Η τύχη πέρα από τις συμπτώσεις

Photo by lil artsy on Pexels.com

Συχνά θεωρούμε την τύχη κάτι τυχαίο και ανεξέλεγκτο, ένα παιχνίδι της μοίρας που ευνοεί κάποιους και αδικεί άλλους. Πιστεύουμε ότι ορισμένοι άνθρωποι γεννιούνται «τυχεροί», ενώ άλλοι καταδικασμένοι στην ατυχία. Ωστόσο, κατά τη γνώμη μου, η τύχη δεν είναι μόνο αποτέλεσμα συγκυριών, αλλά σε μεγάλο βαθμό συνδέεται με τη στάση ζωής και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε όσα μας συμβαίνουν.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που μας προβληματίζει είναι η ιστορία του Τσουτόμου Γιαμαγκούτσι. Βρέθηκε στη Χιροσίμα τη στιγμή που έπεσε η πρώτη ατομική βόμβα και, λίγες ημέρες αργότερα, στο Ναγκασάκι όταν έπεσε η δεύτερη. Θα μπορούσε κανείς εύκολα να τον χαρακτηρίσει τον πιο άτυχο άνθρωπο στον κόσμο. Κι όμως, ο Γιαμαγκούτσι επέζησε και από τις δύο καταστροφές και έζησε μια μακρά ζωή, αφιερωμένη στην υπεράσπιση της ειρήνης. Το παράδειγμά του δείχνει ότι η τύχη δεν ταυτίζεται πάντα με την απουσία δυσκολιών, αλλά συχνά με την ικανότητα του ανθρώπου να αντέχει, να προσαρμόζεται και να δίνει νόημα ακόμη και στις πιο σκληρές εμπειρίες.

Οι άνθρωποι που θεωρούνται «τυχεροί» δεν είναι απαραίτητα εκείνοι που δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα, αλλά εκείνοι που δεν αφήνουν τις δυσκολίες να τους καθηλώσουν. Διατηρούν μια αισιόδοξη στάση, είναι πιο ανοιχτοί στις ευκαιρίες και τολμούν να δοκιμάζουν νέους δρόμους. Έτσι, αυξάνουν τις πιθανότητες να τους συμβεί κάτι θετικό. Αντίθετα, η απαισιοδοξία και ο φόβος συχνά οδηγούν σε αδράνεια και τελικά σε αυτοεπιβεβαιούμενη ατυχία.

Ακόμη και όταν η ζωή φέρνει ανατροπές, όπως στην περίπτωση του Γιαμαγκούτσι, η στάση απέναντι στα γεγονότα παίζει καθοριστικό ρόλο. Η μετατροπή μιας αρνητικής εμπειρίας σε αφορμή για δράση ή μάθηση είναι στοιχείο που συναντάται συχνά στους ανθρώπους που χαρακτηρίζουμε «τυχερούς».

Συμπερασματικά, η τύχη δεν είναι απλώς μια τυχαία εύνοια της μοίρας. Είναι το αποτέλεσμα της οπτικής μας, των επιλογών μας και της επιμονής μας. Το παράδειγμα του Τσουτόμου Γιαμαγκούτσι μας υπενθυμίζει ότι ακόμη και μέσα στις πιο αντίξοες συνθήκες, ο άνθρωπος μπορεί να βρει τη δύναμη να συνεχίσει και, τελικά, να θεωρηθεί «τυχερός» όχι για όσα απέφυγε, αλλά για όσα κατάφερε να ξεπεράσει.

Αναφορές

Tsutomu Yamaguchi (16 March 1916 – 4 January 2010) on Wikipedia

Wiseman, R. John (2004). The Luck Factor: Change Your Luck – and Change Your Life. 215 pages.

Day, L., & Maltby, J. (2003). Belief in Good Luck and psychological well-being: The mediating role of optimism and irrational beliefs. *The Journal of Psychology, 137*(1), 99-110.

Απελευθερώνοντας το εγώ και τον πραγματικό εαυτό

     Η απόφαση, έγκειται ίσως στο ν’ αναγνωρίσουμε τα βαθιά και καταπιεσμένα ένστικτα και αρχέτυπα, αυτά που το συλλογικό ασυνείδητο – Carl Jung – μας έχει παραδώσει γονιδιακά και συνεχίζει να το κάνει επίκτητα. Με άλλα λόγια,  ν’ αποδεχτούμε τον πραγματικό και εσωτερικό εαυτό και τα γνήσια θέλω, απορρίπτοντας ό,τι προσποιητά έχουμε ενδυθεί στην προσπάθεια να γίνουμε αποδεκτοί από τους άλλους.

       Να αφαιρέσουμε δηλαδή τη μάσκα της κοινωνικής προσποίησης, για χάρη μιας γνήσιας αντιμετώπισης της ζωής και του αληθινού εαυτού μας. Προβάλλοντας πλέον ανοικτά και χωρίς φόβο ή ενδοιασμούς τις επιθυμίες μας, αποκαλύπτοντας ένα πραγματικό είναι.

      Πως όμως θα μπορούσαμε να νικήσουμε τον φόβο του να είμαστε το αληθές πρότυπο μιας παραγωγικής κοινωνίας.

     Μιας και κάτι τέτοιο, είναι όντως ό,τι πιο ανατρεπτικό, ό,τι πιο γνήσια αποκαλυπτικό, και ταυτόχρονα, ό,τι πιο παραγωγικά απελευθερωτικό.

      Η αλήθεια είναι πως ο άνθρωπος πάντα θα φοβάται να δείξει το ποιος πραγματικά είναι. Τις ευαισθησίες, τις αδυναμίες, τους φόβους του. Καθώς δεν αντέχει, όχι απλά  στην κριτική, αλλά και τη μη αποδοχή, ενώ πανικοβάλλεται  στη σκέψη της απόρριψης, αφού τελικά αποστρέφεται την ιδέα της περιθωριοποίησης. Πιστεύοντας έτσι λανθασμένα, πως κάτι τέτοιο θα τον οδηγήσει σίγουρα στο ν’ αποτύχει ως παρουσία ανάμεσα σ’ ένα σύνολο που πράττει αναλόγως.

     Προσποιούμενος, με τον ίδιο πάντα λάθος τρόπο, κάτι που δεν είναι τελικά σαφές. Αρνούμενος ν’ αφαιρέσει τη μάσκα του ψεύτικου εαυτού.

       Έτσι, κι ενώ προσποιητά προσπαθεί να κάνει δηλωτική την παρουσία του είναι. Στην πραγματικότητα, δεν επιτυγχάνει τίποτε άλλο, παρά να παραμένει αόρατος, μη αποδεκτός ή έστω ανεκτός. Μήπως όμως αυτό είναι που πραγματικά επιδιώκει, ωθούμενος από φόβο τις πιο πολλές φορές. Φοβούμενος να μην αποκαλυφθεί ξεγυμνώνοντας το αληθινό εγώ και εαυτό, ενώπιον των άλλων.

         Μιας κι αυτοί… δεν θα το αποτολμούσαν ποτέ!

     Το μόνο τελικά που καταφέρνει, μάλλον, είναι ν’  αποδομεί τον πραγματικό εαυτό, ελαττώνοντας δραματικά   την όποια παρουσία του. Και τελικά, να ισοπεδώνεται και να εξαφανίζεται ως προσωπικότητα, ανάμεσα σ‘ ένα πλήθος ανώνυμων, αν όχι εντελώς ψεύτικων εγώ. Τα οποία όμως έχουν πλήρως ομογενοποιηθεί, όπως ο κιμάς ή ό,τι άλλο, δεν έχει καμία σημασία.

       Έτσι κρύβεται πίσω από μάσκες που τον βοηθούν  να φαίνεται κανονικός, προβλέψιμος και εικονικά ασφαλής.

    Ωστόσο, κάθε φορά που το άτομο προβάλει ένα ψεύτικο, εικονικό εαυτό, το είναι διαγράφεται, και το εσωτερικό εγώ μειώνεται, εάν δεν καταστρέφεται κιόλας. Καθώς ό,τι γνήσιο φέρει στη σκέψη και την ψυχή του, χάνεται διαρκώς. Αφού χωρίς καμία άλλη επιλογή, θάβεται βαθιά μέσα σ’ ένα απόλυτα σκοτεινό κι ερεβώδες ασυνείδητο. Ένα μέρος, όπου με κλειστές τις πόρτες εξόδου και τα παράθυρα πραγματικής επικοινωνίας, ασφυκτιά εισπνέοντας έναν ανακυκλωμένο διαρκώς αέρα, που στο τέλος δηλητηριάζει τα πάντα.

        Αντιθέτως όμως, όταν το άτομο αποφασίσει να ζει   αληθινά, δείχνοντας στους άλλους την πραγματική του εικόνα, χωρίς συμβιβασμούς και ψέματα. Τότε οι δυο αυτοί κόσμοι -το μέσα και το έξω- αρχίζουν να ισορροπούν, να συνταιριάζουν την ώρα που οι πράξεις, τα λογία και η παρουσία, αντανακλούν την αλήθεια του στους άλλους. Έτσι το είναι, γίνεται τελικά μια φωτεινή εικόνα.

     Καθώς δεν υπάρχει τίποτε πιο γοητευτικό, από αυτό!        

      Μιας και η ζωτικότητα του ατόμου, απελευθερώνεται σχεδόν μεταδοτικά, κάνοντας τους άλλους να θέλουν να τον μιμηθούν, να τον ακολουθήσουν, όπως ένας δυνατός μαγνήτης τράβα επάνω του τα βάρια μέταλλα.

      Όμως για να συμβεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει, όπως  έχουμε ήδη αναφέρει, ο άνθρωπος να πάψει να φοβάται  πως θα εκθέσει τον εσωτερικό εαυτό του στον κίνδυνο της απόρριψης. Καθώς αυτή είναι η δύσκολη απόφαση που πρέπει να παρθεί άμεσα, και χωρίς πισωγυρίσματα. Μιας και η όποια αποκάλυψη, στα σίγουρα θα ενοχλήσει κάποιους αμετανόητα μασκοφόρους.

      Εντούτοις, το όφελος για το άτομο, είναι πολλαπλάσιο σε σχέση με την απώλεια κάποιων ψεύτικων παρουσιών, οι οποίες απλώς συναναστρέφονται τη μάσκα ή τη στολή, κι όχι τη ζωή πίσω και μέσα από αυτήν.

       Ποιο όμως είναι πραγματικά το όφελος μιας τέτοιας αλλαγής, μιας τόσο ριζικής αποκάλυψης. Τι μπορεί δηλαδή  να κερδίσει το άτομο, πράττοντας ανάλογα.

        Η απάντηση, στο εύλογο αυτό ερώτημα, έρχεται μάλλον από μόνη της. Αφού το να κρύβει κάποιος τον αληθινό εαυτό του, είναι πάντοτε κάτι βαρύτερο, απ’ το να είναι ο ίδιος διαυγής. Καθώς έτσι ο κόσμος του απαλλάσσεται απ’ το ψέμα, την προσποίηση και τη δυσκολία του να είναι ένας ξένος με το ίδιο του το εγώ. Κάποιος αδιάφορα άλλος, σε σχέση πάντα με το πραγματικό είναι.

          Κι όχι αυτός ο ίδιος…!

       Μιας και τα πάντα γύρω μας, τόσο απροσδόκητα, αλλάζουν ξαφνικά συχνότητα επικοινωνίας, ρυθμίζοντας  από την αρχή τις ανθρώπινες σχέσεις, την εικόνα μας και το φως ανάμεσά τους. Καθώς πλέον το άτομο στέκεται μπροστά στον προσωπικό του καθρέπτη, χωρίς καμία εσωτερική αίσθηση ντροπής. Αφού δεν κρύβεται πλέον από τους άλλους, αλλά κι απ’ τον εαυτό του.

     Σ’ αυτή την περίπτωση, η αίσθηση της ελευθερίας τον πλημμυρίζει καθημερινά, ενώ ταυτόχρονα, ο φόβος για ένα αβέβαιο αύριο εξαφανίζεται, απολαμβάνοντας το σήμερα, που πριν από λίγο, τον καταδυνάστευε κάνοντάς τον ν’ ασφυκτιά μέσα σ’ ένα ψεύτικα στενό και ξένο ρούχο. Έτσι κάτι υπέροχο αναπτύσσεται προκαλώντας ίαση, ηρεμία και αίσθημα εφορίας για πρώτη φορά. Καθώς η πραγματική εν συναίσθηση, οδηγεί αυτόματα την ελεύθερη βούληση, δημιουργώντας αφειδώς γνήσια συναισθήματα και απολαύσεις.

       Παράγοντας συνεχώς τώρα πράγματα και εμπειρίες που βιώνει έντονα το άτομο, χωρίς να χρειάζεται κανένα είδος επιδοκιμασίας ή αποδοχής και εξωτερικής επιβεβαίωσης, από κανέναν άλλο.

      Καθώς το άτομο, με την παρουσία του και μόνο,  εκφράζει και πάλι την προσωπική του αλήθεια με ηρεμία, απαλλαγμένο από τις σκέψεις και τις ένοχες που προκαλεί η προσποιητά, προηγουμένη, ψευδής εικόνα του. Άλλωστε, όλα αυτά, κι άλλα πολλά, υπήρχαν μέσα του από πάντα.

     Και τελικά, φτάνει όχι μόνο στο να κατανοεί το εγώ, αποκαλύπτοντας τον πραγματικό του εαυτό. Αλλά και στο να καταλαβαίνει τους άλλους, αποδεχόμενος πια ή και όχι!

      Ό,τι ψευδές μέχρι τώρα είχε βιώσει, απορρίπτοντας την όποια κενή παρουσία δίπλα του.

       Στη δική του… πια ζωή!

            Υστερόγραφο

       Ωστόσο, με το να πετάξει κανείς τη μάσκα του,  απαλλάσσοντας το εγώ και τον εαυτό του από μια ψεύτικη εικόνα, δεν χάνει τίποτε άλλο, παρά τις αυταπάτες με τις οποίες ζούσε μέχρι τώρα.

                                                           Ευ Δαίμων        

Γιατί…;

Photo by cottonbro studio on Pexels.com

     Μία μάλλον ατυχής προσπάθεια του Ευ Δαίμων… να  δώσει μια κάποια απάντηση, στο δύσκολο αυτό ερώτημα!

       Υπάρχουν στιγμές που ο άνθρωπος κοιτά μέσα  του, διαπιστώνοντας πως δεν βλέπει τίποτα, ενώ ταυτόχρονα νοιώθει αυτήν την εσωτερικότητα, ως ένα απέραντα σκοτεινό  κι ακατοίκητο μέρος, χωρίς αρχή και τέλος. Έτσι το σιωπηλό ερώτημα που γεννάτε, τόσο επίμονα απαιτητικό στη σκέψη  του, είναι το γιατί…;

      Τι είναι λοιπόν όλο αυτό; από που ξεκινά και πως σχηματίζεται σε εικόνες, σκέψεις, φως, παλμό και συναίσθημα.

        Τι το δημιουργεί… και τι το καταστρέφει!

    “Η τελευταία αυτή φράση, δεν έχει καμία οντολογική σημασία, μιας και τίποτα δε δημιουργείται, και τίποτα δεν καταστρέφεται πραγματικά. Ωστόσο, χρησιμοποιήθηκε απλά για να εντυπωσιάσει τον αναγνώστη…!”

      Πως όλα λοιπόν βρίσκονται συνέχεια μαζί, και ποια δύναμη δεν τ’ αφήνει να διαχωριστούν, σκορπίζοντάς  τα. Τι είναι τάχα αυτό που συγκρατεί τ’ αστέρια, τη γη, τον ουρανό, το φως, το σκοτάδι και τη σάρκα. Κι αφού ζούμε σ’ έναν κόσμο χωρίς λογική εξήγηση, μες τον οποίο, ό,τι τώρα είναι ακόμα σε ισχύ, αύριο αυτοαναιρείται, χωρίς να χάνεται όμως. Δημιουργώντας συνεχώς άπειρους κύκλους δημιουργίας και καταστροφής. Και γιατί όλο αυτό δεν μας συντρίβει απλά, παρά μας προκαλεί ακόμη περισσότερο!

      Καθώς η ενέργεια και η ιστορία του κόσμου που μας περιβάλει είναι αέναη, κι εμείς είμαστε, τουλάχιστον για τώρα, ένα αναπόσπαστο κομμάτι της. Μια στιγμιαία αναλαμπή στο χρονικό μέγεθος της δημιουργίας στο σύνολό της. Αρνούμενοι όμως να δεχθούμε πως δεν θα πάρουμε γρήγορα τις απαραίτητες απαντήσεις, -τις οποίες κι αναμένουμε πάντοτε ανυπόμονα- πραγματοποιώντας κάποτε το υπέροχο ταξίδι των ονείρων  μας στο αχανές σύμπαν.

       Κι αν κάτι τέτοιο δεν ισχύει τελικά… παρά μόνο μες την ακόρεστη φαντασία μας! Τότε ποιος άραγε είναι ο λόγος για να συνεχίσουμε να προσπαθούμε, μην περιμένοντας τίποτα.

       Είναι τελικά η μοίρα της ανθρωπότητας μια ατέλειωτη διαδρομή σκέψης στο χρόνο και τον χώρο ή απλώς η έκφανση της ύλης που αιώνια συνεχίζει να μεταλλάσσεται, παραδίδοντας τις άπειρες εικόνες που σχηματίζονται στη λήθη μιας διαρκούς διαγραφής. Ή, ίσως, μια απαραίτητη αυταπάτη! Για να μπορεί έτσι η ανθρωπότητα να ζει το τώρα, που τόσο μοναχικά έχει επιλέξει και τόσο μοναδικά υπάρχει δίχως αύριο.

        Βιώνοντας τελικά, απλά και πρόσκαιρα, τα δεδομένα ενός πειράματος, και τίποτε παραπάνω.

      Ωστόσο, όταν κοιτάμε μέσα μας ή ψηλά τον ουράνιο  θόλο, ανέφελα γαλάζιο ή αναλάμποντα σκοτεινό, ανάλογα!

       Διαπιστώνουμε αμέσως πως το ίδιο απέραντο κενό  που μας περιβάλει, παντού και πάντα, δεν είναι μόνο αυτό  που μας ορίζει. Αλλά κι αυτό που δεν αφήνει να επιτελέσουμε τον όποιο ιδεατό στόχο μας. Θέτοντας συνεχώς δισεπίλυτα ερωτήματα, -όντας εικονικά μία εσχατολογική διαδρομή- τα οποία μας οδηγούν πρόσκαιρα σε φαινομενολογικά αδιέξοδα.

      Ένα κενό, απόλυτα σιωπηλό, εντούτοις, τόσο φωτεινά σαγηνευτικό!

     Καθώς κάνει τις ασύλληπτα τεράστιες αποστάσεις, να διαχωρίζουν την ελάχιστη ποσότητα της ύλης, -αναλογικά- μηδενίζοντας τη χρήση της αισιόδοξα απλής σκέψης, πως ότι μας χωρίζει από την απάντηση μέχρι την ερώτηση, γιατί…; τελικά κι αναπόφευκτα θα απαντηθεί κάποτε.

        Υποδεικνύοντας, ίσως, πως εμείς είμαστε το μέτρο όλων αυτών, και γιατί όχι… η αυτοεκπλήρωσή τους.

      Σκέψη, τόσο ανακουφιστική, όσο ταυτόχρονα και φευγαλέα άκαιρη!

      Έτσι, διαπιστώνοντας την αποκαλυπτική ομοιότητα όλων, σε άμεση σχέση με της ύπαρξης μας. Δεν μπορούμε παρά να κάνουμε -εύκολα…- τη διαπίστωση πως κάτι υπάρχει, κάτι για το οποίο αξίζει κάθε προσπάθεια αναζήτησης, ταξιδιού, σκέψης και γιατί όχι, απώλειας. Οδηγώντας τελικά στην εύρεση ενός απώτερου κι ανωτέρου σκοπού, – όπως αυτός φαντάζει συνεχώς μέσα μας- ωσάν μια προφητική επίκληση, όπως είναι η απόλυτη γνώση και η ανακάλυψη της αλήθειας.

        Όσο αυτοκαταστροφικό του παρόντος χρόνου κι αν ακούγεται αυτό, ή ίσως και να είναι!

                                                             Ευ Δαίμων

Πώς να αναγνωρίσετε το άγχος στα παιδιά σας

Τα συμπτώματα άγχους στα παιδιά μπορούν εύκολα να παρερμηνευθούν.

Οι γονείς μπορεί να βλέπουν ένα παιδί που είναι ευερέθιστο, «κολλημένο», που αποφεύγει υποχρεώσεις ή είναι θυμωμένο και να το χαρακτηρίζουν αντιδραστικό ή χειριστικό.

Ωστόσο, αυτές οι συμπεριφορές δεν αντανακλούν πάντα το τι συμβαίνει μέσα στο παιδί. Στην πραγματικότητα, αν το δούμε από αυτή την οπτική, είναι πολύ εύκολο να παραβλέψουμε τα σήματα δυσφορίας του παιδιού.

Η κατανόηση των συμπτωμάτων άγχους στα παιδιά ξεκινάει, επομένως, με τη μάθηση αυτής της διάκρισης. Όταν οι γονείς αλλάξουν την αντίληψή τους για τη συμπεριφορά του παιδιού τους, μπορούν να αναγνωρίσουν τα σημάδια και να ανταποκριθούν με περισσότερη υπομονή και συμπόνια παρά με θυμό και κριτική.

Τι Είναι το Άγχος;

Φανταστείτε ότι το παιδί σας φοβάται να πάει για ύπνο τη νύχτα, πεπεισμένο ότι υπάρχει ένας μπαμπούλας κάτω από το κρεβάτι. Μπορεί να το καθησυχάσετε ότι δεν υπάρχει κίνδυνος, να κοιτάξετε κάτω από το κρεβάτι, να το σκεπάσετε και να φύγετε.

Για πολλά παιδιά, αυτή η απλή καθησύχαση μπορεί να είναι αρκετή για να χαλαρώσουν και να κοιμηθούν. Ωστόσο, δεν ανταποκρίνονται όλα τα παιδιά με αυτόν τον τρόπο. Για άλλα, αυτός ο φόβος μεγαλώνει μέχρι που η λογική σκέψη εξαφανίζεται, παρά τις λογικές και καλοπροαίρετες προσπάθειές σας.

Το άγχος είναι η απόκριση του οργανισμού σε μια αντιλαμβανόμενη απειλή. Εάν αυτός ο φόβος υποχωρήσει και περάσει, θεωρείται απλώς ανησυχία ή έγνοια.

Η εμφάνιση του  άγχους μπορεί να είναι χρήσιμη όταν αναδεικνύει πιθανούς κινδύνους και μας επιτρέπουν να προστατευτούμε. Ωστόσο, όταν η ανησυχία και ο φόβος γίνονται επίμονοι και αδύνατο να καθησυχαστούν, το άγχος παραλύει αντί να προστατεύει.

Μια «κανονική» ή «τυπική» ανησυχία ή φόβος είναι γενικά ένα μοναδικό γεγονός που λαμβάνει χώρα στο μυαλό μας. Το άγχος, από την άλλη πλευρά, είναι μια επίμονη και αισθητή απόκριση δυσφορίας που περιλαμβάνει σωματικά συμπτώματα, συναισθήματα και σκέψεις.

Τα παιδιά, με το αναπτυσσόμενο ρυθμιστικό τους σύστημα, έχουν ισχυρότερες σωματικές αντιδράσεις που συχνά είναι δύσκολο να εκφραστούν με λόγια. Ως αποτέλεσμα, η συμπεριφορά τους εκφράζει αυτό που δεν μπορούν εύκολα να εκφράσουν με λόγια.

Το άγχος γίνεται προβληματικό όταν ο προστατευτικός ρόλος του ξεφεύγει από τον έλεγχο και αρχίζει να παρεμβαίνει στην καθημερινή λειτουργία. Φανταστείτε, για παράδειγμα, ότι το κουμπί της έντασης του ήχου είναι κολλημένο στην υψηλή ένταση και δεν μπορεί να χαμηλώσει. Αυτή είναι η εμπειρία που έχουν τα παιδιά με άγχος.

Για ένα παιδί, μια ρουτίνα όπως το να πάει σχολείο, να γνωρίσει νέα άτομα ή να φάει συγκεκριμένα φαγητά μπορεί να μοιάζει με μια τρομακτική συνολική σωματική εμπειρία που δεν μπορεί να ρυθμίσει ή να σταματήσει.

Με την κατανόηση του πώς βιώνεται το άγχος μέσα στο μυαλό και το σώμα ενός παιδιού, γίνεται πιο εύκολο να δούμε πώς η ίδια δυσφορία εκδηλώνεται στη συμπεριφορά και τα συναισθήματά του.

Πώς Εκδηλώνονται τα Συμπτώματα Άγχους σε Παιδιά;

Το άγχος συνήθως εκδηλώνεται με τρεις τρόπους: σωματικά, συναισθηματικά και συμπεριφορικά.

Συνηθισμένες σωματικές αισθήσεις περιλαμβάνουν δυσκολία ύπνου, πόνο στο στομάχι, πονοκεφάλους, ταχυπαλμία, εφίδρωση και μυϊκή ένταση.

Συναισθηματικές αντιδράσεις όπως επίμονη ευερεθιστότητα, υπερβολική ανησυχία, ξεσπάσματα θυμού ή ευαισθησία στην κριτική μπορεί επίσης να δείχνουν ότι ένα παιδί παλεύει με άγχος.

Συμπεριφορικά σημάδια όπως η αποφυγή νέων δραστηριοτήτων, του σχολείου ή κοινωνικών περιστάσεων, το υπερβολικά «κολλημένο στο φροντιστή » παιδί, η συχνή ανάγκη για καθησυχασμό και η προσπάθεια για υπερ-έλεγχο των ρουτινών είναι κοινά σημάδια.

Ωστόσο, το άγχος δεν βιώνεται με τον ίδιο τρόπο από όλους και συχνά φαίνεται πολύ διαφορετικό από το ένα παιδί στο άλλο. Για μερικά παιδιά, τα συμπτώματα άγχους εμφανίζονται ως υπερκινητικότητα και νευρικότητα. Σε άλλα, μοιάζει με απόσυρση ή πλήρη «κλείδωμα».

Ακόμη πιο μπερδεμένο είναι ότι η συμπεριφορά του παιδιού μπορεί να εκφράζει κάτι τελείως διαφορετικό από αυτό που συμβαίνει μέσα του.

Για παράδειγμα, ένα παιδί που αρνείται να πάει σχολείο ή σε μια κοινωνική εκδήλωση μπορεί να φαίνεται χειριστικό ή ανυπάκουο. Ωστόσο, αν το εξετάσουμε περαιτέρω, η άρνησή του θα μπορούσε να οφείλεται σε φόβο αποχωρισμού, αποφυγή του θορύβου , ή  να ξεχωρίσει.

Παρομοίως, ένα παιδί που ξοδεύει ώρες δουλεύοντας και ξαναδουλεύοντας τις εργασίες του μπορεί να μην το κάνει από φιλοδοξία, αλλά από φόβο να κάνει λάθος. Και στις δύο περιπτώσεις, η εξωτερική συμπεριφορά καλύπτει την εσωτερική εμπειρία.

Επειδή οι επικοινωνιακές δεξιότητες των παιδιών δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένες, συχνά δείχνουν συμπτώματα άγχους μέσω των πράξεών τους.

Οι αντιδράσεις και οι συμπεριφορές τους δεν είναι συνειδητές ή εσκεμμένες επιλογές. Είναι αυτόματες αντιδράσεις του νευρικού συστήματος του παιδιού όταν αντιλαμβάνεται μια απειλή.

Μόλις ενεργοποιηθεί, στέλνουν σήματα δυσφορίας στο σώμα, όπως αύξηση της καρδιακής συχνότητας, πονοκέφαλος ή δάκρυα. Ως αποτέλεσμα, η συμπεριφορά του παιδιού εκφράζει αυτό που δεν μπορεί εύκολα να ελέγξει ή να εκφράσει με λόγια.

Γιατί Εμφανίζεται το Άγχος;

Το άγχος δεν προέρχεται από μία μόνο πηγή. Μπορεί να προέλθει από έναν συνδυασμό βιολογικών, περιβαλλοντικών και μαθημένων αντιδράσεων.

Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί παιδιά στο ίδιο περιβάλλον μπορούν να έχουν εντελώς διαφορετικές συναισθηματικές εμπειρίες και αντιδράσεις. Ενώ δεν υπάρχει ένας μοναδικός λόγος για τον οποίο εμφανίζονται συμπτώματα άγχους σε παιδιά, υπάρχουν αρκετοί πιθανοί παράγοντες που συμβάλουν σε αυτό.

Περιβαλλοντική αλλαγή και απώλεια ασφάλειας

Το άγχος μπορεί να αναπτυχθεί όταν η ασφάλεια ή η προβλεψιμότητα ενός παιδιού χάνεται.  Φανταστείτε ένα εξωστρεφές παιδί που κάνει εύκολα φίλους και συμμετέχει σε δραστηριότητες. Τώρα φανταστείτε τι συμβαίνει μετά από ένα διαζύγιο και μετεγκατάσταση από ένα μεγάλο σπίτι με κήπο σε ένα μικρό διαμέρισμα σε μια νέα πόλη.

Το παιδί έχει χάσει γνώριμα περιβάλλοντα, φίλους, σχολείο και ρουτίνες, και όμως η προσδοκία να προσαρμοστεί και να συμμετάσχει παραμένει. Είναι εύκολο να δούμε πώς το παιδί γίνεται ήσυχο, φοβισμένο ή αποσυρμένο καθώς ο γνωστός κόσμος καταρρέει σε μια άγνωστη και αβέβαιη πραγματικότητα.

Βιολογία και ευερεθιστότητα

Μερικά παιδιά νιώθουν τα συναισθήματά τους πιο έντονα από άλλα. Παράγοντες όπως η κληρονομικότητα, η χημεία του εγκεφάλου και η ευερεθιστότητα παίζουν σημαντικό ρόλο στο πώς αντιδρά το νευρικό σύστημα ενός παιδιού στο στρες. (Beesdo et al., 2009)

Για παράδειγμα, ένα  υποθέσουμε ότι ένα παιδί είναι φυσικά προσεκτικό ή ευαίσθητο, αυτό το παιδί δεν επιλέγει σκόπιμα να ανησυχεί ή να φοβάται. Αντίθετα, ο εσωτερικός του μηχανισμός αντίδρασης είναι  πιο έντονος από άλλους.

Μάθηση και μίμηση

Η  αντίδραση των ΄0 γονέων στο στρες έχει βαθιά επίδραση στο πώς τα παιδιά μαθαίνουν να επεξεργάζονται το δικό τους. Φανταστείτε ότι κάθε φορά που χτυπάει το κουδούνι ο γονέας αντιδρά με πανικό, ανησυχώντας δυνατά αν ένας ξένος έρχεται να τους βλάψει.

Είναι φυσικό ότι ένα παιδί θα εσωτερικεύσει αυτή την αντίδραση ως φυσιολογική. Αντιστρόφως, όταν οι ενήλικες  προβάλουν ήρεμες και στοχαστικές αντιδράσεις σε νέες ή δύσκολες καταστάσεις, θέτουν επίσης ένα πρότυπο. Τα παιδιά μαθαίνουν ότι μπορούν να διαχειριστούν τα  συναισθήματα  με ηρεμία και ασφάλεια, ακόμα και όταν είναι αγχωτικά.

Η ανάγκη για ασφάλεια και έλεγχο

Το άγχος συχνά προκύπτει όταν τα παιδιά νιώθουν ότι δεν μπορούν να ελέγξουν ή να διατηρήσουν το μοτίβο ή τη ρουτίνα τους. Όταν το πρόγραμμά τους αλλάζει ξαφνικά, και χωρίς προειδοποίηση ή δεν είχαν χρόνο να προσαρμοστούν, μπορεί προκληθεί μεγάλη αναστάτωση. Αν αντιδράσουν έντονα ή αρνούνται να προσαρμόσουν το πρόγραμμά τους, είναι εύκολο να χαρακτηριστεί η συμπεριφορά τους ως πεισματάρικη ή άκαμπτη. Ωστόσο, η ανάγκη τους να διατηρήσουν την προβλεψιμότητα αποφεύγοντας την αβεβαιότητα τους επιτρέπει να νιώθουν ασφαλείς.

Το άγχος δεν είναι αναπηρία ή ελάττωμα. Είναι ένα σημάδι μιας ανικανοποίητης ανάγκης για ασφάλεια, σταθερότητα ή καθησυχασμό. Όταν οι γονείς μπορούν να δουν τη συμπεριφορά των παιδιών τους μέσα από αυτή την οπτική, είναι καλύτερα εξοπλισμένοι να ανταποκριθούν με υπομονή και συμπόνια  και όχι  θυμό ή κριτική.

Συνοψίζοντας

Το άγχος στα παιδιά είναι ο τρόπος του σώματός τους να λέει, «Δε νιώθω ασφαλής».

Όταν οι γονείς κατανοούν τα συμπτώματα άγχους στα παιδιά, πώς εκδηλώνονται και γιατί συμβαίνουν, μπορούν να αλλάξουν την αντίληψή τους για τη συμπεριφορά του παιδιού τους και να αναγνωρίσουν τα σημάδια δυσφορίας.

Μια τέτοια επίγνωση μπορεί να βοηθήσει να μετατραπεί  ο εκνευρισμός σε κατανόηση και ενσυναίσθηση για μια  ισχυρότερη σύνδεση και  περισσότερη υποστήριξη.

Το να επιβραδύνουμε για να κατανοήσουμε τη σημασία πίσω από τη συμπεριφορά είναι το πρώτο βήμα για να βοηθήσουμε ένα αγχωμένο παιδί να νιώσει ασφάλεια.

 

Αναφορές

National Institute of Mental Health. (2023). Child and adolescent mental health: Anxiety disorders. NIMH. https://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders

American Psychiatric Association. (2022). What are anxiety disorders? Psychiatry. https://www.psychiatry.org/patients-families/anxiety-disorders/what-are-anxiety-disorders

Beesdo, K., Knappe, S., & Pine, D. S. (2009). Anxiety and anxiety disorders in children and adolescents: Developmental issues and implications for DSM-V. Psychiatric Clinics of North America, 32(3), 483–524. https://doi.org/10.1016/j.psc.2009.06.002

Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Anxiety and depression in children: Get the facts. CDC. https://www.cdc.gov/children-mental-health/about/about-anxiety-and-depression-in-children.html

Child Mind Institute. (n.d.). Anxiety in children: What it looks like and how to help. Child Mind.
https://childmind.org/article/what-to-do-and-not-do-when-children-are-anxious/

National Health Service. (2024). Anxiety in children: Advice for parents. NHS.
https://www.nhs.uk/mental-health/children-and-young-adults/advice-for-parents/anxiety-in-children/

Το παλτό

Νικολάι Βασίλιεβιτς Γκόγκολ –   Nikolay Gogol

                                     

                               

        

         Πόλεμος πατήρ πάντων…!

           -Ηράκλειτος-

        Αν και η ανωτέρω ρήση, ομοιάζει μάλλον άσχετη με το θέμα του βιβλίου, μόνον έτσι δεν είναι τα πράγματα! Μιας και των Ναπολεόντειων πολέμων, της εισβολής δηλαδή των γαλλικών στρατευμάτων μέχρι τη σημερινή πρωτεύουσα της Ρωσίας, Μόσχα. Ακολούθησε μία πολύ εύφορη εποχή για τα ρωσικά γράμματα. Καθώς ολόκληρος ο επόμενος αιώνας,  -πιθανότατα- εξαιτίας αυτού του τόσο δραματικού γεγονότος,    για έναν λαό που πολεμά συνεχώς, απ’ ό,τι διαπιστώνεται!

        Ήταν τελικά η γενεσιουργός αιτία της έλευσης των μεγαλυτέρων Ρώσων συγγραφέων, ποιητών και διανοητών  στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

       Ξεκινώντας έτσι την αναφορά μας σε αυτούς, θα πρέπει ίσως να κάνουμε την αρχή μ’ έναν από τους πιο ειλικρινείς και τόσο περιγραφικά σύντομους. Μιας κι είναι ο μοναδικός ίσως Ρώσος λογοτέχνης, που μέσα σε λίγες μόλις σελίδες, μπόρεσε να κρύψει τόσα πολλά λογοτεχνικά διαμάντια.

       Όπως και στα γυάλινα μπουκαλάκια της Coco Chanel, -Gabrielle Bonheur- μες τα οποία περιέχονται τα σαγηνευτικά αρώματα της.

      Καθώς οι ανθρώπινες τραγωδίες -προ Κάφκα- αυτού του ιδιοφυούς θεατρικού συγγραφέα και διηγηματογράφου, -όντως τραγική ειρωνεία… Ουκρανικής καταγωγής!- ο οποίος επίσης μας εγκατέλειψε πολύ νωρίς. Δεν έχουν ίσως εφάμιλλο στην παγκόσμια λογοτεχνία, πλην, πολύ επιλεκτικά, ορισμένων άλλων!

       Στο έργο του λοιπόν αυτό, αλλά και σε άλλα που σημάδεψαν την παγκόσμια θεατρική σκηνή, ο συγγραφέας καταπιάνεται με το προσφιλές του θέμα, που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η τραγική υπόσταση της εξαρτώμενης ύπαρξης του ατόμου μέσα σε μια κοινωνία γεμάτη ανισότητες, -έλλειψης προσωπικής ηθικής- αναξιοκρατίας και αδικιών. Έτσι ο ήρωας, επιθυμώντας διακαώς να γίνει αποδεκτός, ζει σ’ έναν κόσμο ο οποίος έρχεται καθημερινά σε σύγκρουση με τον εαυτό του, και με τους άλλους. Ενώ στην άοκνη προσπάθεια ν’ απελευθερωθεί κάποτε από αυτήν την κατάσταση, θέλοντας μάλλον ν’ ανέλθει κοινωνικά, επιλέγει να φτιάξει την όποια εξωτερική εικόνα του με υποκατάστατα. Αντί αυτού, το μόνο που επιτυγχάνει, ύστερα από -εν βρασμό ψυχής- άστοχες επιλογές και αποφάσεις, είναι να περιθωριοποιείται, ακόμη περισσότερο!

       Έτσι, οδηγείται αναπόφευκτα και σχεδόν ακούσια σε παραληρηματικές καταστάσεις κι άδοξες περιπέτειες, που καταλήγουν, πέραν από την προβληματικά κακή εικόνα  του στους άλλους, και στην ηθική του εξαθλίωση. Αφού το μόνο που καταφέρνει τελικά, είναι η δημιουργία μιας κενής περσόνας, ενός δηλαδή άδειου από πραγματικές αξίες εαυτού.

        Ο Gogol λοιπόν με τα έργα του, δεν είναι απλά ο αναρχικός ταραξίας με τη σκληρή πένα, ένας αρνητής δηλαδή που διατυπώνει ξεκάθαρα την αλήθεια μιας κοινωνικής ένδειας.

      – Ένα πράγμα που εξαπλώνεται συνεχώς, χωρίς κάποια αλλαγή ή σταματημό, παρακμάζοντας τα πάντα ολόγυρά μας.-

      Αφού μπορούμε καλόπιστα να πούμε, χωρίς καμία υπερβολή, πως είναι ένας ηθικός ιεροεξεταστής -με την καλή έννοια του όρου…- εάν βέβαια κάτι τέτοιο όντως υπάρχει και μπορεί να ειπωθεί κάπως έτσι.

       Μιας και δεν θα ήταν απλά επαναστατικό,  μα και ακραία αληθές!

         Υστερόγραφο

       Σε αυτό το σημείο, δεν θα μπορούσα πλέον παρά ν’ αποκαλύψω στο αναγνωστικό κοινό, πως το εξαίρετο ποίημα του Ευ Δαίμων, -Ο κύριος Άλκης- που περιλαμβάνεται στην πρώτη ποιητική συλλογή, Μήνιδες. Είναι απλά το αποτέλεσμα του πόσο έχει επηρεαστεί ο ποιητής -παλαιότερα- διαβάζοντας τ’ αριστουργήματα που τόσο γενναιόδωρα μας παρέδωσε ο σπουδαίος αυτός συγγραφέας και άνθρωπος.

         Υποσημείωση

     Αν και το ανωτέρω έργο είναι λιγάκι μικρό, -σε ποσότητα χάρτου πάντοτε…- μιας και τα πολλά λόγια, τις περισσότερες φορές, είναι φτώχεια. Εντούτοις, για έναν πολύ προσεκτικό αναγνώστη, θα χρειαστούν μάλλον πολλές ώρες περισυλλογής και προβληματισμού, προς κατανόηση και αποδοχή.

              Γι’ αυτό… απολαύστε το!   

                                                           Ευ Δαίμων

Η ελευθερία του θανάτου

                          

          Ο άνθρωπος γεννιέται, ζει, εάν το μπορεί ή του το επιτρέψουν, και τέλος πεθαίνει φεύγοντας μοναχός από μια συγκεκριμένη κατάσταση συνειδητότητας, προς κάποια άλλη, ίσως αρκετά διαφορετική, ή πάλι προς το τίποτα!

        Αναλόγως, τι θέλει ουτοπικά να πιστεύει ο κάθε ένας από εμάς.

       Στην πρώτη περίπτωση, αναγκαστικά, πρέπει να κατατάξουμε τις όποιες θρησκευτικές δοξασίες, απανταχού των εκκλησιαστικών δογμάτων, μιας και η όποια θεώρηση κατά τον θεϊστικό υπαρξισμό, προϋποθέτει μια κάποια ελπίδα σωτηρίας από την σκλαβιά της ζωής. Χρησιμοποιώντας όμως ταυτόχρονα, ως απαραίτητα, τα εργαλεία του προσηλυτισμού, του θετικισμού και του δογματισμού, ως παρεχόμενες υπηρεσίες εξυπηρέτησης αναγκών της πελατειακής αυτής σχέσης. Πάντα μεταξύ ενός ιδεατού προϊόντος ή συνεχούς παροχής, προς κάλυψη προσωπικών, πνευματικών και εσωτερικών αναγκών.

      Έτσι αναμφισβήτητα, στη δεύτερη κατηγορία, με μια δόση αυταρέσκειας, θα εντάξουμε αμέσως τη φιλοσοφία και τις επιστήμες -αθεϊστικός υπαρξισμός-. Εκεί όπου μόνο το απτό είναι και υπαρκτό, ενώ ταυτόχρονα, η ίδια η εικόνα του κόσμου, δεν υφίσταται καν ως μη παρατηρήσιμη. Μιας και μόνο η πειραματική απόδειξη και έρευνα, είναι τα μοναδικά στοιχεία που αποκαλύπτουν την αλήθεια, χωρίς προσωπικές εξιδανικεύσεις και αυταπάτες.

      Πολύ εύκολα λοιπόν, ο κάθε ένας, μπορεί να επιλέξει  τον τρόπο σκέψης, παρατήρησης και αποδοχής των πραγμάτων, γύρω, αλλά και μέσα του. Χωρίς βέβαια να δίνει λογαριασμό γι’ αυτό, σε κανέναν άλλο.

       Ωστόσο, ο υπογράφον, διαισθανόμενος την ευθύνη  της άποψης, έχοντας από καιρό κάνει την όποια προσωπική επιλογή. Ομολογεί ευθαρσώς, πως δεν συντάσσεται με την ίδια αντίληψη, απέναντι στις όποιες υποσχέσεις για κάποια άνωθεν σωτηρία του μέλλοντος αιώνος, εντελώς απροβλημάτιστα.

      Καθώς από νωρίς, μάλλον αδυνατούσε, ως ένα γνήσιο αντίγραφο, να μην παρατηρεί πως η ζωή, όπως άλλωστε μας  διδάσκουν οι φιλόσοφοι και στοχαστές, είναι μια περιπέτεια γεμάτη δυσκολίες, πόνο και καταστροφές. Κι ενώ, από παλιά, παρουσιάζονται αυτά ως μία αναγκαιότητα εκπαίδευσης για την τελική κατάκτηση της σωτήριας και της ελευθερίας της ψυχής, σε μιαν άλλη πάντα διάσταση. Εντούτοις, κάτι τόσο απλοϊκά κι απολαυστικά καθησυχαστικό, ελάχιστα ικανοποιεί πολλούς από εμάς. Μετατρέποντάς μας ταυτόχρονα σε άτομα που συνεχώς ταλαιπωρούνται, ακολουθώντας συνεχόμενα την αναζήτηση   της αλήθειας και της ύπαρξης.

      Εάν βέβαια κάτι τέτοιο όντως υπάρχει… και δεν είναι  τελικά κι αυτό μία ακόμα εσωτερική αυταπάτη που οδηγεί απλά τη σκέψη στην ουτοπία του τίποτα.

       Εδώ όμως, έχοντας πλέον οδηγηθεί αναπόφευκτα σ’ ένα φαινομενικά αληθοφανές συμπέρασμα, θα πρέπει ίσως ν’ ανατρέξουμε πάραυτα στη βιβλιογραφία.

      Από αιώνων λοιπόν, έως και σήμερα ατυχώς, μάλλον αυτόκλητα, καθηγητές και ιερείς, μας διδάσκουν με δοξασίες πως ο κάτω ή ο πάνω κόσμος, ανάλογα, αναμένει την άφιξη όλων, στην ώρα τους ή και όχι, απαρέγκλιτα και χωρίς άλλην επιλογή! Ενώ αντίθετα, οι σύγχρονες επιστήμες, περιγράφουν με απτές αποδείξεις και επιχειρήματα λογικής την ξεκάθαρη εικόνα των παρατηρήσιμων πραγμάτων, που πάντα προηγείται μιας βασανιστικής ύπαρξης και του τίποτα που άπτεται αυτής.

       Έτσι συνεχόμενα ο σκεπτόμενος άνθρωπος, ανάμεσα στην ταλαιπωρία και τον πόνο μιας ζοφερής ύπαρξης, μα και    στη σκοτεινή σκέψη, -φόβο θανάτου- εύκολα αντιλαμβάνεται μες την πραγματικότητα που ζει την ενοχλητική έλλειψη της ελευθερίας.

         Την αντίληψη δηλαδή της διαφοράς του να σκέφτεται, μα και να πράττει κανείς ελεύθερα.

     Αφού δεν έχει παρά να διαλέξει μεταξύ μιας αυταπάτης, έναντι της λυτρωτικής ιδέας πως ο θάνατος τελικά μπορεί να είναι η μόνη διέξοδος, το μοναδικά ανοικτό παράθυρο προς την ανεύρεση της αλήθειας -ως λύτρωση για όσα τον ταλαιπωρούν- και συνεπώς της ελευθερίας, όποιο κι αν είναι τελικά το αποτέλεσμα.

         Στο συγκεκριμένο δε σημείο, προ ενός εικονικού  αδιεξόδου, ας αναφερθούμε τάχιστα σε δυο αρκετά πρόσφατες φιλοσοφικές διαπιστώσεις, ελαφρώς παραλλαγμένες για την οικονομία του κειμένου, οι οποίες όμως αναμφισβήτητα έχουν ρίζες μες τον στοχαστικά απαράμιλλο λόγο, παλαιοτέρων.

    Ό,τι κι αν κάνει ο άνθρωπος… το μόνο που καταφέρνει τελικά, είναι να φτιάχνει μόνος τα σίδερα της φυλακής του!

                                                     -Jean Paul Sartre-

     Ερχόμαστε απ’ το τίποτα, -κάθε στιγμή πεθαίνουμε- πηγαίνουμε στο τίποτα. Το μεταξύ φωτεινό διάστημα, όσο κρατά η λάμψη μιας αστραπής, το λέμε ζωή.

                                                     -Νίκος Καζαντζάκης-

      Ίσως μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα, πως αυτές οι φράσεις εκλύουν όλη την εικόνα της ανθρώπινης ύπαρξης, μ’ έναν τόσο απόλυτα ειλικρινή τρόπο, που μόνο η πιο βαθιά και έντονη παρατήρηση μπορεί ν’ αποδώσει σήμερα.

       Μιας κι ο άνθρωπος προσπαθεί πλέον απελπισμένα ν’ απελευθερωθεί από κοινωνικά δεσμά και ψεύτικες αντιλήψεις, χωρίς να το καταφέρνει όμως σχεδόν ποτέ. Συνεχόμενα δέσμιος ανάμεσα στις προσωπικές ανάγκες που δημιουργούνται πάντα από εξωτερικούς παράγοντες. Απόλυτα εγκλωβισμένος σ’ ένα ανεπαρκές χρονικό διάστημα ζώσας κατάστασης, το όποιο όμως προκαλεί τη δυσφορία ενός ατέρμονου κι αδιέξοδου εγώ. Ενός άλλου, προσποιητά ξένου εαυτού, που όχι μόνο δεν προλαβαίνει να συνειδητοποιήσει το είδος και το μέγεθος της ύπαρξής του.

Αλλά δεν έχει επίσης και το ελάχιστο περιθώριο της επιλογής μιας κάποιας προσωπικής ελευθερίας, έναντι στα δικά του θέλω, και τα συμβιβαστικά θέλω των άλλων. Αναγκασμένος έτσι να υποκύπτει -τις περισσότερες φορές- σε εικονικά δομημένες ανάγκες που ψεύτικα παρουσιάζονται ως προσωπικές επιλογές.

Ενώ δεν είναι τίποτε άλλο, παρά εικονικές φυλακές, εκεί όπου το άτομο εναποθέτει εθελοντικά την ύπαρξη του εμπρός στο φόβο της μοναξιάς. Θεωρώντας, εντελώς λανθασμένα, πως μόνον έτσι διαφυλάττει ό,τι πολυτιμότερο έχει συγκεντρώσει απ’ τα σκουπίδια, που όλοι οι άλλοι ψευδώς ονομάζουν πλούτο!

       Έτσι λοιπόν το άτομο, αν και ζει λίγο, σε σχέση με την αιωνιότητα της ατελεύτητης δημιουργίας, όσο και η λάμψη μιας αστραπής! Εντούτοις, προλαβαίνει να μάθει, να καταλάβει και τελικά ίσως να κατανοήσει σχεδόν πλήρως, την αξία και το βαθύτερο νόημα της ύπαρξής του.

     Το μεγάλο άλλωστε ερώτημα… θα είναι πάντοτε ένα!

              “Ποιος, και γιατί είμαι…;”

      Ωστόσο, αντ’ αυτού, ο άνθρωπος, στις συντριπτικά περισσότερες των περιπτώσεων, σπαταλά τον λιγοστό χρόνο   του για να συντηρεί μια πρόσκαιρα ασυνείδητη λάθος αντίληψη περί ζωής. Πλατσουρίζοντας ανάμεσα στα ρηχά λασπόνερα μιας ουτοπικής, καθ’ όλα ενστικτώδους ύπαρξης, αντί να βουτήξει ολόγυμνος στην άβυσσο μιας συνειδητότητας που εξερευνά αναζητώντας συνεχώς απαντήσεις στην ανωτέρω ερώτηση.

     Η ανθρώπινη ύπαρξη λοιπόν, μην μπορώντας να βρει  ή να δώσει έστω μια σαφή απάντηση σε όσα καθημερινά την ταλαιπωρούν, οδηγείται αναγκαστικά στην αποδοχή εικονικών ελπίδων που πρόσκαιρα καθησυχάζουν τις όποιες ανησυχίες. Μιας κι ο ύπνος, ως μία εκούσια επιλογή ψεύτικου θανάτου, κάτι σαν πρόβα μιας άλλης συνειδητότητας. Είναι όντως μία ακόμη μορφή αποστασιοποίησης, έχοντας τη δυνατότητα και την εικόνα μιας υπεκφυγής. Εάν βέβαια είναι απόλυτα ήρεμος, χωρίς εφιαλτικές εικόνες και σκέψεις. Μιας και το συνειδητό, γεμάτο αγωνίες και προβληματισμούς, μάταια προσπαθεί να ξεκουραστεί κλείνοντας τον διακόπτη των αισθήσεων.

      Την ίδια όμως ακριβώς στιγμή που το ασυνείδητο ξυπνά,     -εγειρόμενο μέσα μας- αναλαμβάνοντας τα ινία της σκέψης.

    Πέραν όμως αυτής της βιολογικά αναγκαστικής επιλογής, υπάρχει αναπόφευκτα πάντοτε η στιγμή της εξόδου από μιαν αδιέξοδη κατάσταση, που δεν είναι άλλη, παρά η ταυτόχρονη παρουσία του ατόμου ανάμεσα στην εικόνα των άλλων. Κι αφού ο άνθρωπος έρχεται απ’ το τίποτα, προσπαθώντας να ζει ελεύθερος, κι ας μην το καταφέρνει στις περισσότερες των περιπτώσεων. Τελικά φεύγει στα σίγουρα μόνος για κάπου αλλού, μα και πάλι μέσα στο χάος που τον δημιούργησε.

      Τότε, ίσως, κι εντελώς αυθαίρετα, θα μπορούσαμε να πούμε πως το παράθυρο του θανάτου, η μοναδικά πραγματική έξοδος απ’ τη ζωή, σημείο όπου και πάλι με αυθαίρετο τρόπο οριοθετούμε ως τέλος, ονομάζοντάς το ανάλογα. Να μην είναι τίποτε άλλο, παρά η αλλαγή της παρούσας μορφής ενέργειας   σε κάτι άλλο, όπως οι φυσικές επιστήμες μας βεβαιώνουν. Η μεταβολή δηλαδή της αντίληψης που μας έδωσε αρχικά σχήμα και εικόνα, και η οποία οδηγείται αναπόφευκτα με τη μετάβαση του τέλους σε μιαν άλλη μορφή, επαναλαμβάνοντας όμως και πάλι την όποια πρωθύστερη κατάστασή της. Και η οποία, ως συνειδητότητα στο παρόν, εάν αυτή συνεχίζει να υφίσταται! Αποκαλύπτει αυτομάτως την έννοια της ύπαρξης των παρατηρήσιμων μορφών του κόσμου μας, ως μια φυσιολογική κατάσταση αντίληψης και αποκάλυψης της αλήθειας. Δίνοντας όλες τις απαντήσεις που τώρα γίνονται αντιληπτές ως εικασίες.

       Έτσι για τον υπεράνθρωπο που δίνει αυτό τον αγώνα,  ο δρόμος δεν είναι άλλος, πάρα η όσο το δυνατόν καλύτερη απόκτηση εμπειριών, στην παρούσα κατάσταση. Αναμένοντας πάντοτε με στωικότητα την επαλήθευση των απαντήσεων και αποτελεσμάτων, στο φυσικό πείραμα της ζωής. Καθώς ο άκαιρα δημιουργημένος φόβος, για ότι το αναπόφευκτα φυσιολογικό, δεν είναι απλά μη λογικός, αλλά και στερητικά παράλογος.

      Εν κατακλείδι, θα λέγαμε πως ο θάνατος, η έσχατη ώρα της ζωής, αυτή η ζοφερή εικόνα της απώλειας του είναι!  

      Θα μπορούσε τώρα ν’ αποδειχθεί ως η μόνη διέξοδος προς τη απόλυτη γνώση, την αλήθεια, την ελευθερία και την ολοκλήρωση, ως μία ακόμη παρεξηγημένη έννοια, που πολύ    και τόσο άδικα μας τρομάζει.  

      Καθώς η στιγμή της επιβεβαίωσης και της αποκάλυψης της ύπαρξης, ερχόμενη τόσο αφοπλιστικά ανακουφιστική, όντας η αποκαλυπτική εικόνα που εντελώς λογικά θα μας οδηγήσει   σε μια πραγματική ελευθερία. Τελικά μας κάνει να νοιώσουμε ολοκληρωτικά ευτυχείς, -πρώτη φορά για πολλούς!- που ζήσαμε το πείραμα μέχρι τέλους, απολαμβάνοντας όλη την πορεία μιας επιστημονικής έρευνας, μέχρι την αποκάλυψη της αλήθειας.

      Αποκτώντας έτσι, όλη τη γνώση που τόσο πολύ μας έκανε να διψάμε!

                                                                 Ευ Δαίμων

Δοκίμιο περί τυφλότητος -Saramago

    Jose de Sousa Saramago –  Ιωσήφ Σαραμάγκου

                          

                            Ευ Δαίμων

                                 

     Το μυθιστόρημα αυτό… δεν είναι παρά ένας κοινωνικός εφιάλτης!

     Μία σκληρή περιγραφή μιας απόλυτα σκοτεινής εσωτερικότητας των πιο άγριων ενστίκτων επιβίωσης. Μια παραβολή, όπως αρέσκεται άλλωστε να την αποκαλεί και να την αποδίδει ο συγγραφέας, ενός κόσμου χωρίς συναίσθηση και πραγματική ηθική. Μάλλον επηρεασμένος από την απόρριψη προς την κοσμική εκκλησία. Όπου με τόσο ωμό και ακραίο ρεαλισμό έχει ήδη στο παρελθόν βιώσει η ανθρωπότητα, κατά τη διάρκεια της παρουσίας της, με μαζικό τρόπο. Καθώς εύκολα θα μπορούσε και πάλι να μετατραπεί η ζωή σε κάτι τέτοιο, εάν δεν έχει ήδη γίνει, χωρίς να το έχουμε καταλάβει καν.

      Έτσι οι πληθωρικές εικόνες του βιβλίου περιγράφουν απλώς με βιαιότητα, το τί συμβαίνει σε μια κοινωνία ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση απόλυτης, κυριολεκτικά και μεταφορικά, πνευματικής τυφλότητας και ηθικής παρακμής, που τους οδηγεί αναπόφευκτα σε κάτι τόσο καταστροφικό!

      Καθώς, κάθε πραγματική ή και εικονική επιδημία  στέρησης άξιων, οδηγεί αυτόματα τον άνθρωπο στο να επιστρέψει στην κατάσταση του ζώου, υποβιβάζοντας τον, ακόμη χειρότερα, σε μια μορφή κτηνώδους λειτουργίας των πιο σκοτεινά βαθέων ενστίκτων του.

     Πράγματα τα οποία, είναι ικανά να τον σπρώξουν σε πράξεις απόλυτου παραλογισμού και βίαιης συμπεριφοράς. Μόνο και μόνο, για να του εξασφαλίσουν τη ψευδαίσθηση μιας σωτηρίας, που έχει, έτσι κι αλλιώς, απολέσει καιρό τώρα.

    Αποτέλεσμα το οποίο δεν επηρεάζει διαλυτικά μόνο  τους κοινωνικά πάσχοντες, μιας τέτοιας επιδημίας, αλλά  κι όσους δεν έχουν φαινομενικά πληγεί από κάτι ανάλογα. Έχοντας απλά ως εφόδιο τον φόβο που τους σπρώχνει προς   μιαν άβυσσο απανθρωπιάς, με τη σαθρή πάντοτε δικαιολογία της προστασίας ενός αδιόρατου τάχα συνόλου. Καθιστώντας κάθε πράξη παράλογης βίας, που δεν αποκαλύπτει τίποτε άλλο παρά τις βαθιά ασυνείδητα αρρωστημένες επιθυμίες των μελών ενός σαθρά δομημένου κοινωνικά ιστού, ως νόμιμο αποτέλεσμα αναγκαιότητας. Που ρέπει, όμως, συνεχώς προς την αδικία που προκαλείται απ’ το συνολικό ή προσωπικό δήθεν καλό. Το οποίο τελικά αποδομεί, αργά ή γρήγορα, κάθε έννοια συλλογικότητας και κοινωνικής συνοχής.

        Η οποία, ατυχώς, μέσα στις εικονικά πολιτισμένες συνήθειές μας, αποδεικνύεται πως είναι τελικά μια αυταπάτη!

       Έτσι, το πραγματικά σκληρό αυτό βιβλίο, δεν είναι τίποτε άλλο, πάρα η πιστή περιγραφή μιας αποκάλυψης της ψεύδους κοινωνικής συμπεριφοράς, που τόσο σαθρά και πολύ πρόχειρα δομημένη, δεν θα μπορούσε ν’ αντισταθεί ούτε και στην παραμικρή ανωμαλία, που δύναται να προκύψει άξαφνα μπροστά της. Παραδιδόμενη ίσως, τελικά αμαχητί για τους περισσοτέρους, σε μια κατάσταση απολυτής εγκατάλειψης της λογικής, αποτέλεσμα της αβυσσαλέας επιθυμίας για επιβίωση και ικανοποίηση μιας ζωής χωρίς αξίες και νόημα. 

     Μιας κι ότι θεωρούμε στη ζωή δεδομένο… μόνο τέτοιο  δεν είναι!

          Υστερόγραφο

      Σε αυτό το βιβλίο λοιπόν, ένα σώφρον άτομο, από τους ελαχίστους, θα δει και καταλάβει πλήρως, ξανά, ό,τι έχει ήδη διαπιστώσει για τους πολλούς γύρω του. Ενώ οι υπόλοιποι, ίσως πάρουν μια ζοφερή εικόνα και γεύση, για το τι μπορεί να τους συμβεί, τόσο ξαφνικά, σ’ ένα τόσο δυστοπικό μέλλον.

          Υποσημείωση

     Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, είναι όντως εντελώς ακατάλληλο για μικρά παιδιά, ή και για όσους επιθυμούν να παραμείνουν κάπως έτσι! Συμβουλευτικά -όλοι οι υπόλοιποι- καλό είναι να το διαβάσουν με άδειο στομάχι, καθώς όσο περισσότερο αίμα πάει προς τα πάνω, τόσο το καλύτερο!

                                                            Ευ Δαίμων

Το τέλος της σκέψης

Ευ Δαίμων

Είναι γνωστό πως η ανθρωπότητα έχει αντιμετωπίσει στο παρελθόν καταστροφές που εξάλειψαν εκατομμύρια μέλη της μέχρι τώρα, ενώ κάποιες από αυτές, το έκαναν μόλις σε λίγες ημέρες. Σε άλλες πάλι… πήρε κάποια χρόνια!

       Ωστόσο, η τελευταία αυτή επιδημία που συντελείται  στις μέρες μας, έχει ως αφετηρία αρκετές δεκαετίες τώρα. Καθώς δεν είναι τίποτε άλλο, παρά μία ασθένεια που προσβάλει πρώτα τον ανθρώπινο εγκέφαλο, καταλήγοντας τελικά να καταστρέψει κι όλη την ύπαρξη του ατόμου μαζικά.

       Το βασικό σύμπτωμα αυτής της αρρώστιας, δεν είναι   άλλο, παρά η απώλεια της ικανότητας προς λογική ή ακόμη και οποιαδήποτε παραγωγική σκέψη. Η λειτουργία δηλαδή του εγκεφάλου που διαχωρίζει τους σκεπτόμενους αναλυτικά ανθρώπους, από τις άλλες μορφές ζωής. Οδηγώντας τελικά το άτομο στο ν’ αποδεχθεί την ανοησία ως την φυσική κατάσταση της ύπαρξης, μετατρέποντας εαυτόν σε ηλίθιο.

       Τι όμως έχει προκαλέσει μιαν τέτοια ασθένεια…;

      Το βασικότερο όλων, δεν είναι παρά η αποτυχία της εκπαίδευσης να εκπληρώσει τον σκοπό της εις το ακέραιο, εφαρμόζοντας τις πετυχημένες μεθόδους του παρελθόντος, οι οποίες εντελώς παράδοξα εμφανίζονται πλέον ως ξεπερασμένες. Μιας και η απόλυτη έννοια της λέξης -παίδευσις- σημαίνει την προσπάθεια της αυτοβελτίωσης με κάθε πρόσφορο μέσον.

      Πράγμα που ο κάθε ηλίθιος απορρίπτει, χωρίς δεύτερη σκέψη!

      Η σύγχρονη όμως αυτή ασθένεια, είναι όντως άκρως  θανατηφόρα για την όποια ατομική συνειδητότητα, αλλά  και ύπαρξη. Έτσι όλοι πλέον, ζούμε την εποχή όπου ουδείς χρειάζεται να χρησιμοποιεί το μυαλό του, ως βασικό εργαλείο σκέψεις, μιας κι όλα προσφέρονται δωρεάν και χωρίς κόπο, με τη μορφή της εικόνας. Η οποία ζήτα απ’ το άτομο, απλώς να επαναλαμβάνει ό,τι ακριβώς βλέπει, μετατρέποντάς το σ’ ένα αυτόματο μηχάνημα υποδοχής κερμάτων.

      Από που προήλθε όμως και πως δημιουργήθηκε η ασθένεια των ημερών μας; Καθώς είναι απλά το αποτέλεσμα των ψεύτικων και εικονικών δόμων της σύγχρονης κοινωνίας, που παρουσιάζονται ως πολιτισμός, εγκατεστημένος πάντα από υποσυστήματα που εκμεταλλεύονται την αμάθεια ή και την ημιμάθεια των μαζών προς όφελός τους. Καταστρέφοντας   όμως έτσι, κάθε υγειά δομή και τρόπο σκέψης της κοινωνίας των πολιτών.   

      Το τρομερότερο δε απ’ όλα, είναι πως η πλειοψηφία των ασθενούντων, θεωρούν τα πάντα φυσιολογικά, μη γνωρίζοντας το πόσο πάσχουν πραγματικά οι ίδιοι.

      Εντούτοις, η ανοησία που έχει χτυπήσει όλη σχεδόν  την ανθρωπότητα, δεν είναι το αποτέλεσμα ενός ξαφνικού ατυχήματος, αλλά ούτε και μια φυσική καταστροφή. Αντιθέτως, είναι κάτι που πολύ υπολογισμένα τοποθετήθηκε ως κακόβουλο λογισμικό, μες τον κυτταρικό ηλεκτρονικό υπολογιστή του ανθρώπινου εγκεφάλου. Ωστόσο, η λειτουργία αυτή, αντί να γίνει αντιληπτή ως λάθος, αναγνωρίζεται ψευδώς ως πρακτικά σωστή. Μιας και η ευκολία, δεν απαιτεί καμία προσπάθεια, ενώ το αντίθετο, θέλει κόπο, κι όχι τρόπο!

      Έτσι βλέπουμε τριγύρω ανθρώπους να στέκονται με τις ώρες μπροστά σε φωτεινές οθόνες, αντί να συνομιλούν μεταξύ τους ανταλλάσσοντας ιδέες, απόψεις και ζωτικότητα. Μα όλο αυτό, δεν είναι απλά μία ευκολία, αλλά η ραγδαία εξάπλωση της νόσου, που καταστρέφει τώρα ολοσχερώς τις εγκεφαλικές απολήξεις του ανθρώπου. Καθώς το ον αυτό, ήταν εξ αρχής κατασκευασμένο να δημιουργεί σκέψη, κι όχι να ταΐζει τον εαυτό του με ήδη κατεργασμένες πληροφορίες. Όπως κι όλα τα είδη των έτοιμων τροφών, στις σύγχρονες και τεχνολογικά εξελιγμένες κοινωνίες, που καθιστούν το άτομο παχύσαρκο, στερώντας του την χαρά της πραγματικής ζωής και ευεξίας.

     Εδώ όμως η φύση έχει αρχίσει ν’ αντιδρά σ’ αυτή την ανωμαλία, μη δεχόμενη την παντελή έλλειψη προσπάθειας που απομακρύνει σταδιακά τα άτομα από την πραγματικότητα. Μιας όλο και περισσότεροι συνάνθρωποι μας, αναζητούν θεραπεία σε ψυχολόγους, ψυχιάτρους και φάρμακα.

     Οι περισσότεροι όμως δέχονται τις έτοιμες λύσεις που προσφέρονται εύκολα και φαινομενικά ανέξοδα, με σκοπό να συνεχίζουν να ταΐζουν τη βλακεία. Έτσι όλες οι γνώσεις που με τόσο πολύ κόπο συλλέχθηκαν ανά τους αιώνες. Τώρα γίνονται κτήμα των ελάχιστων, αποκλείοντας τον πραγματικά πνευματικό πλούτο, απ’ το σύνολο της πλειοψηφίας. Μιας και η γνώση της αλήθειας, είναι αποκλειστικά η πραγματική δύναμη του ανθρώπου σήμερα. Εγκαταλείποντας όμως τις μάζες στην άγνοια και τη χειραγώγηση, προς όφελος πάντα των ολίγων, που συνεχίζουν να εκμεταλλεύονται τους πολλούς. 

      Σε αυτές όμως τις κακόβουλες ενέργειες και πράξεις, χρησιμοποιούνται και τ’ ανάλογα εργαλεία και μέθοδοι για την εξάπλωση της αρρώστιας. Όπως είναι τα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δήθεν δικτύωσης, σε συνάρτηση πάντα με την πλήρη αποτυχία της πραγματικής εκπαίδευσης.

     Καθώς όλα αυτά, δεν αποσκοπούν στη μόρφωση του  ατόμου, μα στον εθισμό του στο έτοιμο και το πρόσφορα βολικό, που αναπόφευκτα τον οδηγούν σε λάθος επιλογές  με καταστροφικά αποτελέσματα. Κι έτσι τελικά, εθισμένος όπως είναι, αναζητά όλο και περισσότερες ψευδείς εικόνες,  που καθησυχάζουν την πλήρως ναρκωμένη συνειδητότητά    του, καθιστώντας τον ανίκανο ν’ αντιδράσει. Προσφέροντας όμως συνεχώς στους άλλους, τη δυνατότητα ν’ αποφασίζουν γι’ αυτόν και για τη ζωή του. Οδηγώντας τον τελικά, μαζί με   το σύνολο της ανθρωπότητας, σε κάποια μορφή κτηνώδους κατάστασης, έτοιμη προς ανόητη θυσία και σφαγή.

       Έτσι το άτομο, αντί να επιδιώκει την απόκτηση  βασικών γνώσεων επιβίωσης -επιστήμες- ικανοποιείται με κατεργασμένα υποκατάστατα που τον ωθούν όλο και βαθύτερα στην άγνοια. Αφού πλέον, μόλις σε λίγα λεπτά της ώρας, δισεκατομμύρια ανθρώπων σχηματίζουν άποψη για πράγματα που δεν γνωρίζουν, ούτε κατ’ ελάχιστον. Παραμένοντας θεατές εξώφυλλων, όπου κάποιοι άλλοι έχουν τυπώσει, παραδομένοι   σε μια ζωή χωρίς εσωτερικότητα και βάθος.

        Μιας κι αυτή η επιλογή -τελικά- παρουσιάζεται ως η πιο προσοδοφόρα για τους λίγους και εκλεκτούς!

       Τι γίνεται όμως όταν το άτομο, στην προσπάθεια να ξεχωρίσει, αναζητά κι άλλες επιλογές σκέψης έξω από  το σύνηθες και φαινομενικά πρακτικό. Όταν δηλαδή αρχίζει  να ερευνά και να εξετάζει αναλύοντας τα δεδομένα γύρω του για αποδείξεις, μέσα σε μια κοινωνία που αφειδώς προσφέρει εύκολες κι άμεσες απαντήσεις, με κάθε απορία ή αμφισβήτηση, αρχίζοντας να σκέφτεται έξω από τα συνήθη δεδομένα.

       Τότε οι πράξεις αυτές γίνονται αυτόματα βαθιά προβληματικές για όλους τους άλλους, προκαλώντας απορία,    περιέργεια και τέλος απόρριψη. Όμως η διαπίστωση της λάθος επιλογής, οδηγεί το άτομο σε άμεση σύγκρουση με το εγώ, προκαλώντας ταυτόχρονα ρήξη με τον εξωτερικό κόσμο.

       Καθώς οι μέχρι τότε απόλυτα σωστές πληροφορίες  και παγιωμένες κοινωνικές πεποιθήσεις, προκαλούν τώρα αμφιβολία και έλλειψη εμπιστοσύνης, όχι μόνο απέναντι στους πολλούς, αλλά ακόμη και στον ίδιο του τον εαυτό.

      Η θεραπεία άλλωστε, είναι και πάλι η επιστροφή  στα κοινώς αποδεκτά και συνηθισμένα μοτίβα σκέψης. Έτσι μηχανικά επαναλαμβάνει, ό,τι και οι άλλοι από ανοησία και άγνοια πράττουν. Αποδιώχνοντας όμως ξανά το συναίσθημα   της μοναξιάς, που ζητά επιτακτικά να εμβαθύνει στις ανήσυχες σκέψεις του. Παραδιδόμενος αμαχητί στις ψευδαισθήσεις της ασφάλειας, που προσφέρει η επανένταξή του στις μάζες των απόλυτα ικανοποιημένων μελών της κοινωνίας.

     Ωστόσο, εάν η επιλογή δύναται να είναι διαφορετική, αποφασίζοντας ίσως να συνεχίσει το νέο δρόμο που ανοίγεται έμπροσθέν του. Τότε η όποια παρουσία του χαρακτηρίζεται, τις περισσότερες φορές, ως αιρετική, περιθωριακή! Και τα νέα λεγόμενα του, ως άκρως επικίνδυνα για το κοινό καλό και την ευημερία των πολλών. Καθώς οτιδήποτε ξεφεύγει της μαζικής επιλογής από τα κοινά αποδεκτά όρια μιας κοινωνικής κολε-κτίβας. Εύκολα θα κατηγοριοποιηθεί ως επίθεση στο σύστημα ή ακόμη χειρότερα, ως ένας επαναστατικώς εξτρεμισμός. Καθώς η αναντίρρητη υπακοή στις δεδομένες κοινωνικές νόρμες, είναι πάντοτε για την πλειοψηφία αδιαπραγμάτευτη.

      Αφού ποτέ μέχρι σήμερα, οι πολλοί δεν είχαν τόσο πολύ δίκιο απέναντι στις καινοτομίες της μειοψηφίας.

       Καθώς ζούμε πλέον ανάμεσα σε ομοιογενείς μονάδες, που γνωρίζουν τα πάντα… χωρίς όμως να ξέρουν τίποτα!

      Έτσι η ψεύτικη εικόνα αυτού που μπορεί να λύνει δύσκολες εξισώσεις, χρησιμοποιώντας έναν υπολογιστή χειρός, χωρίς καν να ξέρει πως κάνουν διαίρεση με χαρτί και μολυβί! Ή πάλι, αναπτύσσοντας ταυτόχρονα τις πιο πολύπλοκες έννοιες, -αλγόριθμοι-  μα δεν γνωρίζει καν από που έρχεται η τροφή, η οποία είναι εντελώς απαραίτητη για τη ζωή του. Είναι πλέον το αποδεκτό πρότυπο μιας διαστροφικής κοινωνικής πραγματικότητας.

       Μη μπορώντας όμως να φυτέψει, ούτε γλάστρα!

      Εντούτοις, όλοι μιλούν σήμερα για το μέλλον, χωρίς να γνωρίζουν τίποτε σχετικά με το παρελθόν.

        Και το πιο επικίνδυνο απ’ όλα…!

       Είναι πως όλοι αυτοί γίνονται αμέσως πιστευτοί, τις περισσότερες φορές, απ’ το σύνολο σχεδόν των ατόμων, που δεν κάνουν το παραμικρό για να σκεφτούν από μόνοι τους.

       Τι πιο τρανό και τραγικό παράδειγμα, απ’ τους  εκατοντάδες αμόρφωτους και άσχετους -influencers- που διδάσκουν καθημερινά με βλακείες τις χιλιάδες των -followers-.

          ean to grafv svsta…!      

     Κι ακόμη χειρότερα γίνονται τα πράγματα, όταν ο  κάθε κάτοχος ενός κινητού τηλεφώνου, tamplet ή lap top, θεωρεί πλέον εαυτόν ως γνώστη των πάντων.

      Έτσι η σκέψη και μόνο, πως όλοι αυτοί οι επικίνδυνα άσχετοι ή στην καλύτερη περίπτωση ημιμαθείς ενημερώνουν και πληροφορούν τα εκατομμύρια των αμαθών, για το τι είναι αληθές και τί ψέμα! Θα έπρεπε ταυτόχρονα να μας κάνει ν’ ανησυχούμε σφοδρά και να ανατριχιάζουμε από φόβο.

      Μιας κι όλοι αυτοί… αδυνατούν να το κάνουν από ντροπή!

       Ο άνθρωπος, είναι σχεδόν πάντα οι επιλογές του.

                                                    -Jean Paul Sartre-

      Οι πάντες πλέον είναι καταδικασμένοι στην στέρηση  της αλήθειας και της πραγματικής ελευθερίας. Αφού αντί να βουτήξουν στην άβυσσο της γνώσης, παραμένουν επιπλέοντας ως φελλοί, σε μια δύσοσμη επιφάνεια ικανοποίησης ψεύτικων αναγκών και συναισθημάτων.

      Το πρόβλημα όμως δεν βρίσκεται μόνο εντός ασθενών μυαλών και κούφιων κρανίων, αλλά στην πλήρη εφαρμογή πλέον ενός παγκόσμιου συστήματος, που επιβραβεύει πάντοτε την τυφλή αποδοχή των πάντων, και την αρρωστημένα υπάκουη ανοχή όλων. Έτσι ζούμε πλέον σε μία εποχή όπου οι μάζες αρνούνται πεισματικά να θυσιάσουν την όποια ευκολία για το χατήρι της αλήθειας και το κτίσιμο μιας δίκαιης κοινωνικής οντότητας, η οποία μάλλον δεν βολεύει πια κανέναν.

    Κι όλο αυτό… απλά για την δικαίωση της πρόσκαιρης ευημερίας των προβάτων, που μακάρια βόσκουν τη χλόη που σερβίρεται πλουσιοπάροχα, προ ετοιμαζόμενα, εντωμεταξύ  -αναπόφευκτα- για τη μελλοντική σφαγή που επίκειται.

      Έτσι, όλοι οι ηλίθιοι, πανηγυρίζουν μπροστά στην  ορθότητα της άποψης τους, θεωρώντας εαυτούς ως σωσμένους, ενώ ταυτόχρονα, κρέμεται πάνω από τις ψυχές και τα κεφάλια τους, ο ακονισμένος πέλεκυς της συνειδητοποίησης, που αργά   ή γρήγορα θα κάνει την παρουσία της ως μία απόλυτα καταστροφική δύναμη.

      Γιατί όμως η ανοησία δεν αντιλαμβάνεται το λάθος… ακριβώς γιατί είναι τόσοι πολλοί αυτοί που συμφωνούν μαζί της!

      Μιας και όποιος έχει αποδεχθεί τελεσίδικα πια την    παθολογική κατάσταση, εις την οποία βρίσκεται, ως απόλυτα φυσιολογική, τότε ποτέ δεν θ’ αναζητήσει έστω μια κάποια θεραπεία γι αυτήν.

      Μιας και ελάχιστοι μαθαίνουν επειδή έπαθαν… αφού όλοι απλά παθαίνουν, μη μαθαίνοντας ποτέ!

      Ποιο όμως θα μπορούσε να είναι το ίαμα γι’ αυτήν την  τόσο μεταδοτική αρρώστια της εποχής, παρά από τη σιωπή της εσωτερικότητας. Ρωτώντας ταυτόχρονα και επικοινωνώντας με ειλικρίνεια απέναντι στον ίδιο τον εαυτό μας, έστω για λίγο, αναζητώντας εκεί το φως της δική μας αλήθειας, απορρίπτοντας όμως την ίδια στιγμή, και τα δικά μας ψέματα. Χωρίς όμως να φοβηθούμε ούτε στιγμή την άβυσσο της κενότητας ή τον κίνδυνο της αυτοκριτικής και του αυτοσαρκασμού.

     Ιδού λοιπόν τα φάρμακα της αρρώστιας αυτής, καθώς   δεν χρειάζεται να προστρέξουμε σε κανένα φαρμακείο για κάτι τέτοιο, πέραν του εσωτερικού εαυτού.

     Εν κατακλείδι, μπορούμε σχεδόν με βεβαιότητα, να  πούμε πως το μικρόβιο της ανοησίας έχει πολύ προσεκτικά και πετυχημένα παραχθεί μέσα στα εργαστήρια της ανθρώπινης απληστίας. Καθώς ακόμη και τ’ άσχημα φυσικά φαινόμενα, συγκρινόμενα μαζί της, μοιάζουν να μην έχουν κανένα απολύτως νόημα μέσα μας.

      Ωστόσο, κάθε φορά που στεκόμαστε απέναντι σε τέτοια   άτομα, έχοντας ν’ αντιμετωπίσουμε τον όχλο ή κάθε φορά που ερχόμαστε σε διαφωνία με τις μάζες των ηλιθίων. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε, είναι να τους γυρίσουμε τις πλάτες και να φύγουμε τρέχοντας. 

           Γι’ αυτό… πράξτε τα δέοντα!

         Υστερόγραφο

    Έτσι, το μόνο που μας απομένει, είναι ν’ αναρωτηθούμε ειλικρινά για το ποίοι είμαστε εμείς… και όχι οι όποιοι άλλοι!

                                                             Ευ Δαίμων

Το ανικανοποίητο

     

        Μια σύντομη ανάλυση του Ευ Δαίμων, πάνω στο σύνδρομο του Οδυσσέα.

      Αναζητώντας το βαθύτερο νόημα της ανθρωπινής  ύπαρξης, μέσα στην ανικανοποίητη αίσθηση του εγώ που εφευρίσκει συνεχώς νέους στόχους και επιδιώξεις, μπορούμε  να πούμε πως βρίσκεται η απάντηση στην ερώτηση του πως!

      Λαμβάνοντας ως απτό παράδειγμα τις ζωές και τις υστεροφημίες ξεχωριστών ατόμων της ιστορίας. Το ζητούμενο φαίνεται να μην έχει καμία σχεδόν σχέση με το τι είχαν ή δεν είχαν καταφέρει να επιτύχουν τα άτομα αυτά. Αλλά με το γιατί συνέχιζαν να προσπαθούν, ακόμη και μετά από κάθε επίτευγμα ή αποτυχία. Καθώς ξεκάθαρα το ερώτημα δεν έχει να κάνει πραγματικά με τον στόχο, αλλά με τις προσπάθειες της επίτευξής του, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.

          Ιθάκη, Καβάφης!

       Συμπεραίνοντας πως ο σκοπός της ζωής δεν είναι απαραίτητα η όποια επιτυχία, μα κυρίως η αντίληψη της προσωπικής εικόνας -εαυτός- σε σχέση με το ποίοι ήταν οι ίδιοι πραγματικά. Θα μπορούσαμε να πούμε πως τ’ ανωτέρω άτομα επέλεξαν τη διαδρομή ως προσωπική δοκιμασία, θέτοντας ίσως ταυτόχρονα την επίτευξη του στόχου ως δευτερευούσης αξίας πόνημα. Συνεπώς, η σκέψη πως η εικόνα τους σήμερα είναι ανταγωνίσιμη, ως προς το εγώ και τον εσωτερικό εαυτό, αποκτά νόημα γενόμενη πλήρως αντιληπτή. 

     Πως όμως συναγωνίζεσαι με κάποιον που στέκεται   μπροστά σ’ έναν εικονικό καθρέπτη, μιας και η αντανάκλαση αυτή, είναι το μόνο απτό στοιχείο της εσωτερικότητας.

      Εδώ πλέον, σ’ αυτό το σημείο, μας αποκαλύπτεται ο πραγματικός αντίπαλος -το εγώ- και η απολυτή εξήγηση της επιλογής των στόχων. Των σκοπών δηλαδή που δίνουν μορφή και υπόσταση στο είναι του ατόμου. Καθώς το ανικανοποίητο που επιθυμεί όλο και περισσότερα, είναι κατά τη διάρκεια αυτής της επίπονης αναζήτησης ο ιδανικός δίαυλος επικοινωνίας με τον εσωτερικό εαυτό. Δίδοντας έτσι νόημα και χαραχτήρα στο να ζει κανείς συνεχώς και χωρίς στάσεις ή χάσιμο χρόνου, σε πλήρη αρμονία με τις εσωτερικές προβολές επάνω στους άλλους και τα γεγονότα.

        Χρόνος που όχι μόνο είναι πεπερασμένος… μα και αδυσώπητα απαιτητικός!

   Μέσα λοιπόν σε αυτό το ελάχιστο χρονικό περιθώριο, το άτομο επιθυμεί διακαώς να υπερβεί σε πράξεις και εμπειρίες, όχι μόνο τους άλλους, αλλά ακόμη κι αυτόν τον ίδιο!

      Έτσι ο συνεχής αγώνας αποδεικνύεται καθαρά εσωτερικός, – ιδιωτικός- πάρα τα όσα δήθεν αλτρουιστικά καταγράφει ως κατορθώματα η ιστορία. Καθώς αποτελεί μια μοναδικότητα για το άτομο που ξεκινά το ταξίδι της ζωής, θέλοντας όχι μόνο να κατακτήσει, μα και να επιτύχει. Επίσης  να δει, να μάθει, να καταλάβει και κυρίως να κατανοήσει.

     Το ενδεικτικότερο αναμφισβήτητα παράδειγμα όλων, δεν είναι άλλο από την ανυπέρβλητα ξεχωριστή εξιστόρηση   του Ομήρου για τη ζωή του Οδυσσέα, βασιλιά της Ιθάκης. Εκεί όπου ο μεγαλύτερος ποιητής της ανθρωπότητας, περιγράφει τις σχεδόν παράλογες περιπέτειες, και την ανικανοποίητη επιθυμία του ήρωα ν’ αναζητά περιπλανώμενος το ιδανικό.

       Αυτό ίσως που δεν υπάρχει…!

     Αποδεικνύοντας όμως έτσι πως το άπειρο του σύμπαντος κόσμου, δεν προσδιορίζεται μόνο έξω από εμάς, αλλά και μέσα μας!

      Ωστόσο, όπως ο μύθος μας αποκαλύπτει, αυτή η ανικανοποίητη κι ακόρεστη επιθυμία για γνώση του εαυτού,   οδηγεί στο να θυσιάσουμε τελικά μια ήρεμη κι ακίνδυνη ζωή, ανάμεσα στην παρουσία οικείων προσώπων, όπως επίσης και τις ζωές φίλων, συμπολεμιστών και καλών συντρόφων.

      Ένα ακόμη τρανό παράδειγμα… είναι η φαινομενικά  σαθρή, από ηθικής άποψης, νοοτροπία ενός ορειβάτη. Ο οποίος  θα συνεχίσει ν’ ανέρχεται με κίνδυνο ζωής τις απότομες πλαγιές των βουνών, όσο κι αν αυτές στο παρελθόν, τόσο απότομα, του έχουν στερήσει την παρουσία συντρόφων.

      Εντούτοις, ως η πιο τρανή απόδειξη της εσωτερικότητας   του αγώνα και των αληθινών σκοπών της ύπαρξης.

       Δεν είναι τίποτε άλλο…!

    Παρά τ’ ότι ο άνθρωπος ξοδεύει την εύπλαστη ευτυχία μιας φυσιολογικής ζωής, αντικαθιστώντας τη με την αναζήτηση της γνώσης του εγώ. Όπου ωσάν ένας πολύτιμος θησαυρός, βρίσκεται βαθιά κρυμμένη μέσα στις ασυνείδητες σκέψεις και τις πραγματικές επιθυμίες του.

       Στην πορεία του λοιπόν αυτή, το άτομο επιτυγχάνει πράγματα που φαντάζουν σε όλους θαυμαστά. Καθώς αυτοί  αδυνατούν να πιστέψουν πως θα μπορούσαν, βουτώντας στο σκοτάδι της ψυχής, αποδεχόμενοι όπως κι ο Οδυσσέας τη σκιά τους, να το επιτύχουν.

     Τοποθετώντας έτσι τον ήρωα στη θέση του μύθου!

     Γιατί τι άλλο θα μπορούσε να είναι η εξερεύνηση της εσωτερικότητας του ανικανοποίητου, παρά ένα ατέλειωτο ταξίδι βαθιά μέσα στο μύθο που ονειρευόμαστε για τον εαυτό μας.   

    Ταυτίζοντας ταυτόχρονα την πορεία αυτή, με την ονειρική εικόνα ενός υπέροχου πίνακα ζωγραφικής. Αποτέλεσμα πάντα μιας ισορροπίας που αγγίζει τα όρια της τελειότητας.

    Όπως άλλωστε είναι και το ταξίδι στα Κύθηρα του Βατό!

              Υστερόγραφο

      Μέσα λοιπόν από το αίσθημα του ανικανοποίητου, ο Οδυσσέας ζει στο ασυνείδητο, όπως ζούσε και μέσα στον Όμηρο. Προτρέποντας συνεχώς, να κάνουμε κι εμείς το ίδιο ονειρικό ταξίδι της δικής μας Οδύσσειας. Καθώς αυτό που θέλει να μας πει το ανικανοποίητο, είναι πως το ζώο που ζει καλά κρυμμένο μες την ψυχή μας, θέλει να ταξιδέψει στ’ άστρα!

                                                         Ευ Δαίμων

Οι απόκληροι…

Down and Out in Paris and London by George Orwell

     Η  φυσική παρουσία του George Orwell, λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Eric Arthur Blair, Βρετανού συγγραφέα και στοχαστή, αν κι αρκετά σύντομη λόγω πρόωρης αναχώρηση, εντούτοις, τόσο έντονη στα παγκόσμια γράμματα, που παρά τις όποιες αντιξοότητες, πρόλαβε να μας προσφέρει τις βαθύτερες έννοιες της τέχνης του. Καθώς, τοποθετημένος εδώ κι έναν ολόκληρο αιώνα, ανάμεσα στους σύγχρονους και κορυφαίους διανοητές. Είναι ένας απ’ τους ελάχιστους που όχι μόνο βίωσαν, αλλά και κατενόησαν πλήρως τις αδυναμίες και τις πραγματικές αιτίες της ανθρώπινης φύσης και συμπεριφοράς.

       Έτσι δεν μπορούμε παρά να εντάξουμε τον ίδιο και το έργο του… στη θέση που τους αρμόζει!

      Καθώς η πληθώρα των τουλάχιστον -sur realisme- περιγραφών, που παρουσιάζονται ως η κυνική  εικόνα μιας γκροτέσκο κοινωνίας. Δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η απόλυτα ειλικρινής απόδοση της διαστροφικής σκέψης και φύσης του ανθρώπου.

      Στο συγκεκριμένο έργο ο συγγραφέας, – Down and out in Paris and London -. Σε ελεύθερη μετάφραση. – Οι απόκληροι του Παρισιού και του Λονδίνου -. Μας δίνει με σκληρές εικόνες και απαράμιλλη γλαφυρότητα τις προσωπικές του εμπειρίες από τις δυο μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις, στις αρχές του περασμένου αιώνα. Όντας σκληρά εργαζόμενος ο ίδιος, μαζί μ’ ένα πολυπληθές σινάφι ομοϊδεατών, στην προσπάθεια επιβιώσει κάτω από σχεδόν αδιανόητες για το σήμερα συνθήκες, ζει με απόλυτο τρόπο τον αγώνα της ύπαρξης.

        Λέμε τώρα…!

      Ωστόσο, η αποκάλυψη της αλήθειας του έργου, δεν περιορίζεται μόνο στις οποίες δυσκολίες της ζωής. Αφού, χωρίς κανένα δισταγμό, με απόλυτο θάρρος και ειλικρίνεια, αποδίδει υποδειγματικά τον φτωχό τρόπο διαβίωσης με την απόλυτη μορφή της ένδειας. Όπως ο ίδιος είχε αποφασίσει   και επιλέξει, με κόστος, σε νεαρή ηλικία. Θέλοντας ίσως να     ζει και να σκέφτεται εντελώς ελεύθερος, απορρίπτοντας τις όποιες εικονικά δομημένες αξίες συμπεριφοράς, μιας δήθεν πολιτισμένης κοινωνίας ατόμων.

       Οι απόκληροι του Όργουελ, όντας το πρώτο απ’  τα βιβλία του συγγραφέα, θα χαρακτηριζόταν, ίσως με μιαν ευκολία, στο όριο της υπερβολής, ως ένας οδηγός για όσους αναζητούν την περιπέτεια ανάμεσα σε περιθωριακούς τύπους και καταστάσεις. Αναγορεύοντας όμως έτσι ολοκληρωτικά το έργο σε μία καταθλιπτική περιγραφή της φτώχειας και της ανέχειας.

        Ή ακόμη καλύτερα…!

      Ως ένα μικρό πείραμα αυτοδοκιμασίας, που οδηγεί αναπόφευκτα, χωρίς άλλην επιλογή, την ανθρώπινη σκέψη σε δυσθεώρητα ύψη ελευθερίας. Ενώ ταυτόχρονα κάνει το είναι να βιώνει την πραγμάτωση της πλήρους απεξάρτησης του ατόμου από κάθε κοινωνικό συμβιβασμό.

      Οι ήρωες του βιβλίου, συμπεριλαμβανομένου και  του ιδίου, όπως έχουμε ήδη αναφέρει. Ζουν στο περιθώριο    μιας εικονικά πολιτισμένης κοινωνίας, χωρίς όμως αυτό να   τους ενοχλεί ιδιαίτερα. Καθώς νοιώθοντας όλοι τόσο βολικά αόρατοι απέναντι σ’ έναν καθωσπρεπισμό. Προσφέρουν στον εαυτό τους την ελεύθερη επιλογή να πράττουν αναλόγως, χωρίς όμως ηθικούς ενδοιασμούς κι αναίτιες ενοχές. Πράγμα το οποίο, αν και φαίνεται εντελώς ανατρεπτικό, με πολύ δεξιοτεχνία ο συγγραφέας το παρουσιάζει ως τόσο κοινότυπα φυσιολογικό.

     Εντούτοις, το βιβλίο στο σύνολο του, δεν είναι τίποτε   άλλο παρά η απόλυτη περιγραφή ενός καθαρού πνεύματος και μιας αγνής συνείδησης. Πράγματα που με προφητικό τρόπο υποδεικνύουν τις δυστοπίες του κόσμου μας.

                  Καλό διάβασμα!

                                                           Ευ Δαίμων

Η τέχνη της ζωής