Αρχείο κατηγορίας ΕΥ ΔΑΙΜΩΝ

Από την Μήδεια του Ευριπίδη, έως τη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη.

-Την Κλυταιμνήστρα βάλτε τον Αγαμέμνονα να σκοτώσει,
πριν αυτός για Τροίες ξεκινήσει και μας προδώσει.-

     “Το ακροτελεύτιο αυτό δίστιχο, απ’ το ποίημα του  Ευ Δαίμων, – Πολεμοκάπηλοι- περιέχεται στην ποιητική συλλογή Μήνιδες.”

       Η Μήδεια του Ευριπίδη, είναι η τραγωδία -ποίημα- του οποίου η απαγγελία έγινε για πρώτη φορά το 431π.χ στο αρχαίο θέατρο του Διονύσου, κάτω απ’ τον ιερό βράχο της Ακροπόλεως.

      Ενώ η Φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, είναι το γραπτό αριστούργημα του ιερότερου μέλους των ελληνικών γραμμάτων, μόλις τον περασμένο αιώνα.

       Τούτου δοθέντος…!

     Θα μπορούσαμε να πούμε, χωρίς ίχνος υπερβολής, πως τα δυο αυτά έργα αντιπροσωπεύουν την εικόνα του τόπου μας, ως σημασιολογική οντότητα και ύπαρξη, κοινωνιολογικά και ιστορικά, όσο τίποτε άλλο!

       Δεν είναι συνεπώς τυχαίο… πως έχουν γραφτεί από Έλληνες!

       Εντούτοις, μεσολαβώντας εικοσιπέντε ολόκληροι αιώνες, τίποτα δεν μπόρεσε ν’ αφαιρέσει ο χρόνος από την ακτινοβόλα λάμψη τους. Όπου κατά τη διάρκεια, τραγικά οι γυναικείες παρουσίες, έζησαν αδιόρατα ανάμεσά μας, ωσάν μια κραυγή στη σιωπή, που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η σκληρή αποτύπωση μιας ασυνείδητης απόγνωσης και μοναξιάς.

       Αυτές λοιπόν οι γυναίκες προσπαθούν ακόμα και σήμερα να τιμωρήσουν μιαν άδικη μοίρα, διαγράφοντας τα πάντα γύρω τους, ως να μην υπήρξαν ποτέ. Και χωρίς καν η δακρύβρεχτη πένα των ποιητών, ρομαντικών ή όχι, να μπορέσει να τις αγγίζει, έστω κατ’ ελάχιστον.

      Έτσι μνημονεύονται, όλες μαζί, παράλληλα με τις δημιουργίες της παγκόσμιας λογοτεχνίας, αλλά και σε άλλα, πολλά, αθάνατα έργα της τέχνης.

       Τον κύκλο ξεκινά η Μήδεια, ενώ η Φραγκογιαννού, προσπαθεί με τη σειρά της να τον ολοκληρώσει, επιδιώκοντας ξανά για λογαριασμό όλων των γυναικών, τη δικαίωση της αδελφής της, στην ιστορία του αίματος.

      Ωστόσο, εδώ, σ’ αυτό το σημείο, δεν επιτρέπεται να πάρουμε τη βολική άποψη ενός ή περισσοτέρων, από τους σύγχρονους -άνδρες- φιλόσοφους των τελευταίων δεκαετιών.

      Καθώς, σ’ ότι αφορά το δεύτερο φύλλο, -Simone de   Beauvoir- κι ενός μάλλον ουτοπικά υπαρξιακού φεμινισμού.

Θα βόλευε ίσως πολλούς η εξαγωγή εύκολων συμπερασμάτων, εφησυχάζοντας επιφανειακά μία ταραγμένη κοινωνική συνείδηση. Μιας και δεν θα οικονομούσε καμία βαθύτερη γνώση, αλλά και δεν μας ικανοποιεί κιόλας.

      Καθώς δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το απαύγασμα μιας νωθρής σκέψης σκοταδισμού. Που σχηματίστηκε, από πριν και μάλλον παράδοξα, σε μια κοινωνία που πολύ περισσότερο βίαιη είναι, και λιγότερο λογική.

       Κι αν όντως ισχύει κάτι τέτοιο… τότε εύκολα εξηγείται αυτή η συνεχόμενη εμμονή στις τραγωδίες!

        Η οποία διατηρείται ζωντανή, περισσότερο από τριάντα αιώνες τώρα. Αφού, κάπως έτσι, θα μπορούσε να δικαιολογηθεί και η εμμονή προς την τέχνη, κάθε μορφής, από   την Μήδεια μέχρι και τις σύγχρονες φόνισσες. Οι οποίες, αν και τραγικά πρόσωπα μυθικών ιστοριών, ζουν ακόμα ανάμεσα μας ωσάν άλλες Κασσάνδρες, κόρες μιας άλλης Εκάβης.

     Ωσάν τις Ερινύες, που τόσο έντονα και επίμονα μας προσκαλούν ν’ αναρωτηθούμε μήπως και τίποτα δεν έχει αλλάξει. Βιώνοντας έτσι κι εμείς, το ίδιο νουκλεϊκό οξύ που γέννησε αρχικά τον κόσμο μας, κάνοντάς τον να σταθεί όρθιος στα πόδια του, κοιτώντας συνεχώς προς τ’ άστρα.

      Και που συνεχίζει να θρέφει, με το αθάνατο κύτταρο της ελπίδας κατά τον κύκλο της δημιουργίας και τη πρόσκαιρης καταστροφής, τη ζωή.

       Όμως, αφήνοντας, έστω για λίγο, τις όποιες βαθιά  φιλοσοφικές αναζητήσεις, ας επικεντρωθούμε με συνέπεια   στο θέμα αυτού του κειμένου, που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η εικόνα της γυναικείας παρουσίας. Αυτού του Θεϊκού πλάσματος της δημιουργίας, μπροστά στην όποια πρώτη και αποτυχημένη απόπειρα της ύπαρξης, που ακούει στο όνομα Αδάμ.

     Ας αναφερθούμε λοιπόν ιστορικά, και με συναίσθημα,  στην εικόνα, την πορεία, την έννοια και τελικά στην εντελώς απαραίτητη παρουσία της για τη ζωή. 

           Μιας και χωρίς αυτήν… ζωή δεν υπάρχει!

      Έτσι, η απορία που γεννάται αυθόρμητα μέσα μας,  είναι το τί κάνει αυτό το υπέροχο πλάσμα της δημιουργίας  τόσο δυνατό; Μιας κι η ιστορία της ανθρωπότητας διδάσκει  με γεγονότα, την απαράμιλλη αντοχή και ψυχική δύναμή της.

       Καθώς οι γυναίκες, όλες μαζί και η κάθε μία ξέχωρα,  είναι η πύλη και η πηγή της δημιουργίας. Και ίσως, η μόνες που δύνανται να καταστρέφουν, ταυτόχρονα, ό,τι τις προσδιορίζει ως παρουσία.

     Πράττοντας δε, με πλήρη επίγνωση της τραγικότητας  των πράξεων τους. Ρίχνοντας τα δημιουργήματά τους, σ’ έναν συναισθηματικό καιάδα, με απόλυτη όμως συναίσθηση της πράξης τους.

      Αποδίδοντας, με απροκάλυπτη ειλικρίνεια, την όποια παράλογη απόφαση να τ’ απαλλάξει από μιαν άδικη μοίρα που μας εκθέτει γυμνούς μπροστά στις όποιες αδυναμίες μας.

     Καθώς αδυνατούμε ν’ ανταποκριθούμε στο κάλεσμα, απαλλάσσοντάς τες, κάποτε, από τη βαριά ευθύνη της ύπαρξης, στο σύνολο της.

      Διασώζοντας ταυτόχρονα, τις όποιες δικαιολογίες των υπολοίπων, δηλαδή ημών!

     Προς τι λοιπόν ο Ευριπίδης μας κληροδοτεί το αθάνατο αυτό έργο του, εάν όχι ως ομολογία και αποδοχή. Πέμποντας στις σύγχρονες Μήδειες, όπως η γρια Φραγγογιαννού, εκείνου του κοσμοκαλόγερου της λογοτεχνίας. Μήπως γιατί τίποτα δεν έχει αλλάξει από τότε, και τίποτα δεν προκύπτει πως θ’ αλλάξει ποτέ.

    Καθώς οι σύγχρονες Μήδειες… μαζί μ’ αυτήν του αιώνιου ποιητή!

    Διαγράφουν, σε μία και μόνο στιγμή παροξυσμού, που ομοιάζει περισσότερο με μια μορφή απόλυτης τρέλας, όλα τα δημιουργήματά τους. Κάνοντας όμως έτσι την εικόνα τους ν’ αντηχεί ως μια κραυγή εκδίκησης, μέχρι και σήμερα.

      Μήπως όμως και η αδικαιολόγητη, κάποιες φορές, διακοπή μιας κύησης, δεν παραπέμπει σε κάτι τέτοιο.

     Και μάλιστα σ’ έναν δυτικό πολιτισμό, που έχει τόση πολύ ανάγκη από νέο, φρέσκο αίμα!

     Εδώ, άλλωστε, εδράζεται όλη η κτηνωδία που γεννάται  μέσα στην παραφροσύνη μιας διαρκώς αρρωστημένης εποχής.

      Και στη διεστραμμένη αντίληψη, περί αναφοράς, του τι είναι δικό μας και γιατί μας αφορά. Και μάλιστα, εκεί, όπου το ξένο προς την άρρωστη εσωτερικότητα μας συναίσθημα, δεν έχει καμία αξία.  

      Καθώς δε δύναται ν’ αφυπνίσει ένα είδος συμπαθείας, αλληλεγγύης ή και ντροπής ακόμα. Το οποίο θα μπορούσε ν’ ανασύρει τελικά από μέσα μας, την όποια αίσθηση προσωπικής ευθύνης, προς χάριν μιας συλλογικής ωφελιμότητας.

      Έτσι η εικόνα της γυναίκας -μητέρας- παιδοκτόνου, συμβολίζει απλώς την παρακμή μιας κοινωνίας που βρίσκεται πλέον σε συναισθηματικό ακρωτηριασμό. Έχοντας χάσει ως μέλη της, τις όποιες αξίες που τη στήριξαν και δυνάμωσαν έως τώρα, δημιουργώντας κοινούς δεσμούς, πολιτισμό και κυρίως κοινωνικές παραδόσεις.

      Πράγματα που πρέπει απαραιτήτως να οδηγούν στην ισότιμη ένωση μιας ομάδας ανθρώπων, που έχουν επιλέξει να ζουν μαζί, με δικαιοσύνη, χωρίς εξαιρέσεις, και με όπλα την αγαστή συνεργασία και συνεχή ειλικρινή επικοινωνία. Κι όχι την ενστικτώδη επιθυμία για κυριαρχία, εκμετάλλευση και περιθωριοποίηση, που οδηγεί πάντα τελικά στην καταστροφή.

        -Αντίθεση αρσενικού, θηλυκού. Μη αποδοχή, εσφαλμένη κρίση και απόρριψη.-

      Μιας κι όσο τα θηλυκά θα είναι οι μοναδικές πηγές ζωής, και οι δημιουργοί μιας συνέχειας, χωρίς άλλη επιλογή!

     Τόσο θα εμφανίζεται η παρουσία τους ως μία αδιόρατη απειλή προς τις παράλογες αιτιάσεις της μυικής δύναμης, που ρυθμίζει εντελώς παράλογα, ακόμα και σήμερα, τις ζωές των ανθρώπων.

      Έτσι, οι ειδεχθείς φόνισσες… ανεξαιρέτως αιτίας!

      Θα είναι πάντα ο κίνδυνος για την ασφάλεια μιας φαινομενικά ορθολογικής κοινωνίας, και για τη συνέχειά της.

       Καθώς η δογματική απόρριψη των θέλω, -ατομικά  και συλλογικά ασυνείδητα θηλυκού γένους-. Θα οδηγούν   πάντα στη συσσώρευση θύμου, δημιουργώντας μια παράλογη οργή που στρέφεται, τις περισσότερες φορές, μη μπορώντας να βρει διέξοδο, κατά του είναι και του εγώ.

       Στερώντας όμως, τελικά, απ’ το ίδιο τους το αίμα, τη συνεχεία του.

       Προκαλώντας εν κατακλείδι, με ίδιον κόστος, μιαν ακατανόητη εκδίκηση. Που ομοιάζει, σχεδόν διαστροφικά, με αυτοκαταστροφική ιεροδικεία, τουλάχιστον.

        Ανάλογα βέβαια, με την υποκειμενική κρίση του  καθενός, που σαν αυτόκλητοι και πρακτικοί δικαιοπράκτες, χρεώνουμε καταδικάζοντας, χωρίς κανένα προσωπικό κόστος και ευθύνη, μιας και δεν είμαστε γυναίκες.

      Πως όμως, κι ενώ συμβαίνει κάτι τέτοιο, ακόμη και    σήμερα, αντί για την απέχθεια που έπρεπε να μας διακατέχει  ή να επιβάλλεται στο γεγονός! Εμείς, αντίθετα, νοιώθουμε μια κάποια έστω συγκατάβαση για τις πράξεις αυτές. Έως του σημείου μάλιστα και της αποδοχής, σε λογοτεχνικό πάντα επίπεδο, για τον εξοβελισμό του συναισθήματος από τις ηρωίδες. Ακόμα δε και για τον θάνατό τους, ως τελική δικαίωση για τις ίδιες, και επ’ ουδενί για τους άλλους. Χρεώνοντας τελικά την όποια ευθύνη, ανάλογα, με το ειδεχθές αποτέλεσμα της αδιαφορίας μας. Καθώς, ανεξήγητα, όλο αυτό, μας οδηγεί τελικά προς τον λυρικό θαυμασμό, ως ένα είδος προσωπικής μεταμέλειας για   τις ανείπωτες αυτές πράξεις βίας.

     Στις οποίες, μία άδικη και χωρίς κατανόηση κοινωνία, οδήγησε αυτές τις απελπισμένες κόρες στην πτώση και την απώλεια.

      Τα συγκεκριμένα λοιπόν αποτρόπαια γεγονότα, αν και παρουσιάζονται τελικά ως αποτέλεσμα της οδύνης που προκαλείται τόσο έντονα για την μη αποδοχή ή απόρριψη προς το πρόσωπο της γυναίκας, φίλης, ερωμένης, αδελφής, συζύγου και τελικά συνοδοιπόρου. Της οποίας οι επιθυμίες, οι προσδοκίες, οι ελπίδες και το νόημα για ζωή πρέπει τις περισσότερες φορές ν’ αποσιωπούνται.

      Καθώς προδίδονται συνεχώς από έναν παραλογισμό, και μια διαστροφή στη λειτουργία της σκέψης, που θέλει τη γυναικεία παρουσία ως κάτι το συνεχόμενα δοτικό, χωρίς όμως απαιτήσεις. Οδηγώντας αναπόφευκτα τις ίδιες, ξανά και ξανά, σε απονενοημένες πράξεις και σε καταστροφικά αποτελέσματα.

          Έτσι οι γυναίκες εγκληματούν κι αυτές, αλλά όχι αναίτια και χωρίς προσωπικό κόστος, όπως οι άνδρες. Μα σε βάρος του εαυτού τους.

          Τρωάδες του Ευριπίδη!

      Μιας και οι αποτρόπαιες πράξεις τους φέρουν το ειδικό  βάρος που κουβαλούν συνεχώς μέσα τους. Φορτωμένο σ’ ένα ιδιόμορφο ατομικό ασυνείδητο, διαμορφωμένο όμως, όχι από τις ίδιες. Άλλα από ένα παγιωμένο κοινωνικό σύστημα, που τις χρησιμοποιεί πάντα προς όφελος του, καθιστώντας τες ως δεύτερης αξίας παρουσίες.

       Και παρά τ’ ότι η ίδια η ζωή τις έχει εξοπλίσει με απαράμιλλη δύναμη, έστω και για την όποια εσχατολογική πράξη και ομολογία ύπαρξης. Αυτές ζουν συνεχώς κάτω απ’ τον φόβο της απόρριψης, που αρχέτυπα είναι ριζωμένος μέσα τους, μην επιτρέποντας να νοιώσουν ίσως πραγματικά ελεύθερες και δυνατές.

    Δημιουργώντας και διακονώντας τελικά, τις άγριες εκείνες συνθήκες, για όσους με πλήρη άγνοια δεν το αντιλαμβάνονται, που οδηγούν όμως τον άνθρωπο στην καταστροφή.

      Μιας και οι όποιες Μήδειες και Φραγγογιαννούδες,  ωσάν άλλες Μήνιδες ανά τους αιώνες -αν και κάποιοι δεν το αποδέχονται- είναι κι αυτές άνθρωποι… ό,τι κι αν έχουν κάνει!

            Υστερόγραφο

       Χωρίς καμία απολύτως πρόθεση ν’ απαλλαγούμε  από την ηθική ευθύνη, ενός από κοινού ειδεχθούς εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας. Εντούτοις… ως σκεπτόμενα όντα! Θα  πρέπει άμεσα, έχοντας την ιερή υποχρέωση, ν’ αντιληφθούμε και να κατανοήσουμε τα βαθύτερα αίτια αυτού.

         Έτσι, το κείμενο αυτό, είναι αφιερωμένο σ’ όλες τις σύγχρονες Μήδειες ανά τον κόσμο!      

          Υποσημείωση

      Για την ολοκλήρωση αυτού του κειμένου, παρέμεινα έγκλειστος στο γραφείο μου, δυσφορώντας κάποιες φορές, για όσες ώρες χρειάστηκε.

        Και παραδόξως, την πρώτη κιόλας ώρα!

     Η πένα, που κάποια γυναικεία χέρια μου έκαναν δώρο κάποτε, απόσωσε απ’ το μελάνι της, εντελώς άκαιρα. Έτσι, χωρίς άλλην επιλογή, αναγκάστηκα να χρησιμοποιήσω ένα ξεχασμένο στο συρτάρι του γραφείου κόκκινο στυλό, το οποίο και εξάντλησα επίσης, όντας κι αυτό στα τελευταία του!

      Αναφέρω δε -όλα τ’ ανωτέρω- παρεμπιπτόντως, απλώς  για να επιταχύνω την αποφόρτιση της εργασίας, ευελπιστώντας να μην έχουν καμία σημασιολογική έννοια μέσα μου.

      Αλλά και στην προσπάθεια ν¨ απαλλάξω τους αναγνώστες από κάτι τέτοιο, ανάλογα!

                                                                       Ευ Δαίμων

Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν

                    

                              

Ήσυχοι λαοί βοσκάτε,
δεν σας ξυπνά τιμής κραυγή,
κοπάδια τη σκλαβιά ζητάτε,
για σας ο κούρος και η σφαγή.

Γενιά, γενιά κληρονομάτε
δεσιά, κουδούνια και μαντρί.

      Αν και η ρωσική ποίηση δεν αξιώθηκε -αναφορικά- την πληθώρα της ελληνικής. Εντούτοις, η παρουσία και μόνο του Πούσκιν, ως υπέροχα αγαθή εικόνα, αντικαθιστά επάξια την ομορφιά και το κάλος της ανώτερης δημιουργίας.

Εις τους αιώνας… των αιώνων, αμήν!

      Αφού συνολικά η αναζήτηση για τις ψηλότερες κορυφές  της ποίησης, αποδόθηκε ονομαστικά, δικαίως στους Καβάφη, Μπολντέρ και Πούσκιν. Κι ενώ όλοι φαντάζουν στα μάτια και τ’ αυτιά κάθε ανειδίκευτου, ως μακρινά διαφορετικοί. Ωστόσο  -και οι τρεις- ξεκινώντας απ’ τον ρομαντισμό και καταλήγοντας στο ρεαλισμό. Είναι και αποτελούν, τα κύρια και ζωτικά όργανα ενός πνευματικού συνόλου.

        Που δεν είναι τίποτε άλλο…!

     Παρά η κορυφαία δημιουργία της ανθρώπινης σκέψης, στο σύνολό της, μέχρι και σήμερα. 

     Όντας, όμως, κάτι το ιδιαίτερο!

      Θα ήταν λοιπόν -τουλάχιστον- βαριά ύβρης το να τους ξεχωρίσουμε μόνο από το έργο τους. Καθώς κάτι τέτοιο ισχύει απόλυτα για το μεγάλο αυτόν Ρώσο ποιητή και πεζογράφο. Ο οποίος, επάξια κατακτά τον τίτλο του διδασκάλου για όλους τους υπολοίπους ρομαντικούς συγγραφείς και ποιητές.

     Καθώς το επαναστατικό πνεύμα του, οδήγησε τελικά στη γέννηση του ρεαλισμού, σε όλες τις μορφές τέχνης, αποδίδοντας στη γραφή, όλων όσων ακολούθησαν, ποιότητα και ποικιλία.

       Όμως, όπως ατυχώς συνηθίζεται ακόμα και σήμερα, γι’ άλλους ίσως λόγους. Ο Πούσκιν, ακόμα ένας που τόσο πρόωρα και τόσο άδικα, άφησε το έργο του μάλλον ημιτελές, στερώντας μας μια πνευματική συνέχεια. Εντούτοις, ποσοτικά, όσο και ποιοτικά, πρόφθασε να μας κληροδοτήσει ένα απόθεμα λογοτεχνικών δημιουργιών του. Ξεκινώντας από την ποίηση, μέχρι και τις μορφές του πεζού λόγου, όπως παραμύθια, μυθιστορήματα και θεατρικά έργα.

      Ωστόσο, όντας ο ίδιος ένας πνευματικός γίγαντας,  ανάμεσα στους νάνους της εποχής, δεν μπόρεσε ν’ αντισταθεί απέναντι σ’ όλα όσα ο ίδιος διαφωνούσε ριζικά.

      Ευγενούς καταγωγής, δεν δίστασε στιγμή να στηλιτεύσει την κοινωνική και πολιτειακή κατάσταση της εποχής του. Όντας δημόσιος αρχικά υπάλληλος, υφιστάμενος του τότε υπουργού εξωτερικών του Τσάρου, μαντέψτε ποίου…;   

         – Ιωάννου Καποδίστρια! –

    Ο Πούσκιν, εγκατέλειψε από νωρίς την πολλά υποσχόμενη θέση του, για να γίνει τελικά ένας αναγνωρισμένος συγγραφέας.

      Είναι δε γνωστό, σχεδόν μυθολογικά, το πως ο ίδιος  ο Καποδίστριας, έδειχνε ανοιχτά τη συμπάθειά του προς το πρόσωπο του εικοσάχρονου τότε Πούσκιν.

        Λέγοντας πως ο νέος αυτός… αν και μεγαλοφυής!

      Εντούτοις -ως χαραχτήρας- δεν ταιριάζει μ’ ότι όλοι οι άλλοι πίστευαν γι’ αυτόν. Ειρωνευόμενος βέβαια, όσους ευελπιστούσαν πως το ευγενές τέκνο μιας ανώτερης τάξης, θα ανερχόταν τα κρατικά αξιώματα στην πολιτική σκηνή.

     Ο Πούσκιν όμως, εντάσσεται άμεσα στο νεανικό ρεύμα της εποχής του, ενάντια στις όποιες αρχές της μοναρχίας και των πρακτικών της. Χρησιμοποιώντας, τι άλλο; την πένα του ως όπλο. Θέλοντας, διακαώς, να προωθήσει στη ρωσική κοινωνία νέες άξιες και την αποδοχή πιο προοδευτικών ιδεών.

     Έτσι ξεκινά έναν ανοικτό πόλεμο με το λογοτεχνικό κατεστημένο της εποχής, ανάμεσα σε παλαιότερους, αλλά και κατά πολύ ισχυρότερους αντιπάλους. Το αποτέλεσμα βέβαια, δεν ήταν άλλο, παρά η εξορία του ποιητή με εντολή του Τσάρου, προς τα δυτικά σύνορα της αυτοκρατορίας, στην πόλη της Οδησσού.

         Και πάλι καλά…!

       Πράγμα που του εξασφάλισε, ευτυχώς την τελευταία στιγμή, η ευγενική καταγωγή του ονόματός του.

        Όμως, παρ’ όλα αυτά, ο Πούσκιν δεν σταματά!

       Αντιθέτως, γράφει όλο και περισσότερο, όλο και πιο συχνά, μιας και βρίσκει πια χρόνο για τη μελέτη των αρχαίων, ποιητών και φιλοσόφων. Ανακαλύπτοντας εκεί μέσα το υλικό που τον οδηγεί στην προσωπική του αλήθεια κι ελευθερία. Ενώ παράλληλα, ο συνεχής απελευθερωτικός αγώνας των Ελλήνων, και τα νέα της απώλειας του Βύρωνα, που τόσο θαυμάζει.

         Τον ξεσηκώνουν ακόμα πιο πολύ…!

      Κάνοντάς τον να ενστερνιστεί τώρα τη νέα για όλους θεωρεία, πως η ελευθερία σώματος και πνεύματος, δεν είναι απλά μία ακόμα φιλοσοφική έννοια. Αλλά η απόλυτη κοινωνική αλήθεια και υποχρέωση, για την οποία όλοι θα πρέπει ν’ αγωνιζόμαστε πάντοτε, χωρίς καμία ιδιοτέλεια.

           Υστερόγραφο

        Η επική άλλωστε λογοτεχνία, με τον αθεράπευτο ρομαντισμό, κι έναν υγιή κοινωνικό ρεαλισμό, ήταν αυτά  που σημάδεψαν τον Πούσκιν, στη σκέψη, τη ζωή και τη γραφή του. Ενώ η ποιοτική σύγκριση όσων έγραψε, -με ό,τι άλλο!- τον οδήγησε τελικά στην κορυφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και διανόησης. Καθώς τα αιώνια έργα του -ποιήματα και άλλα- στο σύνολό τους, χαρακτηρίζονται με τη μορφή της απαράμιλλης τελειότητας και ομορφιάς, από κάθε άποψη.

                                                               Ευ Δαίμων

Εκατό χρόνια μοναξιά

– Gabriel Garcia Marquez –

    Αν και είναι πολλά περισσότερα…!

       Καθώς ο σπουδαιότερος Αμερικανός συγγραφέας, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές, δεν είχε επιλεγεί, προς ώρας, ως αναφορά σ’ έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες του γραπτού λόγου, παγκοσμίως. Εδώ, όπου αναρτώνται τα θέματα της λογοτεχνίας, απ’ την ιστοσελίδα Ευδαιμονία. Εντούτοις, με απόλυτο τρόπο, θα μπορούσαμε να πούμε πως ο ανωτέρω, είναι πιο επίκαιρος παρά ποτέ.

      Έτσι, δίνοντας προτεραιότητα -λόγω συνθηκών…-  σε βάρος του μέγιστου των γραμμάτων -Φ. Ντοστογέφσκι- μιας    κ’ ήταν άλλωστε η σειρά του. Εντούτοις, προσδοκώντας τελικά την κατανόηση όλων, θα επανέλθουμε.

             Οπότε… οψόμεθα!

      Το παρόν λοιπόν κείμενο, με αισθήματα αγάπης και άκρατου θαυμασμού προς τον κορυφαίο Λατινοαμερικανό συγγραφέα, παρά την αρχική σκέψη για ν’ ασχοληθούμε λίγο αργότερα με την πέραν των ωκεανών λογοτεχνία, -χρονικά τουλάχιστον-. Προτάσσεται σχεδόν από μόνο του, όντας μία επιτακτική ανάγκη του κειμενογράφου. Καθώς, όπως ήδη αναφέραμε, τα γεγονότα το επιβάλλουν επιτακτικά.

        Καθώς το να επιλέξουμε ελεύθερα, έστω ένα από τ’ αριστουργηματικά βιβλία του συγγραφέα, αυτήν τη φορά τουλάχιστον, φαντάζει δύσκολο!

        Εντούτοις, το εν λόγω βιβλίο, δεν μπορεί σε καμία  περίπτωση να είναι μόνο ένα καταπληκτικό μυθιστόρημα.  Αφού τελικά, είναι όντως ένα πολιτικοκοινωνικό πόνημα, που ταιριάζει όμως απόλυτα, τώρα παρά ποτέ, στην περίσταση. Ένα λογοτεχνικό κείμενο, όχι μόνο περιγραφικό της ιδιοσυγκρασίας των λαών και της ιστορίας της γης, πέραν του ατλαντικού. Αλλά κι όλων αυτών, που με κοινή καταγωγή, κοινωνική αντίληψη, κουλτούρα, θρησκεία, γλώσσα και τελικά ιστορία, ζουν εκεί.

       Πράγματα που με απαράμιλλο τρόπο παρουσιάζει, αποδίδει, επεξηγεί κι αναπαριστά ο μεγάλος συγγραφέας, αποκαλύπτοντας έτσι σ’ όλους εμάς, ό,τι ακατανόητα γίνεται αντιληπτό ως μια ιδιαιτερότητα συμπεριφοράς και τρόπου ζωής.

      Αν και στον πλανήτη γη, όλα προσεγγίζονται εύκολα, διασχίζοντας τώρα πια τις αποστάσεις με ταχύτητα, αφού το κακό που κρύβεται μέσα μας, ως ανθρωπότητα, ταξιδεύει πλέον πολύ γρήγορα!

      Διαβάζοντας ο σύγχρονος αναγνώστης αυτό το βιβλίο, για πρώτη φορά, ανοίγεται διάπλατα μπροστά του ένας νέος, ολόκληρος, κυριολεκτικά και μεταφορικά, κόσμος. Μία άλλη διαφορετική γη, που δημιουργήθηκε από το γεγονός μιας τόσο βίαιης σύγκρουσης, διαφορετικών πολιτισμών, αποτέλεσμα της άπληστης επιθυμίας για πλούτο.

        Ποιων άλλων… παρά υμών -ιστορικά- πολιτισμένων Ευρωπαίων!

       Έτσι, οι όποιες παραδοξότητες στην ιστορική πορεία της Αμερικής, βόρειας, κεντρικής ή νότιας. Ελάχιστη διαφορά έχουν…! Καθώς δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το αποτέλεσμα της κατάκτησης και της οικειοποίησης, με το έτσι θέλω, πριν από πεντακόσια σχεδόν έτη, εφαρμόζοντας το δίκαιο του δυνατού.

      Και, εν συνεχεία, της απόδοσης στην παρούσα μορφή, ενός δυστοπικά πολιτισμικού γίγνεσθαι, μέσα από τις πρακτικές ενός αποικιοκρατικού συστήματος, που είναι όντως ζωντανό μέχρι και σήμερα. Μα και της σχεδόν διαστροφικής επιθυμίας για επιβολή, ενός σαθρά υποτιθέμενου πολιτισμού.

     Ο οποίος, αποβιβάστηκε κάποτε στις ήρεμες ακτές αυτής της ηπείρου, εντελώς απρόσκλητα και δια της βίας. Βιάζοντας όμως ταυτόχρονα και εξοντώνοντας το γηγενή πληθυσμό και νόμιμο κάτοχό του.

        Όπως είναι άλλωστε σύνηθες, εδώ και καιρό, ν’ αποκαλούνται οι γνωστοί ερυθρόδερμοι… ίσως απ’ το χρώμα του αίματος!

      Ο ήρωας λοιπόν του βιβλίου, ο συνταγματάρχης Αουρελιάνο Μπουενδία, αγωνίζεται, μάλλον παράδοξα, να ξεφύγει από τα αυτοκαταστροφικά αποτελέσματα ενός κατακερματισμένου, στη συνεχόμενη βία, κόσμου του. Όπως, τόσο εύστοχα και γλαφυρά, αποτυπώνεται από την πένα του συγγραφέα στο πρόσωπο του ήρωα. Καθώς τελικά υποτάσσεται    κι αυτός σε μια κοινή μοίρα, βιώνοντας τη διάρκεια της φθοράς ενός ανθρώπου, ο οποίος είναι γέννημα όλων αυτών των καταστάσεων της ιστορίας και του τόπου.

       Μιας και τα πάντα γύρω, διαμορφώνουν συνεχώς την  επιλογή της πορείας του, από τη γέννηση, μέχρι και το τέλος του.

          Όποιο κι αν είναι αυτό…!

    Έστω και μπροστά σε κάποιο εκτελεστικό απόσπασμα.

       Άλλωστε, εκεί αποδίδεται και η μαγευτική αξία  του Κολομβιανού συγγραφέα, που με τόση δεξιότητα μας προσφέρει την ομορφιά της γραφής και του ταλέντου του, ως ίσης αξίας ανάμεσα στην ελίτ της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

      Αποδίδοντας στον πεζό λόγο του, την πραγματικότητα του τόπου, που ομοιάζει με κάτι απίστευτα μυθολογικό!

      Ενώ ταυτόχρονα, αποκαλύπτει ξεκάθαρα, ένα βαθύ  και τόσο πληγωμένο συλλογικό ασυνείδητο, μιας ολόκληρης ηπείρου, που απλώνεται σαν παραισθησιογόνα ομίχλη πάνω από αμέτρητα τετραγωνικά χιλιόμετρα γης, αλλού άγονα γυμνή, κι άλλου καταπράσινα δαιδαλώδη.

      Κι ενώ έτσι όλα συμπλέκονται κατά την εξιστόρηση, κάνοντας τη σκέψη του αναγνώστη να χάνεται πρόσκαιρα σε μιαν αδιέξοδη φαινομενικά διήγηση. Τότε ακριβώς είναι που με μια παράλογη διαφυγή, ο συγγραφέας αποκαθιστά το αφύσικο για εμάς, ως κάτι το απόλυτα αποδεκτό.

        Δικαιώνοντας ίσως τελικά… τόσο εύλογα το παράλογο!

       Αποκαθιστώντας τον τρόπο σκέψης των ηρώων, που τόσο μας ξενίζει με μια πρώτη ανάγνωση.

      Μιας και κάπως έτσι, -από πάντα- ήταν όλα σ’ αυτή την τόσο μακρινή και αχανή ήπειρο του πλανήτη μας, κι όχι μόνο!

      Καθώς, εδώ τελικά, η ελπίδα μετατρέπεται στη μοναδική διέξοδο και η απαισιοδοξία, τόσο παράδοξα, σ’ έναν μοναδικό τρόπο ζωής, ως μία ιδιαίτερη αντίληψη της πραγματικότητας.

     Αφού μπορούμε να πούμε, χωρίς καμία ίσως υπερβολή, έχοντας διαβάσει το βιβλίο σχολαστικά. Πως ο Gabriel Garcia Marquez, είναι ένας πολύ επικίνδυνος συγγραφέας!

          Υστερόγραφο

      Ωστόσο, αναζητώντας ίσως με αδόκιμο τρόπο, την οποιαδήποτε συνάφεια. Μιας και το γνωστό ανέκδοτο, θέλει  τον τόπο μας ως τη μοναδική χώρα της Καραϊβικής, και μέλος της Ευρωπαϊκής ηπείρου ταυτόχρονα. Θα μπορούσαμε να πούμε:

         Άντε και στα δικά μας…!

        Αυτό δε το τελευταίο… παρακαλώ όπως ληφθεί απλά  ως ένας ακόμη αστεϊσμός. Μιας κι αυτή -και μόνον αυτή!- ήταν η πρόθεση του συγγραφέα του κειμένου.

                                                           Ευ Δαίμων

Απελευθερώνοντας το εγώ και τον πραγματικό εαυτό

     Η απόφαση, έγκειται ίσως στο ν’ αναγνωρίσουμε τα βαθιά και καταπιεσμένα ένστικτα και αρχέτυπα, αυτά που το συλλογικό ασυνείδητο – Carl Jung – μας έχει παραδώσει γονιδιακά και συνεχίζει να το κάνει επίκτητα. Με άλλα λόγια,  ν’ αποδεχτούμε τον πραγματικό και εσωτερικό εαυτό και τα γνήσια θέλω, απορρίπτοντας ό,τι προσποιητά έχουμε ενδυθεί στην προσπάθεια να γίνουμε αποδεκτοί από τους άλλους.

       Να αφαιρέσουμε δηλαδή τη μάσκα της κοινωνικής προσποίησης, για χάρη μιας γνήσιας αντιμετώπισης της ζωής και του αληθινού εαυτού μας. Προβάλλοντας πλέον ανοικτά και χωρίς φόβο ή ενδοιασμούς τις επιθυμίες μας, αποκαλύπτοντας ένα πραγματικό είναι.

      Πως όμως θα μπορούσαμε να νικήσουμε τον φόβο του να είμαστε το αληθές πρότυπο μιας παραγωγικής κοινωνίας.

     Μιας και κάτι τέτοιο, είναι όντως ό,τι πιο ανατρεπτικό, ό,τι πιο γνήσια αποκαλυπτικό, και ταυτόχρονα, ό,τι πιο παραγωγικά απελευθερωτικό.

      Η αλήθεια είναι πως ο άνθρωπος πάντα θα φοβάται να δείξει το ποιος πραγματικά είναι. Τις ευαισθησίες, τις αδυναμίες, τους φόβους του. Καθώς δεν αντέχει, όχι απλά  στην κριτική, αλλά και τη μη αποδοχή, ενώ πανικοβάλλεται  στη σκέψη της απόρριψης, αφού τελικά αποστρέφεται την ιδέα της περιθωριοποίησης. Πιστεύοντας έτσι λανθασμένα, πως κάτι τέτοιο θα τον οδηγήσει σίγουρα στο ν’ αποτύχει ως παρουσία ανάμεσα σ’ ένα σύνολο που πράττει αναλόγως.

     Προσποιούμενος, με τον ίδιο πάντα λάθος τρόπο, κάτι που δεν είναι τελικά σαφές. Αρνούμενος ν’ αφαιρέσει τη μάσκα του ψεύτικου εαυτού.

       Έτσι, κι ενώ προσποιητά προσπαθεί να κάνει δηλωτική την παρουσία του είναι. Στην πραγματικότητα, δεν επιτυγχάνει τίποτε άλλο, παρά να παραμένει αόρατος, μη αποδεκτός ή έστω ανεκτός. Μήπως όμως αυτό είναι που πραγματικά επιδιώκει, ωθούμενος από φόβο τις πιο πολλές φορές. Φοβούμενος να μην αποκαλυφθεί ξεγυμνώνοντας το αληθινό εγώ και εαυτό, ενώπιον των άλλων.

         Μιας κι αυτοί… δεν θα το αποτολμούσαν ποτέ!

     Το μόνο τελικά που καταφέρνει, μάλλον, είναι ν’  αποδομεί τον πραγματικό εαυτό, ελαττώνοντας δραματικά   την όποια παρουσία του. Και τελικά, να ισοπεδώνεται και να εξαφανίζεται ως προσωπικότητα, ανάμεσα σ‘ ένα πλήθος ανώνυμων, αν όχι εντελώς ψεύτικων εγώ. Τα οποία όμως έχουν πλήρως ομογενοποιηθεί, όπως ο κιμάς ή ό,τι άλλο, δεν έχει καμία σημασία.

       Έτσι κρύβεται πίσω από μάσκες που τον βοηθούν  να φαίνεται κανονικός, προβλέψιμος και εικονικά ασφαλής.

    Ωστόσο, κάθε φορά που το άτομο προβάλει ένα ψεύτικο, εικονικό εαυτό, το είναι διαγράφεται, και το εσωτερικό εγώ μειώνεται, εάν δεν καταστρέφεται κιόλας. Καθώς ό,τι γνήσιο φέρει στη σκέψη και την ψυχή του, χάνεται διαρκώς. Αφού χωρίς καμία άλλη επιλογή, θάβεται βαθιά μέσα σ’ ένα απόλυτα σκοτεινό κι ερεβώδες ασυνείδητο. Ένα μέρος, όπου με κλειστές τις πόρτες εξόδου και τα παράθυρα πραγματικής επικοινωνίας, ασφυκτιά εισπνέοντας έναν ανακυκλωμένο διαρκώς αέρα, που στο τέλος δηλητηριάζει τα πάντα.

        Αντιθέτως όμως, όταν το άτομο αποφασίσει να ζει   αληθινά, δείχνοντας στους άλλους την πραγματική του εικόνα, χωρίς συμβιβασμούς και ψέματα. Τότε οι δυο αυτοί κόσμοι -το μέσα και το έξω- αρχίζουν να ισορροπούν, να συνταιριάζουν την ώρα που οι πράξεις, τα λογία και η παρουσία, αντανακλούν την αλήθεια του στους άλλους. Έτσι το είναι, γίνεται τελικά μια φωτεινή εικόνα.

     Καθώς δεν υπάρχει τίποτε πιο γοητευτικό, από αυτό!        

      Μιας και η ζωτικότητα του ατόμου, απελευθερώνεται σχεδόν μεταδοτικά, κάνοντας τους άλλους να θέλουν να τον μιμηθούν, να τον ακολουθήσουν, όπως ένας δυνατός μαγνήτης τράβα επάνω του τα βάρια μέταλλα.

      Όμως για να συμβεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει, όπως  έχουμε ήδη αναφέρει, ο άνθρωπος να πάψει να φοβάται  πως θα εκθέσει τον εσωτερικό εαυτό του στον κίνδυνο της απόρριψης. Καθώς αυτή είναι η δύσκολη απόφαση που πρέπει να παρθεί άμεσα, και χωρίς πισωγυρίσματα. Μιας και η όποια αποκάλυψη, στα σίγουρα θα ενοχλήσει κάποιους αμετανόητα μασκοφόρους.

      Εντούτοις, το όφελος για το άτομο, είναι πολλαπλάσιο σε σχέση με την απώλεια κάποιων ψεύτικων παρουσιών, οι οποίες απλώς συναναστρέφονται τη μάσκα ή τη στολή, κι όχι τη ζωή πίσω και μέσα από αυτήν.

       Ποιο όμως είναι πραγματικά το όφελος μιας τέτοιας αλλαγής, μιας τόσο ριζικής αποκάλυψης. Τι μπορεί δηλαδή  να κερδίσει το άτομο, πράττοντας ανάλογα.

        Η απάντηση, στο εύλογο αυτό ερώτημα, έρχεται μάλλον από μόνη της. Αφού το να κρύβει κάποιος τον αληθινό εαυτό του, είναι πάντοτε κάτι βαρύτερο, απ’ το να είναι ο ίδιος διαυγής. Καθώς έτσι ο κόσμος του απαλλάσσεται απ’ το ψέμα, την προσποίηση και τη δυσκολία του να είναι ένας ξένος με το ίδιο του το εγώ. Κάποιος αδιάφορα άλλος, σε σχέση πάντα με το πραγματικό είναι.

          Κι όχι αυτός ο ίδιος…!

       Μιας και τα πάντα γύρω μας, τόσο απροσδόκητα, αλλάζουν ξαφνικά συχνότητα επικοινωνίας, ρυθμίζοντας  από την αρχή τις ανθρώπινες σχέσεις, την εικόνα μας και το φως ανάμεσά τους. Καθώς πλέον το άτομο στέκεται μπροστά στον προσωπικό του καθρέπτη, χωρίς καμία εσωτερική αίσθηση ντροπής. Αφού δεν κρύβεται πλέον από τους άλλους, αλλά κι απ’ τον εαυτό του.

     Σ’ αυτή την περίπτωση, η αίσθηση της ελευθερίας τον πλημμυρίζει καθημερινά, ενώ ταυτόχρονα, ο φόβος για ένα αβέβαιο αύριο εξαφανίζεται, απολαμβάνοντας το σήμερα, που πριν από λίγο, τον καταδυνάστευε κάνοντάς τον ν’ ασφυκτιά μέσα σ’ ένα ψεύτικα στενό και ξένο ρούχο. Έτσι κάτι υπέροχο αναπτύσσεται προκαλώντας ίαση, ηρεμία και αίσθημα εφορίας για πρώτη φορά. Καθώς η πραγματική εν συναίσθηση, οδηγεί αυτόματα την ελεύθερη βούληση, δημιουργώντας αφειδώς γνήσια συναισθήματα και απολαύσεις.

       Παράγοντας συνεχώς τώρα πράγματα και εμπειρίες που βιώνει έντονα το άτομο, χωρίς να χρειάζεται κανένα είδος επιδοκιμασίας ή αποδοχής και εξωτερικής επιβεβαίωσης, από κανέναν άλλο.

      Καθώς το άτομο, με την παρουσία του και μόνο,  εκφράζει και πάλι την προσωπική του αλήθεια με ηρεμία, απαλλαγμένο από τις σκέψεις και τις ένοχες που προκαλεί η προσποιητά, προηγουμένη, ψευδής εικόνα του. Άλλωστε, όλα αυτά, κι άλλα πολλά, υπήρχαν μέσα του από πάντα.

     Και τελικά, φτάνει όχι μόνο στο να κατανοεί το εγώ, αποκαλύπτοντας τον πραγματικό του εαυτό. Αλλά και στο να καταλαβαίνει τους άλλους, αποδεχόμενος πια ή και όχι!

      Ό,τι ψευδές μέχρι τώρα είχε βιώσει, απορρίπτοντας την όποια κενή παρουσία δίπλα του.

       Στη δική του… πια ζωή!

            Υστερόγραφο

       Ωστόσο, με το να πετάξει κανείς τη μάσκα του,  απαλλάσσοντας το εγώ και τον εαυτό του από μια ψεύτικη εικόνα, δεν χάνει τίποτε άλλο, παρά τις αυταπάτες με τις οποίες ζούσε μέχρι τώρα.

                                                           Ευ Δαίμων        

Το παλτό

Νικολάι Βασίλιεβιτς Γκόγκολ –   Nikolay Gogol

                                     

                               

        

         Πόλεμος πατήρ πάντων…!

           -Ηράκλειτος-

        Αν και η ανωτέρω ρήση, ομοιάζει μάλλον άσχετη με το θέμα του βιβλίου, μόνον έτσι δεν είναι τα πράγματα! Μιας και των Ναπολεόντειων πολέμων, της εισβολής δηλαδή των γαλλικών στρατευμάτων μέχρι τη σημερινή πρωτεύουσα της Ρωσίας, Μόσχα. Ακολούθησε μία πολύ εύφορη εποχή για τα ρωσικά γράμματα. Καθώς ολόκληρος ο επόμενος αιώνας,  -πιθανότατα- εξαιτίας αυτού του τόσο δραματικού γεγονότος,    για έναν λαό που πολεμά συνεχώς, απ’ ό,τι διαπιστώνεται!

        Ήταν τελικά η γενεσιουργός αιτία της έλευσης των μεγαλυτέρων Ρώσων συγγραφέων, ποιητών και διανοητών  στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

       Ξεκινώντας έτσι την αναφορά μας σε αυτούς, θα πρέπει ίσως να κάνουμε την αρχή μ’ έναν από τους πιο ειλικρινείς και τόσο περιγραφικά σύντομους. Μιας κι είναι ο μοναδικός ίσως Ρώσος λογοτέχνης, που μέσα σε λίγες μόλις σελίδες, μπόρεσε να κρύψει τόσα πολλά λογοτεχνικά διαμάντια.

       Όπως και στα γυάλινα μπουκαλάκια της Coco Chanel, -Gabrielle Bonheur- μες τα οποία περιέχονται τα σαγηνευτικά αρώματα της.

      Καθώς οι ανθρώπινες τραγωδίες -προ Κάφκα- αυτού του ιδιοφυούς θεατρικού συγγραφέα και διηγηματογράφου, -όντως τραγική ειρωνεία… Ουκρανικής καταγωγής!- ο οποίος επίσης μας εγκατέλειψε πολύ νωρίς. Δεν έχουν ίσως εφάμιλλο στην παγκόσμια λογοτεχνία, πλην, πολύ επιλεκτικά, ορισμένων άλλων!

       Στο έργο του λοιπόν αυτό, αλλά και σε άλλα που σημάδεψαν την παγκόσμια θεατρική σκηνή, ο συγγραφέας καταπιάνεται με το προσφιλές του θέμα, που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η τραγική υπόσταση της εξαρτώμενης ύπαρξης του ατόμου μέσα σε μια κοινωνία γεμάτη ανισότητες, -έλλειψης προσωπικής ηθικής- αναξιοκρατίας και αδικιών. Έτσι ο ήρωας, επιθυμώντας διακαώς να γίνει αποδεκτός, ζει σ’ έναν κόσμο ο οποίος έρχεται καθημερινά σε σύγκρουση με τον εαυτό του, και με τους άλλους. Ενώ στην άοκνη προσπάθεια ν’ απελευθερωθεί κάποτε από αυτήν την κατάσταση, θέλοντας μάλλον ν’ ανέλθει κοινωνικά, επιλέγει να φτιάξει την όποια εξωτερική εικόνα του με υποκατάστατα. Αντί αυτού, το μόνο που επιτυγχάνει, ύστερα από -εν βρασμό ψυχής- άστοχες επιλογές και αποφάσεις, είναι να περιθωριοποιείται, ακόμη περισσότερο!

       Έτσι, οδηγείται αναπόφευκτα και σχεδόν ακούσια σε παραληρηματικές καταστάσεις κι άδοξες περιπέτειες, που καταλήγουν, πέραν από την προβληματικά κακή εικόνα  του στους άλλους, και στην ηθική του εξαθλίωση. Αφού το μόνο που καταφέρνει τελικά, είναι η δημιουργία μιας κενής περσόνας, ενός δηλαδή άδειου από πραγματικές αξίες εαυτού.

        Ο Gogol λοιπόν με τα έργα του, δεν είναι απλά ο αναρχικός ταραξίας με τη σκληρή πένα, ένας αρνητής δηλαδή που διατυπώνει ξεκάθαρα την αλήθεια μιας κοινωνικής ένδειας.

      – Ένα πράγμα που εξαπλώνεται συνεχώς, χωρίς κάποια αλλαγή ή σταματημό, παρακμάζοντας τα πάντα ολόγυρά μας.-

      Αφού μπορούμε καλόπιστα να πούμε, χωρίς καμία υπερβολή, πως είναι ένας ηθικός ιεροεξεταστής -με την καλή έννοια του όρου…- εάν βέβαια κάτι τέτοιο όντως υπάρχει και μπορεί να ειπωθεί κάπως έτσι.

       Μιας και δεν θα ήταν απλά επαναστατικό,  μα και ακραία αληθές!

         Υστερόγραφο

       Σε αυτό το σημείο, δεν θα μπορούσα πλέον παρά ν’ αποκαλύψω στο αναγνωστικό κοινό, πως το εξαίρετο ποίημα του Ευ Δαίμων, -Ο κύριος Άλκης- που περιλαμβάνεται στην πρώτη ποιητική συλλογή, Μήνιδες. Είναι απλά το αποτέλεσμα του πόσο έχει επηρεαστεί ο ποιητής -παλαιότερα- διαβάζοντας τ’ αριστουργήματα που τόσο γενναιόδωρα μας παρέδωσε ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας και άνθρωπος.

         Υποσημείωση

     Αν και το ανωτέρω έργο είναι λιγάκι μικρό, -σε ποσότητα χάρτου πάντοτε…- μιας και τα πολλά λόγια, τις περισσότερες φορές, είναι φτώχεια. Εντούτοις, για έναν πολύ προσεκτικό αναγνώστη, θα χρειαστούν μάλλον πολλές ώρες περισυλλογής και προβληματισμού, προς κατανόηση και αποδοχή.

              Γι’ αυτό… απολαύστε το!   

                                                           Ευ Δαίμων

Η ελευθερία του θανάτου

                          

          Ο άνθρωπος γεννιέται, ζει, εάν το μπορεί ή του το επιτρέψουν, και τέλος πεθαίνει φεύγοντας μοναχός από μια συγκεκριμένη κατάσταση συνειδητότητας, προς κάποια άλλη, ίσως αρκετά διαφορετική, ή πάλι προς το τίποτα!

        Αναλόγως, τι θέλει ουτοπικά να πιστεύει ο κάθε ένας από εμάς.

       Στην πρώτη περίπτωση, αναγκαστικά, πρέπει να κατατάξουμε τις όποιες θρησκευτικές δοξασίες, απανταχού των εκκλησιαστικών δογμάτων, μιας και η όποια θεώρηση κατά τον θεϊστικό υπαρξισμό, προϋποθέτει μια κάποια ελπίδα σωτηρίας από την σκλαβιά της ζωής. Χρησιμοποιώντας όμως ταυτόχρονα, ως απαραίτητα, τα εργαλεία του προσηλυτισμού, του θετικισμού και του δογματισμού, ως παρεχόμενες υπηρεσίες εξυπηρέτησης αναγκών της πελατειακής αυτής σχέσης. Πάντα μεταξύ ενός ιδεατού προϊόντος ή συνεχούς παροχής, προς κάλυψη προσωπικών, πνευματικών και εσωτερικών αναγκών.

      Έτσι αναμφισβήτητα, στη δεύτερη κατηγορία, με μια δόση αυταρέσκειας, θα εντάξουμε αμέσως τη φιλοσοφία και τις επιστήμες -αθεϊστικός υπαρξισμός-. Εκεί όπου μόνο το απτό είναι και υπαρκτό, ενώ ταυτόχρονα, η ίδια η εικόνα του κόσμου, δεν υφίσταται καν ως μη παρατηρήσιμη. Μιας και μόνο η πειραματική απόδειξη και έρευνα, είναι τα μοναδικά στοιχεία που αποκαλύπτουν την αλήθεια, χωρίς προσωπικές εξιδανικεύσεις και αυταπάτες.

      Πολύ εύκολα λοιπόν, ο κάθε ένας, μπορεί να επιλέξει  τον τρόπο σκέψης, παρατήρησης και αποδοχής των πραγμάτων, γύρω, αλλά και μέσα του. Χωρίς βέβαια να δίνει λογαριασμό γι’ αυτό, σε κανέναν άλλο.

       Ωστόσο, ο υπογράφον, διαισθανόμενος την ευθύνη  της άποψης, έχοντας από καιρό κάνει την όποια προσωπική επιλογή. Ομολογεί ευθαρσώς, πως δεν συντάσσεται με την ίδια αντίληψη, απέναντι στις όποιες υποσχέσεις για κάποια άνωθεν σωτηρία του μέλλοντος αιώνος, εντελώς απροβλημάτιστα.

      Καθώς από νωρίς, μάλλον αδυνατούσε, ως ένα γνήσιο αντίγραφο, να μην παρατηρεί πως η ζωή, όπως άλλωστε μας  διδάσκουν οι φιλόσοφοι και στοχαστές, είναι μια περιπέτεια γεμάτη δυσκολίες, πόνο και καταστροφές. Κι ενώ, από παλιά, παρουσιάζονται αυτά ως μία αναγκαιότητα εκπαίδευσης για την τελική κατάκτηση της σωτήριας και της ελευθερίας της ψυχής, σε μιαν άλλη πάντα διάσταση. Εντούτοις, κάτι τόσο απλοϊκά κι απολαυστικά καθησυχαστικό, ελάχιστα ικανοποιεί πολλούς από εμάς. Μετατρέποντάς μας ταυτόχρονα σε άτομα που συνεχώς ταλαιπωρούνται, ακολουθώντας συνεχόμενα την αναζήτηση   της αλήθειας και της ύπαρξης.

      Εάν βέβαια κάτι τέτοιο όντως υπάρχει… και δεν είναι  τελικά κι αυτό μία ακόμα εσωτερική αυταπάτη που οδηγεί απλά τη σκέψη στην ουτοπία του τίποτα.

       Εδώ όμως, έχοντας πλέον οδηγηθεί αναπόφευκτα σ’ ένα φαινομενικά αληθοφανές συμπέρασμα, θα πρέπει ίσως ν’ ανατρέξουμε πάραυτα στη βιβλιογραφία.

      Από αιώνων λοιπόν, έως και σήμερα ατυχώς, μάλλον αυτόκλητα, καθηγητές και ιερείς, μας διδάσκουν με δοξασίες πως ο κάτω ή ο πάνω κόσμος, ανάλογα, αναμένει την άφιξη όλων, στην ώρα τους ή και όχι, απαρέγκλιτα και χωρίς άλλην επιλογή! Ενώ αντίθετα, οι σύγχρονες επιστήμες, περιγράφουν με απτές αποδείξεις και επιχειρήματα λογικής την ξεκάθαρη εικόνα των παρατηρήσιμων πραγμάτων, που πάντα προηγείται μιας βασανιστικής ύπαρξης και του τίποτα που άπτεται αυτής.

       Έτσι συνεχόμενα ο σκεπτόμενος άνθρωπος, ανάμεσα στην ταλαιπωρία και τον πόνο μιας ζοφερής ύπαρξης, μα και    στη σκοτεινή σκέψη, -φόβο θανάτου- εύκολα αντιλαμβάνεται μες την πραγματικότητα που ζει την ενοχλητική έλλειψη της ελευθερίας.

         Την αντίληψη δηλαδή της διαφοράς του να σκέφτεται, μα και να πράττει κανείς ελεύθερα.

     Αφού δεν έχει παρά να διαλέξει μεταξύ μιας αυταπάτης, έναντι της λυτρωτικής ιδέας πως ο θάνατος τελικά μπορεί να είναι η μόνη διέξοδος, το μοναδικά ανοικτό παράθυρο προς την ανεύρεση της αλήθειας -ως λύτρωση για όσα τον ταλαιπωρούν- και συνεπώς της ελευθερίας, όποιο κι αν είναι τελικά το αποτέλεσμα.

         Στο συγκεκριμένο δε σημείο, προ ενός εικονικού  αδιεξόδου, ας αναφερθούμε τάχιστα σε δυο αρκετά πρόσφατες φιλοσοφικές διαπιστώσεις, ελαφρώς παραλλαγμένες για την οικονομία του κειμένου, οι οποίες όμως αναμφισβήτητα έχουν ρίζες μες τον στοχαστικά απαράμιλλο λόγο, παλαιοτέρων.

    Ό,τι κι αν κάνει ο άνθρωπος… το μόνο που καταφέρνει τελικά, είναι να φτιάχνει μόνος τα σίδερα της φυλακής του!

                                                     -Jean Paul Sartre-

     Ερχόμαστε απ’ το τίποτα, -κάθε στιγμή πεθαίνουμε- πηγαίνουμε στο τίποτα. Το μεταξύ φωτεινό διάστημα, όσο κρατά η λάμψη μιας αστραπής, το λέμε ζωή.

                                                     -Νίκος Καζαντζάκης-

      Ίσως μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα, πως αυτές οι φράσεις εκλύουν όλη την εικόνα της ανθρώπινης ύπαρξης, μ’ έναν τόσο απόλυτα ειλικρινή τρόπο, που μόνο η πιο βαθιά και έντονη παρατήρηση μπορεί ν’ αποδώσει σήμερα.

       Μιας κι ο άνθρωπος προσπαθεί πλέον απελπισμένα ν’ απελευθερωθεί από κοινωνικά δεσμά και ψεύτικες αντιλήψεις, χωρίς να το καταφέρνει όμως σχεδόν ποτέ. Συνεχόμενα δέσμιος ανάμεσα στις προσωπικές ανάγκες που δημιουργούνται πάντα από εξωτερικούς παράγοντες. Απόλυτα εγκλωβισμένος σ’ ένα ανεπαρκές χρονικό διάστημα ζώσας κατάστασης, το όποιο όμως προκαλεί τη δυσφορία ενός ατέρμονου κι αδιέξοδου εγώ. Ενός άλλου, προσποιητά ξένου εαυτού, που όχι μόνο δεν προλαβαίνει να συνειδητοποιήσει το είδος και το μέγεθος της ύπαρξής του.

Αλλά δεν έχει επίσης και το ελάχιστο περιθώριο της επιλογής μιας κάποιας προσωπικής ελευθερίας, έναντι στα δικά του θέλω, και τα συμβιβαστικά θέλω των άλλων. Αναγκασμένος έτσι να υποκύπτει -τις περισσότερες φορές- σε εικονικά δομημένες ανάγκες που ψεύτικα παρουσιάζονται ως προσωπικές επιλογές.

Ενώ δεν είναι τίποτε άλλο, παρά εικονικές φυλακές, εκεί όπου το άτομο εναποθέτει εθελοντικά την ύπαρξη του εμπρός στο φόβο της μοναξιάς. Θεωρώντας, εντελώς λανθασμένα, πως μόνον έτσι διαφυλάττει ό,τι πολυτιμότερο έχει συγκεντρώσει απ’ τα σκουπίδια, που όλοι οι άλλοι ψευδώς ονομάζουν πλούτο!

       Έτσι λοιπόν το άτομο, αν και ζει λίγο, σε σχέση με την αιωνιότητα της ατελεύτητης δημιουργίας, όσο και η λάμψη μιας αστραπής! Εντούτοις, προλαβαίνει να μάθει, να καταλάβει και τελικά ίσως να κατανοήσει σχεδόν πλήρως, την αξία και το βαθύτερο νόημα της ύπαρξής του.

     Το μεγάλο άλλωστε ερώτημα… θα είναι πάντοτε ένα!

              “Ποιος, και γιατί είμαι…;”

      Ωστόσο, αντ’ αυτού, ο άνθρωπος, στις συντριπτικά περισσότερες των περιπτώσεων, σπαταλά τον λιγοστό χρόνο   του για να συντηρεί μια πρόσκαιρα ασυνείδητη λάθος αντίληψη περί ζωής. Πλατσουρίζοντας ανάμεσα στα ρηχά λασπόνερα μιας ουτοπικής, καθ’ όλα ενστικτώδους ύπαρξης, αντί να βουτήξει ολόγυμνος στην άβυσσο μιας συνειδητότητας που εξερευνά αναζητώντας συνεχώς απαντήσεις στην ανωτέρω ερώτηση.

     Η ανθρώπινη ύπαρξη λοιπόν, μην μπορώντας να βρει  ή να δώσει έστω μια σαφή απάντηση σε όσα καθημερινά την ταλαιπωρούν, οδηγείται αναγκαστικά στην αποδοχή εικονικών ελπίδων που πρόσκαιρα καθησυχάζουν τις όποιες ανησυχίες. Μιας κι ο ύπνος, ως μία εκούσια επιλογή ψεύτικου θανάτου, κάτι σαν πρόβα μιας άλλης συνειδητότητας. Είναι όντως μία ακόμη μορφή αποστασιοποίησης, έχοντας τη δυνατότητα και την εικόνα μιας υπεκφυγής. Εάν βέβαια είναι απόλυτα ήρεμος, χωρίς εφιαλτικές εικόνες και σκέψεις. Μιας και το συνειδητό, γεμάτο αγωνίες και προβληματισμούς, μάταια προσπαθεί να ξεκουραστεί κλείνοντας τον διακόπτη των αισθήσεων.

      Την ίδια όμως ακριβώς στιγμή που το ασυνείδητο ξυπνά,     -εγειρόμενο μέσα μας- αναλαμβάνοντας τα ινία της σκέψης.

    Πέραν όμως αυτής της βιολογικά αναγκαστικής επιλογής, υπάρχει αναπόφευκτα πάντοτε η στιγμή της εξόδου από μιαν αδιέξοδη κατάσταση, που δεν είναι άλλη, παρά η ταυτόχρονη παρουσία του ατόμου ανάμεσα στην εικόνα των άλλων. Κι αφού ο άνθρωπος έρχεται απ’ το τίποτα, προσπαθώντας να ζει ελεύθερος, κι ας μην το καταφέρνει στις περισσότερες των περιπτώσεων. Τελικά φεύγει στα σίγουρα μόνος για κάπου αλλού, μα και πάλι μέσα στο χάος που τον δημιούργησε.

      Τότε, ίσως, κι εντελώς αυθαίρετα, θα μπορούσαμε να πούμε πως το παράθυρο του θανάτου, η μοναδικά πραγματική έξοδος απ’ τη ζωή, σημείο όπου και πάλι με αυθαίρετο τρόπο οριοθετούμε ως τέλος, ονομάζοντάς το ανάλογα. Να μην είναι τίποτε άλλο, παρά η αλλαγή της παρούσας μορφής ενέργειας   σε κάτι άλλο, όπως οι φυσικές επιστήμες μας βεβαιώνουν. Η μεταβολή δηλαδή της αντίληψης που μας έδωσε αρχικά σχήμα και εικόνα, και η οποία οδηγείται αναπόφευκτα με τη μετάβαση του τέλους σε μιαν άλλη μορφή, επαναλαμβάνοντας όμως και πάλι την όποια πρωθύστερη κατάστασή της. Και η οποία, ως συνειδητότητα στο παρόν, εάν αυτή συνεχίζει να υφίσταται! Αποκαλύπτει αυτομάτως την έννοια της ύπαρξης των παρατηρήσιμων μορφών του κόσμου μας, ως μια φυσιολογική κατάσταση αντίληψης και αποκάλυψης της αλήθειας. Δίνοντας όλες τις απαντήσεις που τώρα γίνονται αντιληπτές ως εικασίες.

       Έτσι για τον υπεράνθρωπο που δίνει αυτό τον αγώνα,  ο δρόμος δεν είναι άλλος, πάρα η όσο το δυνατόν καλύτερη απόκτηση εμπειριών, στην παρούσα κατάσταση. Αναμένοντας πάντοτε με στωικότητα την επαλήθευση των απαντήσεων και αποτελεσμάτων, στο φυσικό πείραμα της ζωής. Καθώς ο άκαιρα δημιουργημένος φόβος, για ότι το αναπόφευκτα φυσιολογικό, δεν είναι απλά μη λογικός, αλλά και στερητικά παράλογος.

      Εν κατακλείδι, θα λέγαμε πως ο θάνατος, η έσχατη ώρα της ζωής, αυτή η ζοφερή εικόνα της απώλειας του είναι!  

      Θα μπορούσε τώρα ν’ αποδειχθεί ως η μόνη διέξοδος προς τη απόλυτη γνώση, την αλήθεια, την ελευθερία και την ολοκλήρωση, ως μία ακόμη παρεξηγημένη έννοια, που πολύ    και τόσο άδικα μας τρομάζει.  

      Καθώς η στιγμή της επιβεβαίωσης και της αποκάλυψης της ύπαρξης, ερχόμενη τόσο αφοπλιστικά ανακουφιστική, όντας η αποκαλυπτική εικόνα που εντελώς λογικά θα μας οδηγήσει   σε μια πραγματική ελευθερία. Τελικά μας κάνει να νοιώσουμε ολοκληρωτικά ευτυχείς, -πρώτη φορά για πολλούς!- που ζήσαμε το πείραμα μέχρι τέλους, απολαμβάνοντας όλη την πορεία μιας επιστημονικής έρευνας, μέχρι την αποκάλυψη της αλήθειας.

      Αποκτώντας έτσι, όλη τη γνώση που τόσο πολύ μας έκανε να διψάμε!

                                                                 Ευ Δαίμων

Δοκίμιο περί τυφλότητος -Saramago

    Jose de Sousa Saramago –  Ιωσήφ Σαραμάγκου

                          

                            Ευ Δαίμων

                                 

     Το μυθιστόρημα αυτό… δεν είναι παρά ένας κοινωνικός εφιάλτης!

     Μία σκληρή περιγραφή μιας απόλυτα σκοτεινής εσωτερικότητας των πιο άγριων ενστίκτων επιβίωσης. Μια παραβολή, όπως αρέσκεται άλλωστε να την αποκαλεί και να την αποδίδει ο συγγραφέας, ενός κόσμου χωρίς συναίσθηση και πραγματική ηθική. Μάλλον επηρεασμένος από την απόρριψη προς την κοσμική εκκλησία. Όπου με τόσο ωμό και ακραίο ρεαλισμό έχει ήδη στο παρελθόν βιώσει η ανθρωπότητα, κατά τη διάρκεια της παρουσίας της, με μαζικό τρόπο. Καθώς εύκολα θα μπορούσε και πάλι να μετατραπεί η ζωή σε κάτι τέτοιο, εάν δεν έχει ήδη γίνει, χωρίς να το έχουμε καταλάβει καν.

      Έτσι οι πληθωρικές εικόνες του βιβλίου περιγράφουν απλώς με βιαιότητα, το τί συμβαίνει σε μια κοινωνία ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση απόλυτης, κυριολεκτικά και μεταφορικά, πνευματικής τυφλότητας και ηθικής παρακμής, που τους οδηγεί αναπόφευκτα σε κάτι τόσο καταστροφικό!

      Καθώς, κάθε πραγματική ή και εικονική επιδημία  στέρησης άξιων, οδηγεί αυτόματα τον άνθρωπο στο να επιστρέψει στην κατάσταση του ζώου, υποβιβάζοντας τον, ακόμη χειρότερα, σε μια μορφή κτηνώδους λειτουργίας των πιο σκοτεινά βαθέων ενστίκτων του.

     Πράγματα τα οποία, είναι ικανά να τον σπρώξουν σε πράξεις απόλυτου παραλογισμού και βίαιης συμπεριφοράς. Μόνο και μόνο, για να του εξασφαλίσουν τη ψευδαίσθηση μιας σωτηρίας, που έχει, έτσι κι αλλιώς, απολέσει καιρό τώρα.

    Αποτέλεσμα το οποίο δεν επηρεάζει διαλυτικά μόνο  τους κοινωνικά πάσχοντες, μιας τέτοιας επιδημίας, αλλά  κι όσους δεν έχουν φαινομενικά πληγεί από κάτι ανάλογα. Έχοντας απλά ως εφόδιο τον φόβο που τους σπρώχνει προς   μιαν άβυσσο απανθρωπιάς, με τη σαθρή πάντοτε δικαιολογία της προστασίας ενός αδιόρατου τάχα συνόλου. Καθιστώντας κάθε πράξη παράλογης βίας, που δεν αποκαλύπτει τίποτε άλλο παρά τις βαθιά ασυνείδητα αρρωστημένες επιθυμίες των μελών ενός σαθρά δομημένου κοινωνικά ιστού, ως νόμιμο αποτέλεσμα αναγκαιότητας. Που ρέπει, όμως, συνεχώς προς την αδικία που προκαλείται απ’ το συνολικό ή προσωπικό δήθεν καλό. Το οποίο τελικά αποδομεί, αργά ή γρήγορα, κάθε έννοια συλλογικότητας και κοινωνικής συνοχής.

        Η οποία, ατυχώς, μέσα στις εικονικά πολιτισμένες συνήθειές μας, αποδεικνύεται πως είναι τελικά μια αυταπάτη!

       Έτσι, το πραγματικά σκληρό αυτό βιβλίο, δεν είναι τίποτε άλλο, πάρα η πιστή περιγραφή μιας αποκάλυψης της ψεύδους κοινωνικής συμπεριφοράς, που τόσο σαθρά και πολύ πρόχειρα δομημένη, δεν θα μπορούσε ν’ αντισταθεί ούτε και στην παραμικρή ανωμαλία, που δύναται να προκύψει άξαφνα μπροστά της. Παραδιδόμενη ίσως, τελικά αμαχητί για τους περισσοτέρους, σε μια κατάσταση απολυτής εγκατάλειψης της λογικής, αποτέλεσμα της αβυσσαλέας επιθυμίας για επιβίωση και ικανοποίηση μιας ζωής χωρίς αξίες και νόημα. 

     Μιας κι ότι θεωρούμε στη ζωή δεδομένο… μόνο τέτοιο  δεν είναι!

          Υστερόγραφο

      Σε αυτό το βιβλίο λοιπόν, ένα σώφρον άτομο, από τους ελαχίστους, θα δει και καταλάβει πλήρως, ξανά, ό,τι έχει ήδη διαπιστώσει για τους πολλούς γύρω του. Ενώ οι υπόλοιποι, ίσως πάρουν μια ζοφερή εικόνα και γεύση, για το τι μπορεί να τους συμβεί, τόσο ξαφνικά, σ’ ένα τόσο δυστοπικό μέλλον.

          Υποσημείωση

     Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, είναι όντως εντελώς ακατάλληλο για μικρά παιδιά, ή και για όσους επιθυμούν να παραμείνουν κάπως έτσι! Συμβουλευτικά -όλοι οι υπόλοιποι- καλό είναι να το διαβάσουν με άδειο στομάχι, καθώς όσο περισσότερο αίμα πάει προς τα πάνω, τόσο το καλύτερο!

                                                            Ευ Δαίμων

Το ανικανοποίητο

     

        Μια σύντομη ανάλυση του Ευ Δαίμων, πάνω στο σύνδρομο του Οδυσσέα.

      Αναζητώντας το βαθύτερο νόημα της ανθρωπινής  ύπαρξης, μέσα στην ανικανοποίητη αίσθηση του εγώ που εφευρίσκει συνεχώς νέους στόχους και επιδιώξεις, μπορούμε  να πούμε πως βρίσκεται η απάντηση στην ερώτηση του πως!

      Λαμβάνοντας ως απτό παράδειγμα τις ζωές και τις υστεροφημίες ξεχωριστών ατόμων της ιστορίας. Το ζητούμενο φαίνεται να μην έχει καμία σχεδόν σχέση με το τι είχαν ή δεν είχαν καταφέρει να επιτύχουν τα άτομα αυτά. Αλλά με το γιατί συνέχιζαν να προσπαθούν, ακόμη και μετά από κάθε επίτευγμα ή αποτυχία. Καθώς ξεκάθαρα το ερώτημα δεν έχει να κάνει πραγματικά με τον στόχο, αλλά με τις προσπάθειες της επίτευξής του, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.

          Ιθάκη, Καβάφης!

       Συμπεραίνοντας πως ο σκοπός της ζωής δεν είναι απαραίτητα η όποια επιτυχία, μα κυρίως η αντίληψη της προσωπικής εικόνας -εαυτός- σε σχέση με το ποίοι ήταν οι ίδιοι πραγματικά. Θα μπορούσαμε να πούμε πως τ’ ανωτέρω άτομα επέλεξαν τη διαδρομή ως προσωπική δοκιμασία, θέτοντας ίσως ταυτόχρονα την επίτευξη του στόχου ως δευτερευούσης αξίας πόνημα. Συνεπώς, η σκέψη πως η εικόνα τους σήμερα είναι ανταγωνίσιμη, ως προς το εγώ και τον εσωτερικό εαυτό, αποκτά νόημα γενόμενη πλήρως αντιληπτή. 

     Πως όμως συναγωνίζεσαι με κάποιον που στέκεται   μπροστά σ’ έναν εικονικό καθρέπτη, μιας και η αντανάκλαση αυτή, είναι το μόνο απτό στοιχείο της εσωτερικότητας.

      Εδώ πλέον, σ’ αυτό το σημείο, μας αποκαλύπτεται ο πραγματικός αντίπαλος -το εγώ- και η απολυτή εξήγηση της επιλογής των στόχων. Των σκοπών δηλαδή που δίνουν μορφή και υπόσταση στο είναι του ατόμου. Καθώς το ανικανοποίητο που επιθυμεί όλο και περισσότερα, είναι κατά τη διάρκεια αυτής της επίπονης αναζήτησης ο ιδανικός δίαυλος επικοινωνίας με τον εσωτερικό εαυτό. Δίδοντας έτσι νόημα και χαραχτήρα στο να ζει κανείς συνεχώς και χωρίς στάσεις ή χάσιμο χρόνου, σε πλήρη αρμονία με τις εσωτερικές προβολές επάνω στους άλλους και τα γεγονότα.

        Χρόνος που όχι μόνο είναι πεπερασμένος… μα και αδυσώπητα απαιτητικός!

   Μέσα λοιπόν σε αυτό το ελάχιστο χρονικό περιθώριο, το άτομο επιθυμεί διακαώς να υπερβεί σε πράξεις και εμπειρίες, όχι μόνο τους άλλους, αλλά ακόμη κι αυτόν τον ίδιο!

      Έτσι ο συνεχής αγώνας αποδεικνύεται καθαρά εσωτερικός, – ιδιωτικός- πάρα τα όσα δήθεν αλτρουιστικά καταγράφει ως κατορθώματα η ιστορία. Καθώς αποτελεί μια μοναδικότητα για το άτομο που ξεκινά το ταξίδι της ζωής, θέλοντας όχι μόνο να κατακτήσει, μα και να επιτύχει. Επίσης  να δει, να μάθει, να καταλάβει και κυρίως να κατανοήσει.

     Το ενδεικτικότερο αναμφισβήτητα παράδειγμα όλων, δεν είναι άλλο από την ανυπέρβλητα ξεχωριστή εξιστόρηση   του Ομήρου για τη ζωή του Οδυσσέα, βασιλιά της Ιθάκης. Εκεί όπου ο μεγαλύτερος ποιητής της ανθρωπότητας, περιγράφει τις σχεδόν παράλογες περιπέτειες, και την ανικανοποίητη επιθυμία του ήρωα ν’ αναζητά περιπλανώμενος το ιδανικό.

       Αυτό ίσως που δεν υπάρχει…!

     Αποδεικνύοντας όμως έτσι πως το άπειρο του σύμπαντος κόσμου, δεν προσδιορίζεται μόνο έξω από εμάς, αλλά και μέσα μας!

      Ωστόσο, όπως ο μύθος μας αποκαλύπτει, αυτή η ανικανοποίητη κι ακόρεστη επιθυμία για γνώση του εαυτού,   οδηγεί στο να θυσιάσουμε τελικά μια ήρεμη κι ακίνδυνη ζωή, ανάμεσα στην παρουσία οικείων προσώπων, όπως επίσης και τις ζωές φίλων, συμπολεμιστών και καλών συντρόφων.

      Ένα ακόμη τρανό παράδειγμα… είναι η φαινομενικά  σαθρή, από ηθικής άποψης, νοοτροπία ενός ορειβάτη. Ο οποίος  θα συνεχίσει ν’ ανέρχεται με κίνδυνο ζωής τις απότομες πλαγιές των βουνών, όσο κι αν αυτές στο παρελθόν, τόσο απότομα, του έχουν στερήσει την παρουσία συντρόφων.

      Εντούτοις, ως η πιο τρανή απόδειξη της εσωτερικότητας   του αγώνα και των αληθινών σκοπών της ύπαρξης.

       Δεν είναι τίποτε άλλο…!

    Παρά τ’ ότι ο άνθρωπος ξοδεύει την εύπλαστη ευτυχία μιας φυσιολογικής ζωής, αντικαθιστώντας τη με την αναζήτηση της γνώσης του εγώ. Όπου ωσάν ένας πολύτιμος θησαυρός, βρίσκεται βαθιά κρυμμένη μέσα στις ασυνείδητες σκέψεις και τις πραγματικές επιθυμίες του.

       Στην πορεία του λοιπόν αυτή, το άτομο επιτυγχάνει πράγματα που φαντάζουν σε όλους θαυμαστά. Καθώς αυτοί  αδυνατούν να πιστέψουν πως θα μπορούσαν, βουτώντας στο σκοτάδι της ψυχής, αποδεχόμενοι όπως κι ο Οδυσσέας τη σκιά τους, να το επιτύχουν.

     Τοποθετώντας έτσι τον ήρωα στη θέση του μύθου!

     Γιατί τι άλλο θα μπορούσε να είναι η εξερεύνηση της εσωτερικότητας του ανικανοποίητου, παρά ένα ατέλειωτο ταξίδι βαθιά μέσα στο μύθο που ονειρευόμαστε για τον εαυτό μας.   

    Ταυτίζοντας ταυτόχρονα την πορεία αυτή, με την ονειρική εικόνα ενός υπέροχου πίνακα ζωγραφικής. Αποτέλεσμα πάντα μιας ισορροπίας που αγγίζει τα όρια της τελειότητας.

    Όπως άλλωστε είναι και το ταξίδι στα Κύθηρα του Βατό!

              Υστερόγραφο

      Μέσα λοιπόν από το αίσθημα του ανικανοποίητου, ο Οδυσσέας ζει στο ασυνείδητο, όπως ζούσε και μέσα στον Όμηρο. Προτρέποντας συνεχώς, να κάνουμε κι εμείς το ίδιο ονειρικό ταξίδι της δικής μας Οδύσσειας. Καθώς αυτό που θέλει να μας πει το ανικανοποίητο, είναι πως το ζώο που ζει καλά κρυμμένο μες την ψυχή μας, θέλει να ταξιδέψει στ’ άστρα!

                                                         Ευ Δαίμων

Οι απόκληροι…

Down and Out in Paris and London by George Orwell

     Η  φυσική παρουσία του George Orwell, λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Eric Arthur Blair, Βρετανού συγγραφέα και στοχαστή, αν κι αρκετά σύντομη λόγω πρόωρης αναχώρηση, εντούτοις, τόσο έντονη στα παγκόσμια γράμματα, που παρά τις όποιες αντιξοότητες, πρόλαβε να μας προσφέρει τις βαθύτερες έννοιες της τέχνης του. Καθώς, τοποθετημένος εδώ κι έναν ολόκληρο αιώνα, ανάμεσα στους σύγχρονους και κορυφαίους διανοητές. Είναι ένας απ’ τους ελάχιστους που όχι μόνο βίωσαν, αλλά και κατενόησαν πλήρως τις αδυναμίες και τις πραγματικές αιτίες της ανθρώπινης φύσης και συμπεριφοράς.

       Έτσι δεν μπορούμε παρά να εντάξουμε τον ίδιο και το έργο του… στη θέση που τους αρμόζει!

      Καθώς η πληθώρα των τουλάχιστον -sur realisme- περιγραφών, που παρουσιάζονται ως η κυνική  εικόνα μιας γκροτέσκο κοινωνίας. Δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η απόλυτα ειλικρινής απόδοση της διαστροφικής σκέψης και φύσης του ανθρώπου.

      Στο συγκεκριμένο έργο ο συγγραφέας, – Down and out in Paris and London -. Σε ελεύθερη μετάφραση. – Οι απόκληροι του Παρισιού και του Λονδίνου -. Μας δίνει με σκληρές εικόνες και απαράμιλλη γλαφυρότητα τις προσωπικές του εμπειρίες από τις δυο μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις, στις αρχές του περασμένου αιώνα. Όντας σκληρά εργαζόμενος ο ίδιος, μαζί μ’ ένα πολυπληθές σινάφι ομοϊδεατών, στην προσπάθεια επιβιώσει κάτω από σχεδόν αδιανόητες για το σήμερα συνθήκες, ζει με απόλυτο τρόπο τον αγώνα της ύπαρξης.

        Λέμε τώρα…!

      Ωστόσο, η αποκάλυψη της αλήθειας του έργου, δεν περιορίζεται μόνο στις οποίες δυσκολίες της ζωής. Αφού, χωρίς κανένα δισταγμό, με απόλυτο θάρρος και ειλικρίνεια, αποδίδει υποδειγματικά τον φτωχό τρόπο διαβίωσης με την απόλυτη μορφή της ένδειας. Όπως ο ίδιος είχε αποφασίσει   και επιλέξει, με κόστος, σε νεαρή ηλικία. Θέλοντας ίσως να     ζει και να σκέφτεται εντελώς ελεύθερος, απορρίπτοντας τις όποιες εικονικά δομημένες αξίες συμπεριφοράς, μιας δήθεν πολιτισμένης κοινωνίας ατόμων.

       Οι απόκληροι του Όργουελ, όντας το πρώτο απ’  τα βιβλία του συγγραφέα, θα χαρακτηριζόταν, ίσως με μιαν ευκολία, στο όριο της υπερβολής, ως ένας οδηγός για όσους αναζητούν την περιπέτεια ανάμεσα σε περιθωριακούς τύπους και καταστάσεις. Αναγορεύοντας όμως έτσι ολοκληρωτικά το έργο σε μία καταθλιπτική περιγραφή της φτώχειας και της ανέχειας.

        Ή ακόμη καλύτερα…!

      Ως ένα μικρό πείραμα αυτοδοκιμασίας, που οδηγεί αναπόφευκτα, χωρίς άλλην επιλογή, την ανθρώπινη σκέψη σε δυσθεώρητα ύψη ελευθερίας. Ενώ ταυτόχρονα κάνει το είναι να βιώνει την πραγμάτωση της πλήρους απεξάρτησης του ατόμου από κάθε κοινωνικό συμβιβασμό.

      Οι ήρωες του βιβλίου, συμπεριλαμβανομένου και  του ιδίου, όπως έχουμε ήδη αναφέρει. Ζουν στο περιθώριο    μιας εικονικά πολιτισμένης κοινωνίας, χωρίς όμως αυτό να   τους ενοχλεί ιδιαίτερα. Καθώς νοιώθοντας όλοι τόσο βολικά αόρατοι απέναντι σ’ έναν καθωσπρεπισμό. Προσφέρουν στον εαυτό τους την ελεύθερη επιλογή να πράττουν αναλόγως, χωρίς όμως ηθικούς ενδοιασμούς κι αναίτιες ενοχές. Πράγμα το οποίο, αν και φαίνεται εντελώς ανατρεπτικό, με πολύ δεξιοτεχνία ο συγγραφέας το παρουσιάζει ως τόσο κοινότυπα φυσιολογικό.

     Εντούτοις, το βιβλίο στο σύνολο του, δεν είναι τίποτε   άλλο παρά η απόλυτη περιγραφή ενός καθαρού πνεύματος και μιας αγνής συνείδησης. Πράγματα που με προφητικό τρόπο υποδεικνύουν τις δυστοπίες του κόσμου μας.

                  Καλό διάβασμα!

                                                           Ευ Δαίμων

Το εγώ ως παράγοντας καταστροφής

     Ό,τι ενοχλεί την εσωτερικότητα, οδηγεί αναπόφευκτα  στην κατανόηση του εγώ.

     Η ανεξήγητα ξαφνική αυτή έλξη, αν και παρουσιάζεται αρχικά ως αντίθεση, τελικά παραπέμπει σχεδόν πάντα στον ενθουσιασμό και την ψευδή αίσθηση ικανοποίησης. Η οποία όμως αγνοεί την πραγματικότητα και οδηγεί στην αναζήτηση της έλλειψης ως μία αίσθηση εσωτερικού κενού.   

     Καθώς η εξιδανίκευση της αναγκαιότητας προκαλείται λόγω ανασφάλειας, αποφεύγοντας εντελώς τη συνειδητότητα που δεν βολεύει. Ως αποτέλεσμα άρνησης ν’ ασχοληθούμε ή  και να αποδεχτούμε τη λογική σκέψη.

      Η αδυναμία αντιμετώπισης της σκιάς, εκεί όπου το πραγματικό εγώ αποκρύπτεται, μας οδηγεί στην προβολή του ασυνείδητου. Ωστόσο, ο καταιγισμός των εικόνων, είναι τις περισσότερες φορές μία εσωτερική εικονικότητα. Έτσι τα άτομα φαντασιώνονται ανύπαρκτες αλήθειες, ως αντιστάθμισμα των ψευδαισθήσεων και των ενστίκτων που κρύβουν μέσα τους.            

        – Αρχέτυπα –

       Η προβολή των συναισθημάτων στους άλλους, αγάπη, φόβος, μίσος κ.τ.λ – είναι προτιμότερη επιλογή από μια βαθιά ενδοσκόπηση. Καθώς αυτό απαιτεί απ’ το άτομο να σταθεί στα πόδια του, κοιτώντας την άβυσσο της ψυχής του.

     Έτσι λαμβάνουμε τις πράξεις και φράσεις των άλλων, ως σωστές και αληθείς. Όμως δεν είναι οι άλλοι που μας μιλούν, αλλά η φωνή του εγώ μες από το σκοτάδι της σκιάς μας.    

      Ακούγοντας τον εσωτερικό εαυτό να φωνάζει συνεχώς!

     Το πώς θα αντιμετωπίσουμε το εκείνος… – υπερεγώ – που προβάλλεται τόσο έντονα και παραπλανητικά λόγω έλλειψης ψύχραιμης παρατήρησης και παρουσίας. Έχει να κάνει πάντοτε με την άρνηση της εξιδανίκευσης του εγώ, από την ανάγκη της προστασίας που προκαλούν οι ενστικτώδεις φόβοι μέσα μας, όντας το μεγαλύτερο πρόβλημα προβολής. Καθώς τα άτομα νοιώθουν αμφιβολία για το τί είναι αληθές.

     Εντούτοις, το άτομο εύκολα παραπέμπει το εγώ στην αναζήτηση δικαιολογιών. Πράγμα που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η απόλυτη εξουσία της προσωπικής σκιάς. Την οποία και προβάλουμε συνεχώς, καθώς μας κάνει να αποδεχόμαστε – από ανάγκη – το λάθος, όποτε αυτό προκύπτει.

     Έτσι δικαιολογούμε τα πάντα στους άλλους και σ’ εμάς!      

     Το ίδιο άλλωστε πράττουν, κι όλοι όσοι ασυνείδητα δεν έχουν το έλεγχο των δικών τους σκέψεων και του εαυτού.

     Αφού εκεί θα πρέπει αναμφισβήτητα να λειτουργούν οι άμυνες του ατόμου, μην επιτρέποντας να υπεισέρχονται οι κενές περιεχομένου δικαιολογίες. Μιας και τα λάθος μηνύματα είναι ξεκάθαρα, κι όχι απλώς μηνύματα μικρής έντασης. Όντας σαφή σήματα που προαναγγέλλουν την επικείμενη καταστροφή.

      Αυτό όμως που μας θυμώνει περισσότερο, είναι η αναγνώριση της εικόνας των άλλων μέσα μας. Ωστόσο, ως τελευταία, παράλογη και απονενοημένη πράξη, τερματίζοντας την ύπαρξή μας, καταστρέφουμε ταυτόχρονα και όλους τους άλλους. Διαγράφοντας τα πάντα, μιας και δεν υπάρχουν πλέον πουθενά.

      Καθώς η εικόνας τους -αναμφισβήτητα- είναι μια δική μας δημιουργία σκέψης,

                                                            Ευ Δαίμων