Αρχείο κατηγορίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Όταν ο Διογένης ο Κυνικός έβαλε στη θέση του τον Μ. Αλέξανδρο

Photo by Elena Bash on Pexels.com

Όταν ο Αλέξανδρος εκστράτευσε στην Κόρινθο, έμαθε ότι εκείνη την περίοδο ο φιλόσοφος διέμενε εκεί , τον επισκέφτηκε λοιπόν με τη συνοδεία του και υπεροπτικά στάθηκε μπροστά στο πιθάρι του με τρόπον που του έκρυβε τον Ήλιο και τον αέρα και του ζήτησε να του ζητήσει ότι επιθυμεί . Ο Διογένης με οργισμένο ύφος απάντησε στον Αλέξανδρο:

«Φύγε και μην μου στερείς αυτό που εσύ δεν μπορείς να μου προσφέρεις»

Ένας εκ της συνοδείας έτρεξε να προειδοποιήσει τον φιλόσοφο ότι είχε μπροστά του τον μεγαλύτερο στρατηγό και ο Διογένης καταρχάς τους απάντησε:

«Ας δείξει λοιπόν την αντρεία του σε ένα γέρο άνθρωπο»

Ο Αλέξανδρος αναχώρησε κατηφής και σκεπτικός.

Σήμερα οι ισχυροί που μας κυβερνούν μας απαγορεύουν να χρησιμοποιήσουμε τον Ήλιο και τον αέρα που μας δίνει η φύσις πλουσιοπάροχα γιατί τον εμπορεύονται οι λίγοι ισχυροί φίλοι τους που τους κρατούν στην καρέκλα της εξουσίας.

Ενώ το νερό έχει γίνει εμπόρευμα στα χέρια των λίγων, απαγορεύοντας στους αγρότες και κτηνοτρόφους να έχουν το δικό τους νερό, που οι ίδιοι συλλέγουν με δικά τους έξοδα. Επιβάλλοντας φόρους ειδικά στα πηγάδια και στις γεωτρήσεις τους.

Διογένης

      Ύλη

Photo by Brent Keane on Pexels.com

               Η ύλη, ως βασικό στοιχείο, είναι η συνθήκη, είτε ασυναίσθητα ενεργή ή και όχι, που περιβάλλει την ύπαρξη  στην ολότητά της. Καθώς το άτομο – άνθρωπος – ορίζεται ως σκεπτόμενη και έλλογη υλική υπόσταση. Έτσι η ύλη, απ’ την οποία αποτελείται, είναι δομημένη με τρόπο σαφή και παρατηρήσιμο. Η υλιστική όμως θεώρηση ενός συνόλου πραγμάτων απέχει πολύ απ’ οτιδήποτε το μεταφυσικό, το οποίο θα μπορούσε να απασχολεί εν γένη την έρευνα της φιλοσοφίας. Έτσι – με απόλυτο τρόπο – η έννοια του υλισμού αναπτύχθηκε μόλις στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, κι αυτό στον δυτικό κόσμο. Αν και γινόταν πάντοτε αντιληπτό – μάλλον ασυναίσθητα – καθώς η ανθρωπότητα ζει, χωρίς όμως να το αντιλαμβάνεται πλήρως, ως μία παραδοχή.

       Απ’ την οπτική ενός υλιστή – οι αξίες που διέπουν την κοινωνία των ατόμων, είναι σαφείς, απτές και πραγματικές.  

          Υλιστικές… δηλαδή μη φαντασιακές!

       Ο υλιστής θεωρεί την κοινή λογική ως κάτι πρακτικά αποτελεσματικό, ενώ τον σκεπτικισμό – κάθε είδους – ως κάτι το ασαφές. Όμως η πνευματική αναζήτηση αποτελεί σαφής ένδειξη ψυχικής υγείας, αφού οτιδήποτε άλλο, απλά απομένει  αρρωστημένα στάσιμο. Ο κυνικός υλισμός απορρίπτει το νέο στον κόσμο των ιδεών – ασκαρδαμυκτί – μένοντας προσκολλημένος στην όποια πρόσκαιρη ωφελιμότητα. Αυτό όμως δεν καλύπτει την αίσθηση του συναισθηματικού κενού που νοιώθει το άτομο μέσα σ’ ένα καταπιεστικό εγώ, αντιθέτως την επιτείνει ραγδαία.

      Η επαφή με υλιστικές λογικές, μη μπορώντας να βρεθεί άλλη εναλλακτική λύση, οδηγεί πάντα σε αδιέξοδα. Η προσκόλληση σε ασφαλείς φαινομενικά επιλογές, που δεν είναι άλλο παρά τα λάθη του παρελθόντος, και οι ψευδείς αξίες των κοινωνικών νομών, δεν εξυπηρετούν την εξέλιξη. Έτσι η δίψα για δύναμη και εξουσία πάντα θα εκθέτει όλες τις πεποιθήσεις και δοξασίες, ως συμπτώματα ενός ελαττωματικού πολιτισμού.

         Κατόπιν όλων αυτών…!

       Η απώλεια νοήματος γίνεται η διαβρωτική δύναμη που επιβραδύνει την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Αφού αναπόφευκτα η ολοκληρωτική ήττα της αλήθειας, θα επιφέρει την κρίση των ιδεών και αξιών, εάν δεν το έχει ήδη κάνει!

Ευ Δαίμων

ΣΤΟ ΛΥΚΟΦΩΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ

Photo by Vlad Bagacian on Pexels.com

Όταν η παρακμή και η κατάπτωση των κοινωνιών και ηθικών αξιών γίνεται κανονικός τρόπος ζωής, τότε με μαθηματική ακρίβεια επέρχεται η διάλυση των κοινωνιών.

Δυστυχώς με αργά αλλά σταθερά βήματα αυτό έχει συμβεί όχι μόνο σε εμάς αλλά σε όλη τη δυτικοευρωπαϊκή κοινωνία.

Η επιβολή της κάθε ιδιαιτερότητας σαν κανονικός τρόπος ζωής και ευτελισμός από την άλλη όλων των επί αιώνες κοινωνικών αξιών, ως ξεπερασμένες, ξύπνησαν απότομα και ξαφνικά τα αντανακλαστικά των ανθρώπων και έφεραν τα αντίθετα αποτέλεσμα.

Η κατάργηση των εθνικών σταθερών που διέκρινε πάντα τις κοινωνίες με όλα τα θετικά και αρνητικά τους στοιχεία επανέφερε τους λαούς στις εθνικές διαμάχες των τελευταίων εκατό πενήντα ετών. Η απληστία των μεγάλων Ευρωπαϊκών χωρών, να δεχθούν τις μικρότερες χώρες ως ισότιμου εταίρους και συνομιλητές και η επιβολή κανόνων που μόνο αυτούς εξυπηρετούσαν ξύπνησαν τα εθνικιστικά αντανακλαστικά σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.

Οι πραγματιστές πολικοί αντικαταστάθηκαν από δημαγωγούς που το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι ο δικός τους πλουτισμός και η ευμάρεια των δικών τους συντεχνιών. Η πλειοψηφία των κοινωνικών στρωμάτων, έγινε ο παρίας της κοινωνικής ζωής και επέτρεπε να εργάζεται για να ζει πλουσιοπάροχα η πολιτική και οικονομική νομενκλατούρα των χωρών.

Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι από την μία μεριά να αμβλύνονται οι κοινωνικές και ηθικές αξίες των ανθρώπων και από την άλλη να επανέρχονται στο προσκήνιο τα πιο ακραία εθνικιστικά χαρακτηριστικά σε μεγάλες πλειοψηφίες όλων των χωρών. Αμόρφωτοι και ανεπάγγελτοι «Σωτήρες» εμφανίζονται σε όλες τις χώρες σαν υπερασπιστές και υπέρμαχοι αξιών  που οι ίδιοι δεν πιστεύουν. Οι κίνδυνοι για μια νέα πολεμική σύρραξη που δεν  θα έχει κανένα από τα χαρακτηριστικά των προηγούμενων συρράξεων είναι θέμα χρόνου

Διογένης ο Κυνικός

28/3/2025

Πέθανε η ποίηση;

Photo by Suzy Hazelwood on Pexels.com

Η θεϊκή υπόσταση της ποίησης και πως τη σκοτώσαμε!

Όσο υπάρχουν μετέωρα και γαλαξίες η ποίηση δεν μπορεί να πεθάνει, καθώς είναι φτιαγμένη απ’ το ίδιο υλικό κατασκεύης. Η ποίηση είναι άλλωστε αυτή που υμνεί τα ανωτέρω, κι όλα αυτά είναι η αιτία της δημιουργίας της. Η ποίηση απλά πέθανε μέσα μας, και παραφράζοντας τη γνωστή ρήση… λέμε πως εμείς τη σκοτώσαμε! Και το πράξαμε αποδεχόμενοι τελικά τη μικρότητα ως συνώνυμο μιας πλαστής ορθότητας, αντί του μεγαλείου της ύπαρξης στο σύνολο της.

Εδώ, σ’ αυτό το σημείο… οφείλουμε ν’ αναρωτηθούμε το τί μας οδήγησε σε αυτό το έγκλημα!

Πράξη εσωτερική και σαφέστατα αήθης, παρόλες τις φθηνά πρόσκαιρες δικαιολογίες που συνεχώς προσάπτουμε στη σκέψη, θέλοντας έτσι να απορρίψουμε την όποια ευθύνη μας αναλογεί. Ευθύνες που ύπαρχουν και μπορούμε ν’ αναζητήσουμε στον υπαρξισμό, παρά τ’ ότι έχουμε πλέον σταματήσει να υπάρχουμε ως πνευματικά όντα, πλήρως πια παραδομένοι σ’ έναν υλιστίκο τρόπο ύπαρξης, αποτέλεσμα της αναντιστοιχίας του ψευδούς υλιστικού μεγαλείου. Το οποίο – εικονικά – νιώθει πως κατέκτησε ο άνθρωπος θέτωντας εαυτόν ανώτερο του δημιουργού. Όπου δημιουργός, δεν μπορεί να σχηματοποιείται… παρά μόνο στην έννοια του σύμπαντος κόσμου, και όλων αυτών που τον αποτελούν στο σύνολο του.

Έτσι το άτομο, χρησιμοποιώντας υπέρμετρα το εγώ, σκότωσε τη θεϊκή υπόσταση της ποίησης!

Όχι, γιατί η ποίηση διαχωρίστικε από τη συμπαντική δημιουργία ή για οποιοδήποτε άλλον λόγο. Αλλά γιατί θέλοντας να αποτελεί αυτός το μέτρο του κόσμου μέσα σ’ ένα δημιουργικό χάος, το όποιο του πέφτει βαρύ για την ανασφαλή εσωτερικότητά του, απορρίπτει τελικά ό,τι δεν ταιριάζει στο εικονικά δομημένο παζλ της υπαρξής του.

Ευ Δαίμων

ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Βίκτωρ Φρανγκ

Photo by Eva Bronzini on Pexels.com

Ο Βίκτωρ Φρανκλ (26 Μαρτίου 1905-2 Σεπτεμβρίου 1997) ήταν Αυστριακός νευρολόγος, ψυχίατρος φιλόσοφος  συγγραφέας και επιζών του ολοκαυτώματος.

  • Ήταν ιδρυτής της Λογοθεραπείας, μίας σχολής ψυχοθεραπείας η οποία θεωρεί την αναζήτηση νοήματος ως την κύρια ανθρώπινη  κινητήρια δύναμη. Σε αντίθεση με το Φρόιντ που θεωρούσε ως τέτοια την αναζήτηση της ηδονής και τον Αντλερ που θεωρούσε την αναζήτηση ισχύος. Η λογοθεραπεία ανήκει στις υπαρξιακές και ανθρωπιστικές θεωρίες
  • Ο Φρανγκλ έκδωσε 39 βιβλία. Το αυτοβιογραφικό του βιβλίο «Αναζητώντας το νόημα της ζωής» το οποίο περιγράφει εμπειρίες του από το στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί έχει πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο.

Ερωτήματα στα οποία απαντάει το βιβλίο

Α’ μέρος

«Πως η καθημερινή ζωή σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης αντανακλά στο μυαλό του μέσου έγκλειστου;»

Και συνιστά μία ανάλυση της εμπειρίας του Φρανγκλ στο στρατόπεδο συγκέντρωσης

Β’ μέρος

Εισάγει την έννοια του νοήματος και την θεωρητική του προσέγγιση την οποία ονομάζει λογοθεραπεία.

Α’ μέρος: Προσωπική εμπειρία

  • Ο Φρανκ ξεκινάει περιγράφοντας την προσωπική του εμπειρία από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Γερμανών.
  • Το έργο του δεν είναι ένα αναλυτικό ημερολόγιο των γεγονότων και  εμπειριών του στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Περισσότερο είναι μία προσπάθεια του ίδιου να εντοπίσει ως επιστήμονας ψυχίατρος την ψυχολογία της ζωής στη φυλακή.
  • Στο έργο του αναγνωρίζει ότι ο ίδιος ως παρατηρητής αποτελεί μέρος αυτού που παρατηρεί και περιγράφει τον αντίκτυπο που αυτό μπορεί να έχει στο έργο του.

Τα τρία στάδια του εγκλεισμού

  • Περιγράφει την εμπειρία των κρατούμενων προσδιορίζοντας τρία διαφορετικά στάδια
  • 1ο στάδιο :  Σοκ κατά την αρχική εισαγωγή στο στρατόπεδο συγκέντρωσης
  • 2ο στάδιο:  Απάθεια μετά την εξοικείωση με τις συνθήκες ζωής στο στρατόπεδο , στο στάδιο αυτό η εσωτερικές αξίες και η δυνατότητα εξεύρεσης νοήματος είχαν σημαντικό ρόλο στην επιβίωση
  • 3ο στάδιο:  Η απελευθέρωση : Αντιδράσεις αποπροσωποποίησης, ηθικής παραμόρφωσης, απογοήτευσης όσων είχαν ελευθερωθεί

Τι μπορεί να μας διδάξει το βιβλίο

  • Η αξία του ατόμου είναι εσωτερική
  • Το νόημα είναι μοναδικό για τον καθένα , κάθε άνθρωπος οφείλει να βρει αυτό το μοναδικό για το οποίο είναι προορισμένος

Πως μπορούμε να ανακαλύψουμε το νόημα της ζωής;

  • Δημιουργώντας ένα έργο ή κάνοντας ένα κατόρθωμα
  • Βιώνοντας κάτι ή συναντώντας κάποιον
  • Με τη στάση που διατηρούμε απέναντι στο αναπόδραστο πάσχειν