Ο γονεϊκός ρόλος είναι μία σημαντική στιγμή στη ζωή των ανθρώπων η προσαρμογή όμως σε αυτόν μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη για πολλούς γονείς.

Ειδικά όσον αφορά την επάρκεια τους σε αυτό το ρόλο. Συνέπεια αυτού είναι πολλοί γονείς να αναζητούν συμβουλές από την οικογένεια τους ή από φίλους και συναδέλφους. Τα τελευταία χρόνια όμως συνεχώς αυξάνεται ο αριθμός των γονιών που αναζητούν απαντήσεις στα social media.

Καθώς τα κοινωνικά δίκτυα έχουν μπει τα τελευταια χρόνια στη ζωή μας όλοι μπορεί να έχουμε μία άποψη για το πόσο βοηθητικά μπορεί να είναι ή να μην είναι σε θέματα που μας αφορούν παρόλα αυτά ο όγκος των ερευνών πάνω σε αυτό το κομμάτι είναι ακόμα περιορισμένος. Παρακολουθώντας όμως τις έρευνες αυτές μπορούμε να προσδιορίσουμε την κατεύθυνση στην οποία κινείται αυτή η αλληλεπίδραση με τα social media.
Μία πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στην Acta Psychologica τον Μάιο και αφορούσε την διερεύνηση της επιρροής που έχουν τα social media  και συγκεκριμένα του Instagram στις μητέρες έχει αρκετό ενδιαφέρον καθώς τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα. 

Ενώ από τη μία οι μητέρες μπορεί να νιώθουν ότι υποστηρίζονται από μία κοινότητα γονέων , από την άλλη μπορεί να νιώθουν λιγότερο επαρκείς όταν συγκρίνονται με τους άλλους. 

Ετσι σύμφωνα με την έρευνα αυτή που πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο του ερωτηματολογίου και στην οποία συμμετείχαν 270 μητέρες με παιδιά 0-6 ετών και αφορούσε την εμπειρία τους και την χρήση του Instagram η επίδραση των social media δεν μπορεί εύκολα να κατηγοριοποιηθεί ως θετική ή αρνητική. 

Μετά την συγκέντρωση των δημογραφικών στοιχείων οι μητέρες ρωτήθηκαν πόσο χρόνο κατά μέσο όρο δαπανούν στο instagram κάθε μέρα την προηγούμενη εβδομάδα. Στη συνέχεια υπέδειξαν ποιο τύπο λογαριασμού ακολουθούν : αυτά μπορεί να ήταν άλλοι χρήστες (“Influencers”) οι οποίοι κάνουν αναρτήσεις σχετικά με την εμπειρία τους ως γονείς, επαγγελματικούς λογαριασμούς οι οποίοι αναρτούν  πληροφορίες σχετικά με την ανάπτυξη του παιδιού η το γονεϊκό ρόλο ή λογαριασμούς που διατηρούνται από πανεπιστήμια με θέμα την ανάπτυξη του παιδιού. Εφόσον ακολουθούσαν κάποιον από αυτούς τους τύπους λογαριασμού ρωτήθηκαν κατά πόσο ένιωθαν ότι οι αναρτήσεις επηρεάζουν αρνητικά το συναίσθημα τους σχετικά με την επάρκεια τους ως γονείς και πόσο ένιωθα ότι υποστηρίζονται από αυτούς. Επίσης έδωσαν παραδείγματα σχετικά με το πως νιώθουν ότι επηρεάζονται αρνητικά ή υποστηρίζονται . Τέλος οι μητέρες ρωτήθηκαν σε τι βαθμό συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους γονείς που ακολουθούν στο Instagram

Οι ερευνητές προσπάθησαν να συγκρίνουν τον βαθμό που οι μητέρες είναι προσανατολισμένες στην κοινωνική σύγκριση με την εμπειρία τους ως ακόλουθε σε τρεις διαφορετικούς τύπους προφίλ στο instagram 

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μητέρες πολύ συχνά ακολουθούν λογαριασμούς που συζητούν σχετικά με τη γονεϊκότητα : το 84,8% δήλωσε ότι ακολουθεί άλλους γονείς influencers και το 90% επαγγελματικά προφίλ. Κατά μέσο όρο δαπανούσαν μία ώρα την ημέρα στην πλατφόρμ.

Σε ποσοστό 84.2% έδειξαν ότι υποστηρίζονται από τα διάφορα προφίλ αν και ένιωθαν ότι τους υποστηρίζουν περισσότερα τα επαγγελματικά προφίλ. Παρόλα αυτά υπάρχουν και αυτοί που πιστεύουν ότι τους επηρεάζει αρνητικά να ακολουθούν τα προφίλ αυτά. Αυτό συνέβαινε στο 40,7% όσον ακολουθούσαν προφίλ άλλων χρηστών και στο 37,1% για τα επαγγελματικά προφιλ. Οσοι ένιωθαν υψηλότερο βαθμό κοινωνικής σύγκρισης ήταν πιο πιθανό να επηρεαστούν αρνητικά και από τους δύο τύπους προφίλ, αλλά επίσης ένιωθαν και μεγαλύτερη υποστήριξη από τα προσωπικά προφίλ άλλων χρηστών

Ως απάντηση στις ανοιχτές ερωτήσεις, μερικοί έγραψαν ότι νιώθουν πως οι λογαριασμοί μειώνουν την αίσθηση επάρκειας που νιώθουν και τους κάνουν να ανησυχούν΄ότι “δεν κάνουν αρκετά καλή δουλειά εάν δεν ακολουθήσουν όλες τις συμβουλές” που θα δουν. Αλλοι ανησυχούν περισσότερο για την ανάπτυξη των παιδιών, ενώ άλλοι σημείωσαν ότι οι γονείς στο Instagram μπορεί “να τα κάνουν όλα να φαίνονται πολύ τέλεια”. 

Τα θετικά θέματα που ανέφεραν περιλαμβάνουν το μοίρασμα πληροφοριών για τη γονεϊκότητα , την αύξηση των γνώσεων σχετικά με την ανάπτυξη του παιδιού , την διαβεβαίωση και την αίσθηση μιας μεγαλύτερης κοινότητας

Ποιό συγκεκριμένα τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μητέρες που ήταν προσανατολισμένες περισσότερο στην κοινωνική σύγκριση επηρεάστηκαν περισσότερο αρνητικά ακολουθώντας οποιοδήποτε από τους τρεις τύπους προφίλ στο instagram αλλά επίσης ένιωσαν πιο ότι υποστηρίζονταν καλύτερα από τους instaParents 

Η ανάλυση του περιεχομένου  έδειξε ότι οι μητέρες επηρεάστηκαν αρνητικά όταν έκαναν σύγκριση κάθετα ενώ ένιωσαν ότι υποστηρίζονται όταν έκαναν σύγκριση οριζόντια ( με άλλες μητέρες).

Επίσης οι μητέρες νιώθουν ότι υποστηρίζονται  από τα επαγγελματικά προφίλ , συμπεριλαμβανομένων των πανεπιστημιακών προφιλ εμπλουτίζοντας τις γνώσεις τους αλλά την ίδια στιγμή αυτές οι σελίδες ενδέχεται να οδηγήσουν σε μείωση της αίσθησης γονεϊκής επάρκειας.

Συνολικά οι μητέρες φαίνεται ότι έχουν μικτή εμπειρία από το instagram. Ενώ υπήρχε ένα συγκεκριμένο επίπεδο υποστήριξης , τα αρνητικά συναισθήματα όπως οι ανησυχίες ότι δεν είναι αρκετά καλοί γονείς επίσης εμφανίζονται ειδικά ανάμεσα σε αυτούς που είναι επιρρεπής στην κοινωνική σύγκριση .

Ετσι το Instagram έχει την προοπτική να παρέχει ένα χώρο μάθησης και διάδοσης χρήσιμων πληροφοριών  αλλά μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι.Επίσης η έρευνα αυτή αφορούσε μόνο μητέρες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ποια θα ήταν τα αποτελεσματα στους πατέρες. 

Egmose I, Krogh MT, Stuart AC, Haase TW, Madsen EB, Væver MS. How are mothers negatively affected and supported by following parenting-related Instagram profiles? A mixed-methods study. Acta Psychol (Amst). 2022 Jul;227:103593.