Ο ανθρωπάκος του Ράιχ είναι σαφώς η πληρέστερη γραπτή αναφορά για την ανθρωπινή φύση. Ένα βιβλίο, όχι μόνο καταγγελτικό, μα και βαθιά αποκαλυπτικό της αληθινά αρρωστημένης ύπαρξης του ατόμου – άνθρωπος -.
Ο μεγάλος συγγραφέας, φιλόσοφος, ψυχίατρος και φυσικός επιστήμων, Βίλχελμ Ράιχ, αποτυπώνει με απόλυτη διαφάνεια και γλαφυρότητα μέσα στο συγκεκριμένο, αλλά και σε άλλα βιβλία, όλη τη διαστροφή των βίαιων ένστικτων του ατόμου. Αυτής της ζώσας σαρκικά ύπαρξης, που δεν διστάζει να καταστρέφει τα πάντα, θυσία στους αρρωστημένους σκοπούς των προσωπικών επιθυμιών, πεποιθήσεων και διαστροφών του.
Τραγικό πάντοτε αποτέλεσμα ενός ακαλλιέργητου, αχαλίνωτου και ενστικτώδους εγώ!
Το οποίο ομοιάζει περισσότερο σ’ ένα δίποδο ζώο, παρά σε κάτι ανώτερο πνευματικά, και του οποίου όμως οι πράξεις, πολύ σκόπιμα, μας παρουσιάζονται ως λογικές από την τεχνολογική εξέλιξη, και λανθασμένα ως πολιτισμός. Ωστόσο, ο συγγραφέας – Wilhelm Reich – δεν παραμένει ένας απλός παρατηρητής με το βιβλίο αυτό.
Όπως δυστυχώς… πολλοί άλλοι!
Αντίθετα, μας υποδεικνύει ξεκάθαρα τις όποιες σωστές επιλογές, χωρίς δικαιολογίες ή αλλά. Απόδειξη γι’ αυτό, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η πιστή και απόλυτη αφοσίωση στην επιλογή του πραγματικά ηθικού και έντιμου, γεμάτου αξίες τρόπου ζωής. Ενάντια πάντα στο λάθος, μέχρι τέλους, ακόμα και με κόστος.
Τρανό βέβαια παράδειγμα… η προσωπική του θυσία!
Όσο για εμάς, τους υπολοίπους… δεν έχουμε παρά να διαβάσουμε το – Άκου, Ανθρωπάκο! – και να προβληματιστούμε βαθιά για τη στάση μας απέναντι στη ζωή και το μέλλον της.
Μηδενισμός είναι η έλλειψη νοήματος ζωής, με ταυτόχρονη απόρριψη όλων των κανόνων, νόμων και επιταγών.
Ο μηδενισμός, ως συνώνυμο επανάστασης, απορρίπτει την όποια εξουσία και αποτελεί τη θεμελιώδη αξία του αναρχισμού, ο οποίος, με τη σειρά του, απορρίπτει κάθε έννοια κοινωνικών δομών. Ο μηδενιστής βλέπει τον υπαρκτό κόσμο χωρίς να τον δέχεται. Καθώς θα προτιμούσε έναν άλλον, όπως μόνον αυτός φαντάζεται πως θα ‘πρεπε να είναι.
Ό,τι νοιώθουμε ως ύπαρξη, σκέψη και συναίσθημα, δεν έχει νόημα, αμφισβητώντας την κοινωνία και τις λειτουργίες της, εξετάζοντας τα πάντα γύρω απ’ την αρχή. Τη μετρήσιμη δηλαδή πραγματικότητα και το ποσοστό της αλήθειας και του δικαίου. Αφού οι ιδέες, που θεωρούνται σωστές για τους άλλους, γι’ αυτόν δεν είναι αποδέκτες.
Τι θα μπορούσε όμως να συμβεί με τις αξίες, αν όλα μηδενιστούν!
Ωστόσο, είναι ξεκάθαρο πως οι ίδιες είναι δομημένες αρχικά σ’ ένα κοινωνικό σύστημα που επιβάλλεται από την αρχή της ζωής. Έτσι η αλήθεια είναι πως ο σκεπτικισμός του μηδενισμού εκφράζετε μ’ έναν ουτοπικό τρόπο, αν και το αντίθετο, ως έννοια, αρέσκεται στον έντονο προβληματισμό και την επαναστατική άσκηση, θέλοντας να δει και τις άλλες διαστάσεις των πραγμάτων. Εάν βέβαια αυτές είναι υπαρκτές.
Για να δούμε όμως τι πραγματικά υπάρχει πίσω απ’ τις δομημένες κοινωνικά αξίες – αναντίρρητα – πρέπει ν’ αμφιβάλουμε συνεχώς.
Ο μηδενισμός αντίθετα, με την απλή έννοια της λέξης, είναι ξεκάθαρα ένα άλλο είδος σκεπτικισμού. Καθώς έχει το θάρρος ή το θράσος, να κοιτάξει τις ασυνείδητες σκέψεις και επιθυμίες του ατόμου χωρίς φόβο, θέλοντας ν’ ανακαλύψει το πραγματικό εγώ πέρα από κοινωνικές συμβάσεις. Αντιθέτως, οι επικριτές μιας τέτοιας προσέγγισης, αναρωτιούνται μήπως η υποτίμηση των άξιων είναι ο υπονομευμένος δρόμος μιας αδιέξοδης πορείας που οδηγεί στην διάλυση των πάντων. Όλων δηλαδή των πραγμάτων που κάνουν την υποτιθέμενη κοινωνία των ανθρώπων να λειτουργεί – έστω και υποτυπωδώς – απλά για να βιώσουμε το τέλος του δυτικού πολιτισμού.
Όντας η μόνη διέξοδος προς το μέλλον της ύπαρξης, και κατ’ επέκταση της ανθρωπότητας.
Μήπως όμως ο σύγχρονος μηδενισμός – παρά ταύτα – οδηγεί τον άνθρωπο στο ν’ ασχολείται με την αναζήτηση του εσωτερικού κόσμου της σκέψης. Δηλώνοντας έτσι καθαρά κάθε στιγμή της ύπαρξης με μια νέα ματιά, χωρίς παρωπίδες.
Εντούτοις, σε γενικές γραμμές, η έννοια του μηδενισμού ελάχιστη σχέση έχει πια με τον τρόπο που τον προσέγγιζαν οι φιλόσοφοι της αρχαιότητας, όσο και οι νεότεροι. Καθώς ο μηδενισμός δεν είναι το τίποτα, αλλά ένας συνεχής αγώνας για ηθική εξέλιξη, ξεπερνώντας τις όποιες λάθος επιλογές.
Οδηγώντας έτσι τελικά την ορθή σκέψη και πράξη της ανθρωπότητας προς το μέλλον.
Το άτομο – άνθρωπος – είναι πλέον αναπόσπαστο μέρος ενός κοινωνικομηχανιστικού συστήματος, που βασικό μέλημα του είναι ο ηδονισμός ως η πιο πολύτιμη ανθρώπινη επιδίωξη.
Η έννοια της λέξης άλλωστε αποτυπώνεται εντελώς άστοχα στις σύγχρονες διαστάσεις της, μην έχοντας καμία έστω συνάφεια με την Επικούρεια ή έστω Στωική διατύπωση.
Η επιθυμία μιας αέναης ευχαρίστησης, και η παντελής απώλεια λογικής, συνιστούν πως το άτομο έχει μετατρέψει τη φύση του σε μια απλή μηχανή σαρκικών εμπειριών. Ωστόσο, ο άνθρωπος πίστευε κάποτε πως η ικανοποίηση των ασυνείδητων επιθυμιών του, δεν είναι πάντα η υπέρτατη αξία. Αντίθετα, η συνεχής αναζήτηση βελτίωσης ως απώτερη και παντοτινή επιδίωξη της ζωής, ήταν τελικά το ποθούμενο.
Όμως, τώρα πια, η ηδονή αντιμετωπίζεται ως αυτοσκοπός, και μάλιστα με απόλυτο τρόπο!
Καταλήξαμε να λαμβάνουμε ικανοποίηση μέσου ενός παράλογου τρόπου σκέψης, αναζητώντας διαρκώς τα πάντα, μέχρι του σημείου της διαστροφής. Έτσι εγκαταλείπουμε πλέον εύκολα την όποια προσπάθεια αυτοβελτίωσης, αναζητώντας συνεχώς νέες εμπειρίες, χωρίς βαθύτερο νόημα, απορρίπτοντας σχέσεις και αλληλοεπιδράσεις. Πράγματα που πριν μας ήταν ευχάριστα ωφέλιμα, και που τώρα πια ομοιάζουν με εμπόδια που μας στερούν μια εικονική εξέλιξη.
Όλο αυτό όμως περιέχει έναν παραλογισμό!
Καθώς η ακόρεστη επιθυμία προς την ηδονή, μπορεί να γίνει καταστροφική για εμάς και τους γύρω μας.
Η αλήθεια είναι πως κατακλυζόμαστε από αντιφάσεις, καθώς το παράλογο οδηγεί στην αμφισβήτηση του νοήματος της ύπαρξης, δημιουργώντας ασύμβατες συνθήκες ζωής, αφού έρχεται συνεχώς σε σύγκρουση με την ικανότητα του ατόμου να βρει κάποια λογική στον χαοτικό κόσμο, αλληλεπιδρώντας ίσως ακούσια με τα ένστικτα του.
Οι φιλόσοφοι μας επισημαίνουν τη διαφορά μεταξύ επιθυμίας για την ικανοποίηση των ενστίκτων, και των αξίων.
Ο παραλογισμός όμως βρίσκεται πια σε κάθε έκφραση της ύπαρξης του ατόμου και σ’ οτιδήποτε σχετίζεται με την αναζήτηση λύσης. Έτσι, δεν έχουμε πάρα ν’ αντισταθούμε στο παράλογο, αντιτάσσοντας την ηθική και φιλοσοφική θεώρηση για τη ζωή ή να παραδοθούμε αμαχητί σε αυτό, μέχρι την τελική πτώση και αφανισμό.
Όπως μας διδάσκει ο μύθος του έκπτωτου αγγέλου!
Καθώς τελικά θα μετατραπούμε σε μηχανές οι οποίες στον παραλογισμό τους θα προκαλούν μόνο ευχαρίστηση και ψεύτικη ευδαιμονία, χωρίς προβληματισμό ή εν συναίσθηση.
Αποδίδοντας – αμαχητί! – το μέλλον στους άλλους, έχοντας μετατρέψει τους εαυτούς μας σε πειραματόζωα.
Καθώς θα ήμαστε εντελώς ανίκανοι πλέον για να ζήσουμε γνήσια κι αληθινά τη ζωή μας.
Το σωστό δεν είναι μόνον αποτέλεσμα σκέψης, άλλα κυρίως ευθύνης! Εντούτοις, καθ’ όλα επαρκή άτομα, δυσκολεύονται να δουν την αλήθεια, όταν μάλιστα αυτή αφορά την κοινωνική ηθική. Ίσως αυτό να συμβαίνει γιατί η βλακεία δεν έχει να κάνει με την ικανότητα μάθησης και γνώσης, αλλά με την αδυναμία αποδοχής. Αυτό όμως, σχεδόν πάντοτε, γίνεται αντιληπτό μόνον από εξαιρετικά άτομα μέσα σ’ ένα κοινωνικό σύνολο. Δηλαδή από αυτούς που αντιλαμβάνονται την προσωπική τους ευθύνη ως προαπαιτούμενο. ΓΙ’ αυτό βλάκας… δεν είναι αυτός που δεν γνωρίζει, αλλά αυτός που δεν θέλει να μάθει!
Χρησιμοποιώντας κενά μοτίβα και πεποιθήσεις, ο βλάκας δεν μπορεί ν’ ακούσει ή να καταλάβει κάτι άλλο, λόγω αδυναμίας σκέψης ή από επιλογή. Έτσι φτάνουμε στο σημείο να γίνεται η βλακεία λογική σκέψη μέσα του! Ακόμα χειρότερα, ο ανωτέρω αναζητά άτομα που συμφωνούν μαζί του ή και τα δημιουργεί ακόμη. Τελικά, όλο αυτό οδηγεί την άγνοια και την ημιμάθεια σε μια ψεύτικη, μα συλλογική αρετή. Ωστόσο, θεωρώντας εαυτόν φυσιολογικό, ενώ όλους τους άλλους όχι, καταντά ένα άτομο με ανύπαρκτη αξία. Μιας κι ο βλάκας δεν αντιλαμβάνεται, όντας κατά πολύ χειρότερος της κακής πρόθεσης, η οποία και αποκαλύπτεται ευκολότερα, πως ο ίδιος βρίσκεται στον πάτο την εξέλιξης. Καθώς, πέραν πάσης αμφιβολίας, πιστεύει πως πράττει σωστά και αληθώς.
Κι όλα αυτά… χωρίς ποτέ ν’ αναρωτηθεί για την ορθότητα των λάθος συλλογισμών του!
Μήπως όμως η βλακεία έχει τελεσίδικα επικρατήσει στη ζωή μας, μολύνοντας τα πάντα, χωρίς να το αντιλαμβάνεται τελικά κανένας.
Μα πριν να κατηγορήσουμε ή κατηγοριοποιήσουμε τους άλλους, θα πρέπει ίσως πρώτα να δούμε μέσα μας. Μιας και η δύναμη της βλακείας είναι σαφώς αποτέλεσμα κομφορμισμού και αδυναμίας ν’ αντισταθούμε μπροστά στο προσωπικό όφελος. Ας σκεφτούμε το λοιπόν τις φορές που από φόβο σιωπούμε εγκληματικά, παθητικά, μην αντιδρώντας στο προφανές.
Τι είναι όμως αυτό που μας κάνει να λειτουργούμε βλακωδώς…;
Δεν είναι, τίποτε άλλο, παρά τα ένστικτα της επιβίωσης που οδηγούν στο φόβο της απομόνωσης και περιθωριοποίησης. Ακολουθώντας πιστά – τυφλά – τις περισσότερες φορές την γνώμη των πολλών, καθώς γινόμαστε ένα μαζί τους, θέλοντας βέβαια να προστατευτούμε. Αναλογιστείτε δε, τι γίνεται τώρα πια μέσα στην απρόσωπη ψηφιακή εποχή μας! Καθώς η μοναδική γνώμη είναι απειλή, κι αναγνωρίζεται ως τέτοια μιας και αντιτίθεται στην άποψη της πλειοψηφίας. Κάνοντας τελικά το άτομο να προσαρμόζεται από ανάγκη. Όμως αυτή η προσαρμογή γίνεται ξάφνου το δηλητήριο που μπαίνει μέσα μας, κι αντί για συμβιβασμός, γίνεται μια αφόρητη πραγματικότητα.
Η δική μας ψεύτικη πραγματικότητα και αλήθεια!
Ωστόσο, επαναλαμβάνοντας το λάθος, ταΐζουμε τη βλακεία που τώρα πια είναι για τους περισσοτέρους η μόνη επιλογή και διέξοδος. Έτσι, δεν είμαστε άπλα ένα ακόμη μέρος ενός ανήθικου πλήθους, αλλά απλώς οι πιο φανατικοί οπαδοί του. Κι αυτό έχει έναν και μόνο τελικό προορισμό, κι αυτός δεν είναι άλλος, πάρα η τυφλή υπακοή στην εκάστοτε διεφθαρμένη εξουσία. Μια εξουσία ψεύτικων κανόνων και συμβόλων, που έχει όμως τη δυνατότητα να αμφισβητεί την ηθική όλων όσων τη στηρίζουν από βλακεία.
Καθώς τα άτομα χάνουν ό,τι δικό τους και προσωπικό, αφού απλά υποτάσσονται πράττοντας το λάθος, ξανά και ξανά, σε βάρος πάντοτε του ίδιου τους του εσωτερικού εαυτού.
Το τρομακτικότερο όμως όλων, είναι αυτό που ζούμε όλοι σήμερα, ακολουθώντας τυφλά διεφθαρμένες κυβερνήσεις, θρησκείες και διεστραμμένες ιδεολογίες, αφού όλα αυτά δεν χρειάζονται σκεπτόμενους ανθρώπους αλλά φανατικούς και οπαδούς, έτοιμους να θυσιαστούν από βλακεία για τα συμφέροντα άλλων! Και το επιτυγχάνουν, σχεδόν κάθε φορά, δημιουργώντας έναν ανύπαρκτο φόβο και ανασφάλειες από κατασκευασμένες κι αόρατες απειλές.
Έτσι πάντοτε θ’ ακούς την ίδια φράση: Αυτό είναι το σωστό… και είναι για το καλό το δικό σου, και των δικών σου!
Κι έτσι τελικά δεν είσαι το θύμα της βλακείας… αλλά ο συνεργός τους στο ψέμα!
Ωστόσο, καταλήγουμε πια πως η μόνη αληθινή πράξη σήμερα, είναι το να σκέφτεται κάποιος από μόνος του, έστω κι αν αυτό ομοιάζει με μια καταστροφική επανάσταση! Η οποία όμως θα πρέπει πρωτίστως να ξεκινά από μέσα μας. Κι αυτό, γιατί μόνον από εκεί μπορεί να έρθει κάθε αληθινή αλλαγή. Καθώς η ορθή σκέψη απαιτεί απαραιτήτως προσπάθεια και προσωπική αμφισβήτηση, δηλαδή έναν εσωτερικό πόλεμο. Του οποίου ο νικητής απελευθερώνεται από τη βλακεία, ανακτώντας τελικά εσωτερική αξιοπρέπεια.
Πράγμα που αποκτάται βέβαια με συνεχή άσκηση εντιμότητας, όντας η μόνη σωστή επιλογή!
Το λάθος ζει στο μυαλό ή εάν προτιμάτε στην ψυχή του ατόμου, και όχι στη φύση. – Η φύση δεν κάνει λάθη! Αντιθέτως, στην ειρήνη ή στον πόλεμο, οι άνθρωποι είναι ικανοί για αισχρές πράξεις, οι οποίες αψηφούν κάθε έννοια λογικής. Μόλις τοάτομο απειληθεί ή νοιώσει πως απειλείται, η μάσκα της καλοσύνης πέφτει καταστρέφοντας τις δομές ενός υποτιθέμενου πολιτισμού. Αντιθέτως, τα ένστικτα επιβίωσης, κάτω από αυτές συνθήκες, αναδύονται έντονα, όσο ποτέ!
Το λάθος αφυπνίζεται, το σωστό υποχωρεί, εάν δεν εξαφανίζεται. Κι αυτό συμβαίνει καθώς το σωστό απαιτεί προσωπικές θυσίες! Οι δικαιολογίες περί του αντιθέτου, επιλέγονται θέλοντας ν’ απαλλάξουν τη σκέψη από το βάρος της ευθύνης.
Δεν φταίω εγώ… δεν μπορώ να κάνω κάτι!
Έτσι οι καταστροφές είναι πάντα το αποτέλεσμα της ατομικής αδράνειας, συγκατάβασης και απάθειας. Αν και γνωρίζουμε καλά το σωστό… η γνώση αυτή δεν ισοδυναμεί με την επιλογή αγαθών πράξεων.
Το κακό δεν μπαίνει μέσα μας, είναι μέσα μας!
Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε πως ο άνθρωπος μοιάζει πολύ με το φεγγάρι, καθώς και οι δυο έχουν τουλάχιστον μία σκοτεινή πλευρά, που δεν φαίνεται δια γυμνού οφθαλμού!
Η νοητική ηθική διαφέρει από την πρακτική.
Αφού δεν αρκεί απλά η αποδοχή, καθώς χρειάζεται απαραίτητα και η όποια αντίσταση στο λάθος, πολλές φορές, με κόστος. Η καθημερινότητα, η κοινωνική συμμόρφωση, οδηγούν σε αποφάσεις με ανεπαρκή ηθική υπόσταση, κι όλο αυτό οδηγεί τα άτομα προς το λάθος, όταν οι καταστάσεις δυσκολεύουν.
– Πρέπει να σώσω τη φυλή, τη θρησκεία, τον εαυτό μου! –
Η χρήση όλων αυτών των κανόνων και νομικών διαταγών, οδηγούν τελικά σε θηριωδίες.
Η ηθική όμως δεν είναι ένστικτο, αλλά επιλογή.
Εκεί άλλωστε εγκύπτει η δυσκολία, αφού ο δρόμος για την κόλαση είναι πάντα στρωμένος με καλές προθέσεις!
Πράγμα το οποίο άλλωστε… έχω αναφέρει ήδη στο Hobo μου!
Οι συνεχείς υποχωρήσεις, οι χαλαρές και ευάλωτες άμυνες, ταΐζουν την καταστροφή. Η απομάκρυνση από την αλήθεια κάνουν τις ανησυχίες να φαίνονται ασήμαντες! Το άτομο σκέφτεται μόνο τον εαυτό του, κι όχι αυτό που έχει πραγματική αξία μέσα σ’ έναν χαοτικό κόσμο γεμάτο περισπασμούς.
Η κοινωνική ηθική απαιτεί προσπάθεια!
Η γενικευμένη απάθεια για τις δυσκολίες των αξιών ηθικός μηδενισμός – πραγματοποιείται χωρίς να το καταλαβαίνουμε καν.
Άλλα πιστεύουμε, άλλα λέμε… κι άλλα κάνουμε!
Ασυνείδητα ή και συνειδητά ακόμη!
Έτσι οι άξιες και οι αρχές, δεν χρησιμοποιούνται ποτέ.
Τα παραδείγματα… άπειρα!
Καθότι, τις περισσότερες φορές, το άτομο ακολουθεί τους κανόνες, απ’ το ν’ ακούει την ψυχή σου. Η επιλογή αυτή φαντάζει, σχεδόν πάντα, αναπόφευκτη. Όμως, ως αυθεντικός, μπορεί να χαρακτηριστεί μόνον αυτός που δεν απορρίπτει τις αξίες, όποτε δεν βολεύει, και μάχεται γι αυτές.
Μία μικρή – κάθε φορά – παραχώρηση, δεν έχει ιδιαίτερη αξία, αυτό είναι όμως που μας απομονώνει από την αλήθεια.
Καταιγισμός πληροφοριών, απόσπαση της προσοχής, καθημερινές υποχρεώσεις – χωρίς νόημα – αφήνουν κατακερματισμένη τη σκέψη και τελικά τις πράξεις και επιλογές. Τέλος η αντίδραση, η λάθος νοούμενη ελεύθερη βούληση, πάντοτε θα παρουσιάζεται ως έκφραση συνειδητών επιλογών.
Πάντα θα λέμε πως δεν έχουμε άλλη επιλογή, ως δικαιολογία, αποφεύγοντας την ευθύνη που μας αναλογεί.
Όμως οι πραγματικά γενναίοι… απολαμβάνουν να μάχονται μόνοι!
Η αντίθετη άποψη, είναι τελικά το ασυγχώρητο λάθος που το κακό εκμεταλλεύεται πάντοτε!
Όταν ο Αλέξανδρος εκστράτευσε στην Κόρινθο, έμαθε ότι εκείνη την περίοδο ο φιλόσοφος διέμενε εκεί , τον επισκέφτηκε λοιπόν με τη συνοδεία του και υπεροπτικά στάθηκε μπροστά στο πιθάρι του με τρόπον που του έκρυβε τον Ήλιο και τον αέρα και του ζήτησε να του ζητήσει ότι επιθυμεί . Ο Διογένης με οργισμένο ύφος απάντησε στον Αλέξανδρο:
«Φύγε και μην μου στερείς αυτό που εσύ δεν μπορείς να μου προσφέρεις»
Ένας εκ της συνοδείας έτρεξε να προειδοποιήσει τον φιλόσοφο ότι είχε μπροστά του τον μεγαλύτερο στρατηγό και ο Διογένης καταρχάς τους απάντησε:
«Ας δείξει λοιπόν την αντρεία του σε ένα γέρο άνθρωπο»
Ο Αλέξανδρος αναχώρησε κατηφής και σκεπτικός.
Σήμερα οι ισχυροί που μας κυβερνούν μας απαγορεύουν να χρησιμοποιήσουμε τον Ήλιο και τον αέρα που μας δίνει η φύσις πλουσιοπάροχα γιατί τον εμπορεύονται οι λίγοι ισχυροί φίλοι τους που τους κρατούν στην καρέκλα της εξουσίας.
Ενώ το νερό έχει γίνει εμπόρευμα στα χέρια των λίγων, απαγορεύοντας στους αγρότες και κτηνοτρόφους να έχουν το δικό τους νερό, που οι ίδιοι συλλέγουν με δικά τους έξοδα. Επιβάλλοντας φόρους ειδικά στα πηγάδια και στις γεωτρήσεις τους.
Η ύλη, ως βασικό στοιχείο, είναι η συνθήκη, είτε ασυναίσθητα ενεργή ή και όχι, που περιβάλλει την ύπαρξη στην ολότητά της. Καθώς το άτομο – άνθρωπος – ορίζεται ως σκεπτόμενη και έλλογη υλική υπόσταση. Έτσι η ύλη, απ’ την οποία αποτελείται, είναι δομημένη με τρόπο σαφή και παρατηρήσιμο. Η υλιστική όμως θεώρηση ενός συνόλου πραγμάτων απέχει πολύ απ’ οτιδήποτε το μεταφυσικό, το οποίο θα μπορούσε να απασχολεί εν γένη την έρευνα της φιλοσοφίας. Έτσι – με απόλυτο τρόπο – η έννοια του υλισμού αναπτύχθηκε μόλις στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, κι αυτό στον δυτικό κόσμο. Αν και γινόταν πάντοτε αντιληπτό – μάλλον ασυναίσθητα – καθώς η ανθρωπότητα ζει, χωρίς όμως να το αντιλαμβάνεται πλήρως, ως μία παραδοχή.
Απ’ την οπτική ενός υλιστή – οι αξίες που διέπουν την κοινωνία των ατόμων, είναι σαφείς, απτές και πραγματικές.
Υλιστικές… δηλαδή μη φαντασιακές!
Ο υλιστής θεωρεί την κοινή λογική ως κάτι πρακτικά αποτελεσματικό, ενώ τον σκεπτικισμό – κάθε είδους – ως κάτι το ασαφές. Όμως η πνευματική αναζήτηση αποτελεί σαφής ένδειξη ψυχικής υγείας, αφού οτιδήποτε άλλο, απλά απομένει αρρωστημένα στάσιμο. Ο κυνικός υλισμός απορρίπτει το νέο στον κόσμο των ιδεών – ασκαρδαμυκτί – μένοντας προσκολλημένος στην όποια πρόσκαιρη ωφελιμότητα. Αυτό όμως δεν καλύπτει την αίσθηση του συναισθηματικού κενού που νοιώθει το άτομο μέσα σ’ ένα καταπιεστικό εγώ, αντιθέτως την επιτείνει ραγδαία.
Η επαφή με υλιστικές λογικές, μη μπορώντας να βρεθεί άλλη εναλλακτική λύση, οδηγεί πάντα σε αδιέξοδα. Η προσκόλληση σε ασφαλείς φαινομενικά επιλογές, που δεν είναι άλλο παρά τα λάθη του παρελθόντος, και οι ψευδείς αξίες των κοινωνικών νομών, δεν εξυπηρετούν την εξέλιξη. Έτσι η δίψα για δύναμη και εξουσία πάντα θα εκθέτει όλες τις πεποιθήσεις και δοξασίες, ως συμπτώματα ενός ελαττωματικού πολιτισμού.
Κατόπιν όλων αυτών…!
Η απώλεια νοήματος γίνεται η διαβρωτική δύναμη που επιβραδύνει την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Αφού αναπόφευκτα η ολοκληρωτική ήττα της αλήθειας, θα επιφέρει την κρίση των ιδεών και αξιών, εάν δεν το έχει ήδη κάνει!
Όταν η παρακμή και η κατάπτωση των κοινωνιών και ηθικών αξιών γίνεται κανονικός τρόπος ζωής, τότε με μαθηματική ακρίβεια επέρχεται η διάλυση των κοινωνιών.
Δυστυχώς με αργά αλλά σταθερά βήματα αυτό έχει συμβεί όχι μόνο σε εμάς αλλά σε όλη τη δυτικοευρωπαϊκή κοινωνία.
Η επιβολή της κάθε ιδιαιτερότητας σαν κανονικός τρόπος ζωής και ευτελισμός από την άλλη όλων των επί αιώνες κοινωνικών αξιών, ως ξεπερασμένες, ξύπνησαν απότομα και ξαφνικά τα αντανακλαστικά των ανθρώπων και έφεραν τα αντίθετα αποτέλεσμα.
Η κατάργηση των εθνικών σταθερών που διέκρινε πάντα τις κοινωνίες με όλα τα θετικά και αρνητικά τους στοιχεία επανέφερε τους λαούς στις εθνικές διαμάχες των τελευταίων εκατό πενήντα ετών. Η απληστία των μεγάλων Ευρωπαϊκών χωρών, να δεχθούν τις μικρότερες χώρες ως ισότιμου εταίρους και συνομιλητές και η επιβολή κανόνων που μόνο αυτούς εξυπηρετούσαν ξύπνησαν τα εθνικιστικά αντανακλαστικά σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.
Οι πραγματιστές πολικοί αντικαταστάθηκαν από δημαγωγούς που το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι ο δικός τους πλουτισμός και η ευμάρεια των δικών τους συντεχνιών. Η πλειοψηφία των κοινωνικών στρωμάτων, έγινε ο παρίας της κοινωνικής ζωής και επέτρεπε να εργάζεται για να ζει πλουσιοπάροχα η πολιτική και οικονομική νομενκλατούρα των χωρών.
Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι από την μία μεριά να αμβλύνονται οι κοινωνικές και ηθικές αξίες των ανθρώπων και από την άλλη να επανέρχονται στο προσκήνιο τα πιο ακραία εθνικιστικά χαρακτηριστικά σε μεγάλες πλειοψηφίες όλων των χωρών. Αμόρφωτοι και ανεπάγγελτοι «Σωτήρες» εμφανίζονται σε όλες τις χώρες σαν υπερασπιστές και υπέρμαχοι αξιών που οι ίδιοι δεν πιστεύουν. Οι κίνδυνοι για μια νέα πολεμική σύρραξη που δεν θα έχει κανένα από τα χαρακτηριστικά των προηγούμενων συρράξεων είναι θέμα χρόνου
Η θεϊκή υπόσταση της ποίησης και πως τη σκοτώσαμε!
Όσο υπάρχουν μετέωρα και γαλαξίες η ποίηση δεν μπορεί να πεθάνει, καθώς είναι φτιαγμένη απ’ το ίδιο υλικό κατασκεύης. Η ποίηση είναι άλλωστε αυτή που υμνεί τα ανωτέρω, κι όλα αυτά είναι η αιτία της δημιουργίας της. Η ποίηση απλά πέθανε μέσα μας, και παραφράζοντας τη γνωστή ρήση… λέμε πως εμείς τη σκοτώσαμε! Και το πράξαμε αποδεχόμενοι τελικά τη μικρότητα ως συνώνυμο μιας πλαστής ορθότητας, αντί του μεγαλείου της ύπαρξης στο σύνολο της.
Εδώ, σ’ αυτό το σημείο… οφείλουμε ν’ αναρωτηθούμε το τί μας οδήγησε σε αυτό το έγκλημα!
Πράξη εσωτερική και σαφέστατα αήθης, παρόλες τις φθηνά πρόσκαιρες δικαιολογίες που συνεχώς προσάπτουμε στη σκέψη, θέλοντας έτσι να απορρίψουμε την όποια ευθύνη μας αναλογεί. Ευθύνες που ύπαρχουν και μπορούμε ν’ αναζητήσουμε στον υπαρξισμό, παρά τ’ ότι έχουμε πλέον σταματήσει να υπάρχουμε ως πνευματικά όντα, πλήρως πια παραδομένοι σ’ έναν υλιστίκο τρόπο ύπαρξης, αποτέλεσμα της αναντιστοιχίας του ψευδούς υλιστικού μεγαλείου. Το οποίο – εικονικά – νιώθει πως κατέκτησε ο άνθρωπος θέτωντας εαυτόν ανώτερο του δημιουργού. Όπου δημιουργός, δεν μπορεί να σχηματοποιείται… παρά μόνο στην έννοια του σύμπαντος κόσμου, και όλων αυτών που τον αποτελούν στο σύνολο του.
Έτσι το άτομο, χρησιμοποιώντας υπέρμετρα το εγώ, σκότωσε τη θεϊκή υπόσταση της ποίησης!
Όχι, γιατί η ποίηση διαχωρίστικε από τη συμπαντική δημιουργία ή για οποιοδήποτε άλλον λόγο. Αλλά γιατί θέλοντας να αποτελεί αυτός το μέτρο του κόσμου μέσα σ’ ένα δημιουργικό χάος, το όποιο του πέφτει βαρύ για την ανασφαλή εσωτερικότητά του, απορρίπτει τελικά ό,τι δεν ταιριάζει στο εικονικά δομημένο παζλ της υπαρξής του.
Ο Βίκτωρ Φρανκλ (26 Μαρτίου 1905-2 Σεπτεμβρίου 1997) ήταν Αυστριακός νευρολόγος, ψυχίατρος φιλόσοφος συγγραφέας και επιζών του ολοκαυτώματος.
Ήταν ιδρυτής της Λογοθεραπείας, μίας σχολής ψυχοθεραπείας η οποία θεωρεί την αναζήτηση νοήματος ως την κύρια ανθρώπινη κινητήρια δύναμη. Σε αντίθεση με το Φρόιντ που θεωρούσε ως τέτοια την αναζήτηση της ηδονής και τον Αντλερ που θεωρούσε την αναζήτηση ισχύος. Η λογοθεραπεία ανήκει στις υπαρξιακές και ανθρωπιστικές θεωρίες
Ο Φρανγκλ έκδωσε 39 βιβλία. Το αυτοβιογραφικό του βιβλίο «Αναζητώντας το νόημα της ζωής» το οποίο περιγράφει εμπειρίες του από το στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί έχει πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο.
Ερωτήματα στα οποία απαντάει το βιβλίο
Α’ μέρος
«Πως η καθημερινή ζωή σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης αντανακλά στο μυαλό του μέσου έγκλειστου;»
Και συνιστά μία ανάλυση της εμπειρίας του Φρανγκλ στο στρατόπεδο συγκέντρωσης
Β’ μέρος
Εισάγει την έννοια του νοήματος και την θεωρητική του προσέγγιση την οποία ονομάζει λογοθεραπεία.
Α’ μέρος: Προσωπική εμπειρία
Ο Φρανκ ξεκινάει περιγράφοντας την προσωπική του εμπειρία από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Γερμανών.
Το έργο του δεν είναι ένα αναλυτικό ημερολόγιο των γεγονότων και εμπειριών του στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Περισσότερο είναι μία προσπάθεια του ίδιου να εντοπίσει ως επιστήμονας ψυχίατρος την ψυχολογία της ζωής στη φυλακή.
Στο έργο του αναγνωρίζει ότι ο ίδιος ως παρατηρητής αποτελεί μέρος αυτού που παρατηρεί και περιγράφει τον αντίκτυπο που αυτό μπορεί να έχει στο έργο του.
Τα τρία στάδια του εγκλεισμού
Περιγράφει την εμπειρία των κρατούμενων προσδιορίζοντας τρία διαφορετικά στάδια
1ο στάδιο : Σοκ κατά την αρχική εισαγωγή στο στρατόπεδο συγκέντρωσης
2ο στάδιο: Απάθεια μετά την εξοικείωση με τις συνθήκες ζωής στο στρατόπεδο , στο στάδιο αυτό η εσωτερικές αξίες και η δυνατότητα εξεύρεσης νοήματος είχαν σημαντικό ρόλο στην επιβίωση
3ο στάδιο: Η απελευθέρωση : Αντιδράσεις αποπροσωποποίησης, ηθικής παραμόρφωσης, απογοήτευσης όσων είχαν ελευθερωθεί
Τι μπορεί να μας διδάξει το βιβλίο
Η αξία του ατόμου είναι εσωτερική
Το νόημα είναι μοναδικό για τον καθένα , κάθε άνθρωπος οφείλει να βρει αυτό το μοναδικό για το οποίο είναι προορισμένος
Πως μπορούμε να ανακαλύψουμε το νόημα της ζωής;
Δημιουργώντας ένα έργο ή κάνοντας ένα κατόρθωμα
Βιώνοντας κάτι ή συναντώντας κάποιον
Με τη στάση που διατηρούμε απέναντι στο αναπόδραστο πάσχειν
Ευ Δαιμονία 