται σαν παραισθησιογόνα ομίχλη πάνω από αμέτρητα τετραγωνικά χιλιόμετρα γης, αλλού άγονα γυμνή, κι άλλου καταπράσινα δαιδαλώδη.

      Κι ενώ έτσι όλα συμπλέκονται κατά την εξιστόρηση, κάνοντας τη σκέψη του αναγνώστη να χάνεται πρόσκαιρα σε μιαν αδιέξοδη φαινομενικά διήγηση. Τότε ακριβώς είναι που με μια παράλογη διαφυγή, ο συγγραφέας αποκαθιστά το αφύσικο για εμάς, ως κάτι το απόλυτα αποδεκτό.

        Δικαιώνοντας ίσως τελικά… τόσο εύλογα το παράλογο!

       Αποκαθιστώντας τον τρόπο σκέψης των ηρώων, που τόσο μας ξενίζει με μια πρώτη ανάγνωση.

      Μιας και κάπως έτσι, -από πάντα- ήταν όλα σ’ αυτή την τόσο μακρινή και αχανή ήπειρο του πλανήτη μας, κι όχι μόνο!

      Καθώς, εδώ τελικά, η ελπίδα μετατρέπεται στη μοναδική διέξοδο και η απαισιοδοξία, τόσο παράδοξα, σ’ έναν μοναδικό τρόπο ζωής, ως μία ιδιαίτερη αντίληψη της πραγματικότητας.

     Αφού μπορούμε να πούμε, χωρίς καμία ίσως υπερβολή, έχοντας διαβάσει το βιβλίο σχολαστικά. Πως ο Gabriel Garcia Marquez, είναι ένας πολύ επικίνδυνος συγγραφέας!

          Υστερόγραφο

      Ωστόσο, αναζητώντας ίσως με αδόκιμο τρόπο, την οποιαδήποτε συνάφεια. Μιας και το γνωστό ανέκδοτο, θέλει  τον τόπο μας ως τη μοναδική χώρα της Καραϊβικής, και μέλος της Ευρωπαϊκής ηπείρου ταυτόχρονα. Θα μπορούσαμε να πούμε:

         Άντε και στα δικά μας…!

        Αυτό δε το τελευταίο… παρακαλώ όπως ληφθεί απλά  ως ένας ακόμη αστεϊσμός. Μιας κι αυτή -και μόνον αυτή!- ήταν η πρόθεση του συγγραφέα του κειμένου.

                                                           Ευ Δαίμων

Το παλτό

Νικολάι Βασίλιεβιτς Γκόγκολ –   Nikolay Gogol

                                     

                               

        

         Πόλεμος πατήρ πάντων…!

           -Ηράκλειτος-

        Αν και η ανωτέρω ρήση, ομοιάζει μάλλον άσχετη με το θέμα του βιβλίου, μόνον έτσι δεν είναι τα πράγματα! Μιας και των Ναπολεόντειων πολέμων, της εισβολής δηλαδή των γαλλικών στρατευμάτων μέχρι τη σημερινή πρωτεύουσα της Ρωσίας, Μόσχα. Ακολούθησε μία πολύ εύφορη εποχή για τα ρωσικά γράμματα. Καθώς ολόκληρος ο επόμενος αιώνας,  -πιθανότατα- εξαιτίας αυτού του τόσο δραματικού γεγονότος,    για έναν λαό που πολεμά συνεχώς, απ’ ό,τι διαπιστώνεται!

        Ήταν τελικά η γενεσιουργός αιτία της έλευσης των μεγαλυτέρων Ρώσων συγγραφέων, ποιητών και διανοητών  στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

       Ξεκινώντας έτσι την αναφορά μας σε αυτούς, θα πρέπει ίσως να κάνουμε την αρχή μ’ έναν από τους πιο ειλικρινείς και τόσο περιγραφικά σύντομους. Μιας κι είναι ο μοναδικός ίσως Ρώσος λογοτέχνης, που μέσα σε λίγες μόλις σελίδες, μπόρεσε να κρύψει τόσα πολλά λογοτεχνικά διαμάντια.

       Όπως και στα γυάλινα μπουκαλάκια της Coco Chanel, -Gabrielle Bonheur- μες τα οποία περιέχονται τα σαγηνευτικά αρώματα της.

      Καθώς οι ανθρώπινες τραγωδίες -προ Κάφκα- αυτού του ιδιοφυούς θεατρικού συγγραφέα και διηγηματογράφου, -όντως τραγική ειρωνεία… Ουκρανικής καταγωγής!- ο οποίος επίσης μας εγκατέλειψε πολύ νωρίς. Δεν έχουν ίσως εφάμιλλο στην παγκόσμια λογοτεχνία, πλην, πολύ επιλεκτικά, ορισμένων άλλων!

       Στο έργο του λοιπόν αυτό, αλλά και σε άλλα που σημάδεψαν την παγκόσμια θεατρική σκηνή, ο συγγραφέας καταπιάνεται με το προσφιλές του θέμα, που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η τραγική υπόσταση της εξαρτώμενης ύπαρξης του ατόμου μέσα σε μια κοινωνία γεμάτη ανισότητες, -έλλειψης προσωπικής ηθικής- αναξιοκρατίας και αδικιών. Έτσι ο ήρωας, επιθυμώντας διακαώς να γίνει αποδεκτός, ζει σ’ έναν κόσμο ο οποίος έρχεται καθημερινά σε σύγκρουση με τον εαυτό του, και με τους άλλους. Ενώ στην άοκνη προσπάθεια ν’ απελευθερωθεί κάποτε από αυτήν την κατάσταση, θέλοντας μάλλον ν’ ανέλθει κοινωνικά, επιλέγει να φτιάξει την όποια εξωτερική εικόνα του με υποκατάστατα. Αντί αυτού, το μόνο που επιτυγχάνει, ύστερα από -εν βρασμό ψυχής- άστοχες επιλογές και αποφάσεις, είναι να περιθωριοποιείται, ακόμη περισσότερο!

       Έτσι, οδηγείται αναπόφευκτα και σχεδόν ακούσια σε παραληρηματικές καταστάσεις κι άδοξες περιπέτειες, που καταλήγουν, πέραν από την προβληματικά κακή εικόνα  του στους άλλους, και στην ηθική του εξαθλίωση. Αφού το μόνο που καταφέρνει τελικά, είναι η δημιουργία μιας κενής περσόνας, ενός δηλαδή άδειου από πραγματικές αξίες εαυτού.

        Ο Gogol λοιπόν με τα έργα του, δεν είναι απλά ο αναρχικός ταραξίας με τη σκληρή πένα, ένας αρνητής δηλαδή που διατυπώνει ξεκάθαρα την αλήθεια μιας κοινωνικής ένδειας.

      – Ένα πράγμα που εξαπλώνεται συνεχώς, χωρίς κάποια αλλαγή ή σταματημό, παρακμάζοντας τα πάντα ολόγυρά μας.-

      Αφού μπορούμε καλόπιστα να πούμε, χωρίς καμία υπερβολή, πως είναι ένας ηθικός ιεροεξεταστής -με την καλή έννοια του όρου…- εάν βέβαια κάτι τέτοιο όντως υπάρχει και μπορεί να ειπωθεί κάπως έτσι.

       Μιας και δεν θα ήταν απλά επαναστατικό,  μα και ακραία αληθές!

         Υστερόγραφο

       Σε αυτό το σημείο, δεν θα μπορούσα πλέον παρά ν’ αποκαλύψω στο αναγνωστικό κοινό, πως το εξαίρετο ποίημα του Ευ Δαίμων, -Ο κύριος Άλκης- που περιλαμβάνεται στην πρώτη ποιητική συλλογή, Μήνιδες. Είναι απλά το αποτέλεσμα του πόσο έχει επηρεαστεί ο ποιητής -παλαιότερα- διαβάζοντας τ’ αριστουργήματα που τόσο γενναιόδωρα μας παρέδωσε ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας και άνθρωπος.

         Υποσημείωση

     Αν και το ανωτέρω έργο είναι λιγάκι μικρό, -σε ποσότητα χάρτου πάντοτε…- μιας και τα πολλά λόγια, τις περισσότερες φορές, είναι φτώχεια. Εντούτοις, για έναν πολύ προσεκτικό αναγνώστη, θα χρειαστούν μάλλον πολλές ώρες περισυλλογής και προβληματισμού, προς κατανόηση και αποδοχή.

              Γι’ αυτό… απολαύστε το!   

                                                           Ευ Δαίμων

Δοκίμιο περί τυφλότητος -Saramago

    Jose de Sousa Saramago –  Ιωσήφ Σαραμάγκου

                          

                            Ευ Δαίμων

                                 

     Το μυθιστόρημα αυτό… δεν είναι παρά ένας κοινωνικός εφιάλτης!

     Μία σκληρή περιγραφή μιας απόλυτα σκοτεινής εσωτερικότητας των πιο άγριων ενστίκτων επιβίωσης. Μια παραβολή, όπως αρέσκεται άλλωστε να την αποκαλεί και να την αποδίδει ο συγγραφέας, ενός κόσμου χωρίς συναίσθηση και πραγματική ηθική. Μάλλον επηρεασμένος από την απόρριψη προς την κοσμική εκκλησία. Όπου με τόσο ωμό και ακραίο ρεαλισμό έχει ήδη στο παρελθόν βιώσει η ανθρωπότητα, κατά τη διάρκεια της παρουσίας της, με μαζικό τρόπο. Καθώς εύκολα θα μπορούσε και πάλι να μετατραπεί η ζωή σε κάτι τέτοιο, εάν δεν έχει ήδη γίνει, χωρίς να το έχουμε καταλάβει καν.

      Έτσι οι πληθωρικές εικόνες του βιβλίου περιγράφουν απλώς με βιαιότητα, το τί συμβαίνει σε μια κοινωνία ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση απόλυτης, κυριολεκτικά και μεταφορικά, πνευματικής τυφλότητας και ηθικής παρακμής, που τους οδηγεί αναπόφευκτα σε κάτι τόσο καταστροφικό!

      Καθώς, κάθε πραγματική ή και εικονική επιδημία  στέρησης άξιων, οδηγεί αυτόματα τον άνθρωπο στο να επιστρέψει στην κατάσταση του ζώου, υποβιβάζοντας τον, ακόμη χειρότερα, σε μια μορφή κτηνώδους λειτουργίας των πιο σκοτεινά βαθέων ενστίκτων του.

     Πράγματα τα οποία, είναι ικανά να τον σπρώξουν σε πράξεις απόλυτου παραλογισμού και βίαιης συμπεριφοράς. Μόνο και μόνο, για να του εξασφαλίσουν τη ψευδαίσθηση μιας σωτηρίας, που έχει, έτσι κι αλλιώς, απολέσει καιρό τώρα.

    Αποτέλεσμα το οποίο δεν επηρεάζει διαλυτικά μόνο  τους κοινωνικά πάσχοντες, μιας τέτοιας επιδημίας, αλλά  κι όσους δεν έχουν φαινομενικά πληγεί από κάτι ανάλογα. Έχοντας απλά ως εφόδιο τον φόβο που τους σπρώχνει προς   μιαν άβυσσο απανθρωπιάς, με τη σαθρή πάντοτε δικαιολογία της προστασίας ενός αδιόρατου τάχα συνόλου. Καθιστώντας κάθε πράξη παράλογης βίας, που δεν αποκαλύπτει τίποτε άλλο παρά τις βαθιά ασυνείδητα αρρωστημένες επιθυμίες των μελών ενός σαθρά δομημένου κοινωνικά ιστού, ως νόμιμο αποτέλεσμα αναγκαιότητας. Που ρέπει, όμως, συνεχώς προς την αδικία που προκαλείται απ’ το συνολικό ή προσωπικό δήθεν καλό. Το οποίο τελικά αποδομεί, αργά ή γρήγορα, κάθε έννοια συλλογικότητας και κοινωνικής συνοχής.

        Η οποία, ατυχώς, μέσα στις εικονικά πολιτισμένες συνήθειές μας, αποδεικνύεται πως είναι τελικά μια αυταπάτη!

       Έτσι, το πραγματικά σκληρό αυτό βιβλίο, δεν είναι τίποτε άλλο, πάρα η πιστή περιγραφή μιας αποκάλυψης της ψεύδους κοινωνικής συμπεριφοράς, που τόσο σαθρά και πολύ πρόχειρα δομημένη, δεν θα μπορούσε ν’ αντισταθεί ούτε και στην παραμικρή ανωμαλία, που δύναται να προκύψει άξαφνα μπροστά της. Παραδιδόμενη ίσως, τελικά αμαχητί για τους περισσοτέρους, σε μια κατάσταση απολυτής εγκατάλειψης της λογικής, αποτέλεσμα της αβυσσαλέας επιθυμίας για επιβίωση και ικανοποίηση μιας ζωής χωρίς αξίες και νόημα. 

     Μιας κι ότι θεωρούμε στη ζωή δεδομένο… μόνο τέτοιο  δεν είναι!

          Υστερόγραφο

      Σε αυτό το βιβλίο λοιπόν, ένα σώφρον άτομο, από τους ελαχίστους, θα δει και καταλάβει πλήρως, ξανά, ό,τι έχει ήδη διαπιστώσει για τους πολλούς γύρω του. Ενώ οι υπόλοιποι, ίσως πάρουν μια ζοφερή εικόνα και γεύση, για το τι μπορεί να τους συμβεί, τόσο ξαφνικά, σ’ ένα τόσο δυστοπικό μέλλον.

          Υποσημείωση

     Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, είναι όντως εντελώς ακατάλληλο για μικρά παιδιά, ή και για όσους επιθυμούν να παραμείνουν κάπως έτσι! Συμβουλευτικά -όλοι οι υπόλοιποι- καλό είναι να το διαβάσουν με άδειο στομάχι, καθώς όσο περισσότερο αίμα πάει προς τα πάνω, τόσο το καλύτερο!

                                                            Ευ Δαίμων

Οι απόκληροι…

Down and Out in Paris and London by George Orwell

     Η  φυσική παρουσία του George Orwell, λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Eric Arthur Blair, Βρετανού συγγραφέα και στοχαστή, αν κι αρκετά σύντομη λόγω πρόωρης αναχώρηση, εντούτοις, τόσο έντονη στα παγκόσμια γράμματα, που παρά τις όποιες αντιξοότητες, πρόλαβε να μας προσφέρει τις βαθύτερες έννοιες της τέχνης του. Καθώς, τοποθετημένος εδώ κι έναν ολόκληρο αιώνα, ανάμεσα στους σύγχρονους και κορυφαίους διανοητές. Είναι ένας απ’ τους ελάχιστους που όχι μόνο βίωσαν, αλλά και κατενόησαν πλήρως τις αδυναμίες και τις πραγματικές αιτίες της ανθρώπινης φύσης και συμπεριφοράς.

       Έτσι δεν μπορούμε παρά να εντάξουμε τον ίδιο και το έργο του… στη θέση που τους αρμόζει!

      Καθώς η πληθώρα των τουλάχιστον -sur realisme- περιγραφών, που παρουσιάζονται ως η κυνική  εικόνα μιας γκροτέσκο κοινωνίας. Δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η απόλυτα ειλικρινής απόδοση της διαστροφικής σκέψης και φύσης του ανθρώπου.

      Στο συγκεκριμένο έργο ο συγγραφέας, – Down and out in Paris and London -. Σε ελεύθερη μετάφραση. – Οι απόκληροι του Παρισιού και του Λονδίνου -. Μας δίνει με σκληρές εικόνες και απαράμιλλη γλαφυρότητα τις προσωπικές του εμπειρίες από τις δυο μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις, στις αρχές του περασμένου αιώνα. Όντας σκληρά εργαζόμενος ο ίδιος, μαζί μ’ ένα πολυπληθές σινάφι ομοϊδεατών, στην προσπάθεια επιβιώσει κάτω από σχεδόν αδιανόητες για το σήμερα συνθήκες, ζει με απόλυτο τρόπο τον αγώνα της ύπαρξης.

        Λέμε τώρα…!

      Ωστόσο, η αποκάλυψη της αλήθειας του έργου, δεν περιορίζεται μόνο στις οποίες δυσκολίες της ζωής. Αφού, χωρίς κανένα δισταγμό, με απόλυτο θάρρος και ειλικρίνεια, αποδίδει υποδειγματικά τον φτωχό τρόπο διαβίωσης με την απόλυτη μορφή της ένδειας. Όπως ο ίδιος είχε αποφασίσει   και επιλέξει, με κόστος, σε νεαρή ηλικία. Θέλοντας ίσως να     ζει και να σκέφτεται εντελώς ελεύθερος, απορρίπτοντας τις όποιες εικονικά δομημένες αξίες συμπεριφοράς, μιας δήθεν πολιτισμένης κοινωνίας ατόμων.

       Οι απόκληροι του Όργουελ, όντας το πρώτο απ’  τα βιβλία του συγγραφέα, θα χαρακτηριζόταν, ίσως με μιαν ευκολία, στο όριο της υπερβολής, ως ένας οδηγός για όσους αναζητούν την περιπέτεια ανάμεσα σε περιθωριακούς τύπους και καταστάσεις. Αναγορεύοντας όμως έτσι ολοκληρωτικά το έργο σε μία καταθλιπτική περιγραφή της φτώχειας και της ανέχειας.

        Ή ακόμη καλύτερα…!

      Ως ένα μικρό πείραμα αυτοδοκιμασίας, που οδηγεί αναπόφευκτα, χωρίς άλλην επιλογή, την ανθρώπινη σκέψη σε δυσθεώρητα ύψη ελευθερίας. Ενώ ταυτόχρονα κάνει το είναι να βιώνει την πραγμάτωση της πλήρους απεξάρτησης του ατόμου από κάθε κοινωνικό συμβιβασμό.

      Οι ήρωες του βιβλίου, συμπεριλαμβανομένου και  του ιδίου, όπως έχουμε ήδη αναφέρει. Ζουν στο περιθώριο    μιας εικονικά πολιτισμένης κοινωνίας, χωρίς όμως αυτό να   τους ενοχλεί ιδιαίτερα. Καθώς νοιώθοντας όλοι τόσο βολικά αόρατοι απέναντι σ’ έναν καθωσπρεπισμό. Προσφέρουν στον εαυτό τους την ελεύθερη επιλογή να πράττουν αναλόγως, χωρίς όμως ηθικούς ενδοιασμούς κι αναίτιες ενοχές. Πράγμα το οποίο, αν και φαίνεται εντελώς ανατρεπτικό, με πολύ δεξιοτεχνία ο συγγραφέας το παρουσιάζει ως τόσο κοινότυπα φυσιολογικό.

     Εντούτοις, το βιβλίο στο σύνολο του, δεν είναι τίποτε   άλλο παρά η απόλυτη περιγραφή ενός καθαρού πνεύματος και μιας αγνής συνείδησης. Πράγματα που με προφητικό τρόπο υποδεικνύουν τις δυστοπίες του κόσμου μας.

                  Καλό διάβασμα!

                                                           Ευ Δαίμων

Franz Kafka: Η Δίκη

    Ευ Δαίμων

             Λίγες σκέψεις του Ευ Δαίμων, αφιερωμένες σ’ όσους έχουν βιώσει το χάος μιας αδιέξοδα σκοτεινής κοινωνίας, πάνω στο ομώνυμο βιβλίο του Franz Kafka.

     Ο τόσο γνωστός και πολυδιαβασμένος, μες απ’ τα έργα του συγγραφέας, θεωρείται ίσως από πολλούς ως ο μοναδικός συγκάτοικος του Ντοστογιέφσκι, εις την κορυφή του βουνού της διανόησης και λογοτεχνίας. Μιας και το να διαβάσει μόνο μια φορά κανείς τα βιβλία του, δεν αρκεί! Και ίσως τελικά αυτό να είναι το μοναδικό χαρακτηριστικό, όλων των σπουδαίων δημιουργών της σκέψης σε γραπτή μορφή.

     Ο Κάφκα λοιπόν, στη σύγχρονη εποχή, ως ο απόλυτος εκπρόσωπος του παράλογου, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το -φωτεινό- σύμβολο που ξεπερνά κάθε ατομική λογική, η οποία βασίζεται πάνω στις φρούδες ελπίδες που γεννά η ανάγκη και τις επιβάλλει η αναγκαιότητα. Έτσι, η απόπειρα ανάγνωσης    και κατανόησις του έργου του, δεν θα πρέπει να στέκεται -επ’ ουδενί- σε προκαταλήψεις και κοινωνικά πρότυπα ή μοτίβα.

     Κι αυτό όντως είναι… μία απόλυτα δική μας κρίση,  μη γνωρίζοντας από κοντά την όποια βαθύτερη άποψη του συγγραφέα.

       Μα μάλλον, θα πρέπει να είμαστε, αρκετά κοντά…!

     Στο βιβλίο λοιπόν αυτό, ο ήρωας βρίσκεται ξαφνικά υπόδικος για κάτι που δεν αντιλαμβάνεται, προσπαθώντας να υπερασπιστεί τον εαυτό του, μα χωρίς να γνωρίζει το πως και  το γιατί! Ενώ στην προσπάθεια να βρει συμπαραστάτες, στους αδιάφορους ταγούς του δικαίου, συναντά και μιλά συνεχώς με τα παράσιτα της ιστορίας, που προσπαθούν να τον πείσουν    πως θα τον υπερασπισθούν, καθησυχάζοντάς τον.

       Ωστόσο, αυτός, προσπαθεί μάταια, αγνοώντας εντελώς  τα πάντα, να συνεχίσει τη ζωή του. Ο κενός όμως χρόνος που τον ακολουθεί ως κάτι το μεταφυσικό, κυλά τώρα αδυσώπητα καθώς ο ήρωας δικάζεται χωρίς να καταλαβαίνει το γιατί, και τελικά καταδικάζεται, χωρίς ποτέ να μαθαίνει τον πραγματικό λόγο. Έτσι, μην προβάλλοντας πλέον αντίσταση, παραδίδει την τύχη του στα όργανα μιας σκιώδους εξουσίας, για την εκτέλεση της ποινής του.

         Που δεν είναι τίποτε άλλο… παρά ένας ψυχικός και σωματικός θάνατος!

     Εντούτοις, όλες αυτές οι παράδοξες πράξεις του έργου, που περιγράφει με τόσο σκοτεινό τρόπο ο συγγραφέας. Μας παραπέμπουν απλά στο πώς ο αδύναμος άνθρωπος δέχεται τον παράλογο λόγο ύπαρξης των εξουσιών επάνω του. Μόνο και μόνο για να μπορέσει, χαμένος μες την αφάνεια του πλήθους, να βρει τον τρόπο να επιβιώσει.

        Πράγμα το οποίο τελικά… δεν συμβαίνει ποτέ!

      Με τις φαινομενολογικά παράλογες, μα και υπέροχες περιγραφές των βιβλίων του, ο Φραντς Κάφκα προσπαθεί να   πει, πως μόνο το αληθινό μπορεί να ανέλθει τόσο ψηλά ηθικά. Όπως το ταπεινό κι ασήμαντο, στα μάτια των άλλων, δύναται να δικαιώσει τόση αλήθεια.

                                                              Ευ Δαίμων

Ο μύθος του Σίσυφου

                   

      Λίγες σκέψεις του Ευ Δαίμων, αφιερωμένες σ’ όσους     έχουν βιώσει την απώλεια, πάνω στο βιβλίο του Albert Camus.

     Ευ Δαίμων

      Λίγες σκέψεις του Ευ Δαίμων, αφιερωμένες σ’ όσους  έχουν βιώσει την απώλεια, πάνω στο βιβλίο του Albert Camus.

     Στην σύντομη αφιέρωση -αναφορά- ο συγγραφέας μας παραπέμπει στον Πίνδαρο. Που σχεδόν μάταια ζητά από την ψυχή να προσδοκά το εφικτό, μην επιδιώκοντας την αθανασία.

                  Να ζει λοιπόν κανείς… ή να μη ζει!

     Η απάντηση του μεγάλου στοχαστή, συγγραφέα και φιλόσοφου της εποχής, στο ανωτέρω ερώτημα, είναι πέρα για πέρα σαφής και ξεκάθαρη μέσα στο βιβλίο. Καθώς, όπως μας υποδεικνύει, όλοι αναμένουμε με αγωνία, ελπίδα και προσμονή το μέλλον. Ωστόσο, όμως, όταν έρχεται η ώρα της παρουσίας του, εμείς απογοητευόμαστε. Αφού μέσα μας τότε    η σκέψη αρχίζει να λειτουργεί επιτακτικά, και τούτο δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η αρχή της φθοράς. Σε αυτήν τη φθορά όμως δεν μας οδηγούν μόνο οι όποιες εσωτερικές σκέψεις, άλλα και το τυχαίο εξωτερικό ερέθισμα που τις δημιουργεί τόσο ξαφνικά.

       Προϊόν βέβαια της αρνητικής παρουσίας ή απουσίας  των άλλων. Μη δίνοντας τελικά το περιθώριο να σκεφτούμε πως αξίζει όντως τον κόπο να ζει κανείς! Καθιστώντας έτσι το παράλογο της αυτοχειρίας, ως λύση, επιλογή και διέξοδο.

        Ως, μία αναπόφευκτη παραδοχή ήττας!

     Εντούτοις, αυτός ο παραλογισμός, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να δημιουργεί την όποια επιθυμία για εγκατάλειψη. Αντιθέτως, θα πρέπει να οδηγεί προς την αποδοχή για αγώνα.

       Μιας και το σώμα προϋπάρχει δικαιωματικά της παρουσίας του πνεύματος, και λίγος σεβασμός προς τον παλιό, δεν βλάπτει!

        Έτσι, οι όποιες πνευματικές αρνήσεις, σε καμία περίπτωση δεν μπορούν ν’ ακυρώσουν την αξία του να ζει κανείς με νόημα. Καθώς εδώ η έννοια του παραλογισμού, αντιτάσσεται στη φυσική ζωή, οδηγώντας στο να βιώνουμε αρνητικά τα συναισθήματά μας, μέχρι τέλους. 

    Να τι μας ρωτά λοιπόν ο Γάλλος συγγραφέας, μες απ’ το    έργο του: Υπάρχει άραγε λογική στην ανθρώπινη πορεία, έως ένα φυσιολογικό τέλος; και απαντά. Δεν μπορώ να το μάθω, παρά συνεχίζοντας να ζω! Ξεπερνώντας όμως ταυτόχρονα τον φόβο του θανάτου. Επιβάλλοντας έτσι στον εσωτερικό εαυτό   ν’ αγαπήσει τη ζωή και τους αγώνες της.

        Όσο άθλια ή παράλογη… κι αν είναι!

     Μιας και ο άνθρωπος, ως το μοναδικό μέτρο του κόσμου, όπως ορίζεται οντολογικά μα και αυθαίρετα, δίνει το νόημα στο εδώ. Καθώς, χωρίς την ύπαρξή μας, ο ορατός και μετρήσιμος κόσμος του σύμπαντος, δεν θα υπήρχε.

        Υστερόγραφο

      Με πολύ χαρά, για όλα τα υπόλοιπα… σας παραπέμπουμε στην ανάγνωση του βιβλίου.

                                                            Ευ Δαίμων 

    Wilhelm Reich:          Άκου, Ανθρωπάκο!

                 Γράφει ο Ευ Δαίμων

            Ο ανθρωπάκος του Ράιχ είναι σαφώς η πληρέστερη  γραπτή αναφορά για την ανθρωπινή φύση. Ένα βιβλίο, όχι   μόνο καταγγελτικό, μα και βαθιά αποκαλυπτικό της αληθινά αρρωστημένης ύπαρξης του ατόμου – άνθρωπος -.

       Ο μεγάλος συγγραφέας, φιλόσοφος, ψυχίατρος και  φυσικός επιστήμων, Βίλχελμ Ράιχ, αποτυπώνει με απόλυτη διαφάνεια και γλαφυρότητα μέσα στο συγκεκριμένο, αλλά και σε άλλα βιβλία, όλη τη διαστροφή των βίαιων ένστικτων του ατόμου. Αυτής της ζώσας σαρκικά ύπαρξης, που δεν διστάζει να καταστρέφει τα πάντα, θυσία στους αρρωστημένους σκοπούς των προσωπικών επιθυμιών, πεποιθήσεων και διαστροφών του.

      Τραγικό πάντοτε αποτέλεσμα ενός ακαλλιέργητου, αχαλίνωτου και ενστικτώδους εγώ!

        Το οποίο ομοιάζει περισσότερο σ’ ένα δίποδο ζώο, παρά σε κάτι ανώτερο πνευματικά, και του οποίου όμως οι πράξεις, πολύ σκόπιμα, μας παρουσιάζονται ως λογικές από την τεχνολογική εξέλιξη, και λανθασμένα ως πολιτισμός. Ωστόσο,   ο συγγραφέας – Wilhelm Reich – δεν παραμένει ένας απλός παρατηρητής με το βιβλίο αυτό.

         Όπως δυστυχώς… πολλοί άλλοι!

     Αντίθετα, μας υποδεικνύει ξεκάθαρα τις όποιες σωστές επιλογές, χωρίς δικαιολογίες ή αλλά. Απόδειξη γι’ αυτό, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η πιστή και απόλυτη αφοσίωση στην επιλογή του πραγματικά ηθικού και έντιμου, γεμάτου αξίες τρόπου ζωής. Ενάντια πάντα στο λάθος, μέχρι τέλους, ακόμα    και με κόστος.

       Τρανό βέβαια παράδειγμα… η προσωπική του θυσία!

      Όσο για εμάς, τους υπολοίπους… δεν έχουμε παρά να διαβάσουμε το – Άκου, Ανθρωπάκο! – και να προβληματιστούμε βαθιά για τη στάση μας απέναντι στη ζωή και το μέλλον της.     

                                                            Ευ Δαίμων

Μήνιδες – Ευ Δαίμων

Η ποιητική συλλογή «Μήνιδες» του Ευ Δαίμων είναι μια σύγχρονη ελληνική ποιητική δουλειά που αναδεικνύει την αγριότητα, τη μυθολογία και τη γυναικεία οργή  μέσα από έναν πειραματικό λυρισμό. 

Βασικά στοιχεία: 

-Τίτλος: «Μήνιδες»

– Συγγραφέας: Ευ Δαίμων ( λογοτεχνικό ψευδώνυμο) 

– Θέματα: 

  – Η οργή των γυναικών** (από τις Μηνίδες, τις μυθικές Αμαζόνες ή τις Μαινάδες). 

  – Φεμινιστική επανάγνωση μύθων, με έμφαση στην εκδίκηση, την απελευθέρωση και τη σωματικότητα. 

  – Παλιννόστηση του αρχαϊκού : στη σύγχρονη εποχή. 

– Στυλ: 

  – Εκρηκτικό, με έντονη εικόνα και ρυθμό. 

  – Συνδυασμός  ελεύθερου στίχου και παραδοσιακών μορφών

  – Επηρεασμένο από την αρχαία τραγωδία, τη σύγχρονη ποίηση και τη διακλαδική τέχνη. 

Πέθανε η ποίηση;

Photo by Suzy Hazelwood on Pexels.com

Η θεϊκή υπόσταση της ποίησης και πως τη σκοτώσαμε!

Όσο υπάρχουν μετέωρα και γαλαξίες η ποίηση δεν μπορεί να πεθάνει, καθώς είναι φτιαγμένη απ’ το ίδιο υλικό κατασκεύης. Η ποίηση είναι άλλωστε αυτή που υμνεί τα ανωτέρω, κι όλα αυτά είναι η αιτία της δημιουργίας της. Η ποίηση απλά πέθανε μέσα μας, και παραφράζοντας τη γνωστή ρήση… λέμε πως εμείς τη σκοτώσαμε! Και το πράξαμε αποδεχόμενοι τελικά τη μικρότητα ως συνώνυμο μιας πλαστής ορθότητας, αντί του μεγαλείου της ύπαρξης στο σύνολο της.

Εδώ, σ’ αυτό το σημείο… οφείλουμε ν’ αναρωτηθούμε το τί μας οδήγησε σε αυτό το έγκλημα!

Πράξη εσωτερική και σαφέστατα αήθης, παρόλες τις φθηνά πρόσκαιρες δικαιολογίες που συνεχώς προσάπτουμε στη σκέψη, θέλοντας έτσι να απορρίψουμε την όποια ευθύνη μας αναλογεί. Ευθύνες που ύπαρχουν και μπορούμε ν’ αναζητήσουμε στον υπαρξισμό, παρά τ’ ότι έχουμε πλέον σταματήσει να υπάρχουμε ως πνευματικά όντα, πλήρως πια παραδομένοι σ’ έναν υλιστίκο τρόπο ύπαρξης, αποτέλεσμα της αναντιστοιχίας του ψευδούς υλιστικού μεγαλείου. Το οποίο – εικονικά – νιώθει πως κατέκτησε ο άνθρωπος θέτωντας εαυτόν ανώτερο του δημιουργού. Όπου δημιουργός, δεν μπορεί να σχηματοποιείται… παρά μόνο στην έννοια του σύμπαντος κόσμου, και όλων αυτών που τον αποτελούν στο σύνολο του.

Έτσι το άτομο, χρησιμοποιώντας υπέρμετρα το εγώ, σκότωσε τη θεϊκή υπόσταση της ποίησης!

Όχι, γιατί η ποίηση διαχωρίστικε από τη συμπαντική δημιουργία ή για οποιοδήποτε άλλον λόγο. Αλλά γιατί θέλοντας να αποτελεί αυτός το μέτρο του κόσμου μέσα σ’ ένα δημιουργικό χάος, το όποιο του πέφτει βαρύ για την ανασφαλή εσωτερικότητά του, απορρίπτει τελικά ό,τι δεν ταιριάζει στο εικονικά δομημένο παζλ της υπαρξής του.

Ευ Δαίμων