Νικολάι Βασίλιεβιτς Γκόγκολ – Nikolay Gogol
Πόλεμος πατήρ πάντων…!
-Ηράκλειτος-
Αν και η ανωτέρω ρήση, ομοιάζει μάλλον άσχετη με το θέμα του βιβλίου, μόνον έτσι δεν είναι τα πράγματα! Μιας και των Ναπολεόντειων πολέμων, της εισβολής δηλαδή των γαλλικών στρατευμάτων μέχρι τη σημερινή πρωτεύουσα της Ρωσίας, Μόσχα. Ακολούθησε μία πολύ εύφορη εποχή για τα ρωσικά γράμματα. Καθώς ολόκληρος ο επόμενος αιώνας, -πιθανότατα- εξαιτίας αυτού του τόσο δραματικού γεγονότος, για έναν λαό που πολεμά συνεχώς, απ’ ό,τι διαπιστώνεται!
Ήταν τελικά η γενεσιουργός αιτία της έλευσης των μεγαλυτέρων Ρώσων συγγραφέων, ποιητών και διανοητών στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Ξεκινώντας έτσι την αναφορά μας σε αυτούς, θα πρέπει ίσως να κάνουμε την αρχή μ’ έναν από τους πιο ειλικρινείς και τόσο περιγραφικά σύντομους. Μιας κι είναι ο μοναδικός ίσως Ρώσος λογοτέχνης, που μέσα σε λίγες μόλις σελίδες, μπόρεσε να κρύψει τόσα πολλά λογοτεχνικά διαμάντια.
Όπως και στα γυάλινα μπουκαλάκια της Coco Chanel, -Gabrielle Bonheur- μες τα οποία περιέχονται τα σαγηνευτικά αρώματα της.
Καθώς οι ανθρώπινες τραγωδίες -προ Κάφκα- αυτού του ιδιοφυούς θεατρικού συγγραφέα και διηγηματογράφου, -όντως τραγική ειρωνεία… Ουκρανικής καταγωγής!- ο οποίος επίσης μας εγκατέλειψε πολύ νωρίς. Δεν έχουν ίσως εφάμιλλο στην παγκόσμια λογοτεχνία, πλην, πολύ επιλεκτικά, ορισμένων άλλων!
Στο έργο του λοιπόν αυτό, αλλά και σε άλλα που σημάδεψαν την παγκόσμια θεατρική σκηνή, ο συγγραφέας καταπιάνεται με το προσφιλές του θέμα, που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η τραγική υπόσταση της εξαρτώμενης ύπαρξης του ατόμου μέσα σε μια κοινωνία γεμάτη ανισότητες, -έλλειψης προσωπικής ηθικής- αναξιοκρατίας και αδικιών. Έτσι ο ήρωας, επιθυμώντας διακαώς να γίνει αποδεκτός, ζει σ’ έναν κόσμο ο οποίος έρχεται καθημερινά σε σύγκρουση με τον εαυτό του, και με τους άλλους. Ενώ στην άοκνη προσπάθεια ν’ απελευθερωθεί κάποτε από αυτήν την κατάσταση, θέλοντας μάλλον ν’ ανέλθει κοινωνικά, επιλέγει να φτιάξει την όποια εξωτερική εικόνα του με υποκατάστατα. Αντί αυτού, το μόνο που επιτυγχάνει, ύστερα από -εν βρασμό ψυχής- άστοχες επιλογές και αποφάσεις, είναι να περιθωριοποιείται, ακόμη περισσότερο!
Έτσι, οδηγείται αναπόφευκτα και σχεδόν ακούσια σε παραληρηματικές καταστάσεις κι άδοξες περιπέτειες, που καταλήγουν, πέραν από την προβληματικά κακή εικόνα του στους άλλους, και στην ηθική του εξαθλίωση. Αφού το μόνο που καταφέρνει τελικά, είναι η δημιουργία μιας κενής περσόνας, ενός δηλαδή άδειου από πραγματικές αξίες εαυτού.
Ο Gogol λοιπόν με τα έργα του, δεν είναι απλά ο αναρχικός ταραξίας με τη σκληρή πένα, ένας αρνητής δηλαδή που διατυπώνει ξεκάθαρα την αλήθεια μιας κοινωνικής ένδειας.
– Ένα πράγμα που εξαπλώνεται συνεχώς, χωρίς κάποια αλλαγή ή σταματημό, παρακμάζοντας τα πάντα ολόγυρά μας.-
Αφού μπορούμε καλόπιστα να πούμε, χωρίς καμία υπερβολή, πως είναι ένας ηθικός ιεροεξεταστής -με την καλή έννοια του όρου…- εάν βέβαια κάτι τέτοιο όντως υπάρχει και μπορεί να ειπωθεί κάπως έτσι.
Μιας και δεν θα ήταν απλά επαναστατικό, μα και ακραία αληθές!
Υστερόγραφο
Σε αυτό το σημείο, δεν θα μπορούσα πλέον παρά ν’ αποκαλύψω στο αναγνωστικό κοινό, πως το εξαίρετο ποίημα του Ευ Δαίμων, -Ο κύριος Άλκης- που περιλαμβάνεται στην πρώτη ποιητική συλλογή, Μήνιδες. Είναι απλά το αποτέλεσμα του πόσο έχει επηρεαστεί ο ποιητής -παλαιότερα- διαβάζοντας τ’ αριστουργήματα που τόσο γενναιόδωρα μας παρέδωσε ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας και άνθρωπος.
Υποσημείωση
Αν και το ανωτέρω έργο είναι λιγάκι μικρό, -σε ποσότητα χάρτου πάντοτε…- μιας και τα πολλά λόγια, τις περισσότερες φορές, είναι φτώχεια. Εντούτοις, για έναν πολύ προσεκτικό αναγνώστη, θα χρειαστούν μάλλον πολλές ώρες περισυλλογής και προβληματισμού, προς κατανόηση και αποδοχή.
Γι’ αυτό… απολαύστε το!
Ευ Δαίμων
Ευ Δαιμονία 