Αρχείο ετικέτας Φιλοσοφία

      Το νόημα της ζωής

                           

                                      -Ασκητική-

 “Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο, καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο, το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε ζωή.”

                                                 Νίκος Καζαντζάκης

     Σ’ έναν ορατά πραγματικό, με κάθε αισθητήριο όργανο ή επιστημονικό μέσο κόσμο, μιας και δεν γνωρίζουμε πόσοι άλλοι υπάρχουν ακόμη! Το ν’ αναρωτηθούμε για το πότε και το πως της δημιουργίας και του τέλους της, εάν προτιμάτε!

       Αν και ποσώς μας ενδιαφέρει κάτι τέτοιο…!

      Φαντάζει ως ένα ρητορικό σχήμα, όντας ταυτόχρονα   χαμένο μέσα στην έννοια του ατελεύτητου χρόνου και χώρου,   κι ως ένας παραλογισμός, χωρίς κανένα απολύτως νόημα.

    Εντούτοις, η ζωή, όπως τη ξέρουμε ή αντιλαμβανόμαστε, δεν αποτελεί παρά το αναπόσπαστο μέρος της σκέψης και συν αντίληψής μας. Αφού χωρίς τον παρατηρήσιμο αυτόν κόσμο μας, δεν θα ήταν νοητό ως γεγονός κάτι τέτοιο. Ενώ η αίσθηση της όποιας πραγματικότητας, θα γινόταν αμέσως αντιληπτή ως μία φευγαλέα αυταπάτη στο σύνολό της.

       Ωστόσο, η αιτία της δημιουργίας που αναζητείται συνεχώς απ’ όλα τα ειδή των επιστημών, κι όχι μόνον!

     Είναι κάτι που θα μας προβληματίζει πάντοτε, όσο και το τέλος αυτής, το οποίο και ονομάζουμε, εντελώς αδόκιμα, ως την εσχατολογική κατάληξη όλων.

      Όμως, όσο κι αν προσπαθούμε για το αντίθετο, κι αυτή η παρατήρηση φαντάζει ως μη λογική.    

    Μιας και το χάος του σύμπαντος, εντελώς αυταπόδεικτα, μάλλον αδιαφορεί για τ’ ανωτέρω συμβάντα. -Δημιουργία, ζωή,  καταστροφή- Θεωρώντας τα ίσως ως δεδομένα.

       Καθώς όλα μαζί συνδέονται και συμπληρώνονται, εναλλασσόμενα συνεχώς το ένα το άλλο. Δίνοντας την εικόνα της αλληλεξάρτησης, ως μία εντελώς απαραίτητη συνθήκη ύπαρξης.

      Έτσι, κάθε τυχαίο γεγονός που λαμβάνει συνεχώς πραγματικές διαστάσεις εμπρός στα μάτια μας, είναι το αποτέλεσμα του χάους, μέσα κι έξω από εμάς. Είτε αυτό  βιώνεται ως κάτι καλό, αρεστό. Είτε γίνεται αντιληπτό ως το αντίθετο, δηλαδή κακό και καταστροφή.

      Καθώς, όλο αυτό… είναι τελικά η απαραίτητη προϋπόθεση λειτουργίας της ύπαρξης.

       Συνεπώς, το να αγωνιά και ν’ αναρωτιέται κανείς, αναζητώντας απαντήσεις για το νόημα και την έννοια της ζωής, θα είναι πάντα κάτι αδιέξοδα λάθος, εξ υπαρχής.

      Μιας κι όλες οι φιλοσοφικές αναζητήσεις, μέχρι σήμερα, μας έχουν οδηγήσει σαφώς στην αναπόφευκτη διαπίστωση, πως ο κόσμος, -παρατηρήσιμος ή μη- δεν είναι παρά μία αυταπάτη που γεννά την αδιέξοδη ερώτηση, στο εάν η ζωή έχει κάποιο νόημα.

          Γι’ αυτό… όπως και να ‘χει!

     Κάθε φορά που αναλογιζόμαστε το παρελθόν, κι όσα εικονικά πιστεύουμε πως έχουμε ζήσει. Απλώς αναζητούμε ξένα πλέον προς εμάς δεδομένα, τα οποία δεν υφίστανται ως ζωντανές εμπειρίες, αλλά μάλλον, μόνο ως αποτυπώσεις πλαστών ή και ιδεατών εικόνων μέσα μας.

      Όπως ακριβώς και οι παλιές ξεθωριασμένες χάρτινες φωτογραφίες, που όμως δεν αποδεικνύουν καν τη γνησιότητα της στιγμής.

       Στοιχεία που γεννά η σκέψη από μόνη της. Ενώ ταυτόχρονα, το παρόν ξεγλιστρά μπροστά μας ωσάν τον αέρα που προσπερνά τόσο φευγαλέα την παρουσία. Καταλήγοντας τελικά μόνο σ’ ένα αβέβαιο μέλλον, που όμως δεν έχει συμβεί ακόμα και που θα μείνει για πάντα ανεπιβεβαίωτο, ως κάτι άγνωστο, μα και παντελώς ιδανικά ουτοπικό.

      Έτσι, η ανυπαρξία κάποιας σαφούς πραγματικότητας, πάντα θα αναιρεί συνολικά την ανάγκη νοήματος, αυτού που προσπαθεί άδικα η σκέψη του ατόμου να δώσει στη ζωή, τόσο αποτυχημένα. Αφού μια τέτοια προσπάθεια πέφτει συνεχώς στο κενό του χάους, απ’ το οποίο είναι τελικά φτιαγμένος ο παρατηρήσιμος κόσμος μας.

     Ένας κόσμος ο οποίος αποκαλύπτεται ως αποτέλεσμα τυχαίων συμβάντων και σχεδόν σατανικών συμπτώσεων, παρά από κάποια αγαθή μέριμνα. Έτσι το τυχαίο γεγονός, είναι αυτό που μας δημιουργεί ως συνειδητότητα και που συνεχίζει να κάνει τα πάντα να κινούνται γύρω μας. Έστω και εικονικά.

     Καθώς, όλο αυτό, ωσάν άλλο οπτικό φαινόμενο, -fata   morgana-  οφείλονται όλα όσα η σκέψη δημιουργεί, παρατηρεί, ψευδώς αντιλαμβάνεται και θεωρεί πως καταλαβαίνει.

       Πράγματα δηλαδή που υπάρχουν μόνο ως λειτουργίες της σκέψης. Μιας και χωρίς την παρουσία της ή την ικανότητα να δημιουργεί αυτόματα η ίδια, ό,τι γίνεται αντιληπτό. Τίποτε δεν θα ήταν παρατηρήσιμο, κι ως εκ τούτου, μη υπαρκτό.

      Εξειδικεύοντας όμως σχετικά τη συζήτηση, πρέπει να δεχθούμε αξιωματικά πως ό,τι δημιουργείται, πάντα από κάτι άλλο, όπως κι εμείς. Δεν έχει κανέναν άλλον προορισμό, παρά την παράδοση κάποια στιγμή της ύπαρξή του, μεταβάλλοντας ίσως τη μορφή του σε κάτι διαφορετικό.

      Βιώνοντας όμως έτσι, αναπόφευκτα, την κατάληξη της δημιουργίας, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά η καταστροφή!

       Κι όλο αυτό… προς χάριν και ολοκλήρωση μιας ατελεύτητης συνέχειας, παγιδευμένης σ’ έναν αέναο κύκλο, όπου εναλλάσσονται οι δυο αυτές δυνάμεις του κόσμου.

      Μιας και το κάθε τέλος, είναι απλώς μία και μόνο επαναλαμβανόμενη στιγμή, που δίνει συνεχόμενα τη σκυτάλη στην επόμενη δημιουργία. Όπου με τη γέννησή της και μόνο, οριοθετεί χρονικά και το επόμενο τέλος, ξανά και ξανά.

       Έτσι, αυτό το γαϊτανάκι της ύπαρξης, ομοιάζει απόλυτα με την έννοια του καλού και του κακού, ως δυο εναρμονισμένες συνθήκες του ίδιου εαυτού. Μιας και η προϋπόθεση ύπαρξης του ενός, απαρέγκλιτα δομεί και την παρουσία του άλλου.

      Συνεπώς, χωρίς τις απόλυτες έννοιες της αρχής και του τέλους, που μόνο ως ιδεατές παρουσίες μπορούν να γίνουν αντιληπτές. Η εικόνα της ζωής, έκτος από φευγαλέα, μόνο χαοτικά ανεξήγητη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.

    Μιας και για κάτι τέτοιο… η ανάγκη νοήματος δεν είναι  απλά μη λογική, αλλά ταυτόχρονα και παντελώς παράλογη!

      Έτσι, το βαθύτερο νόημα της ζωής, δεν είναι παρά μια εσωτερική και μόνον ανάγκη.

            Υστερόγραφο

          Καθώς η ζωή δεν έχει χρεία νοήματος, αφού, όσο   σημαντική ή ασήμαντη κι αν δείχνει, απλά και μόνο υπάρχει.

       Και μια τέτοια συνθήκη ύπαρξης, θα είναι πάντοτε αρκούντως ικανή για να την απολαύσουμε!

                                                      Ευ Δαίμων

Οι φτωχοί

Φιόντορ Μιχάιλοβιτς Ντοστογιέφσκι

        

         Ο πατέρας, κατά κοινή ομολογία, της αναλυτικής περιγραφής της ανθρώπινης ψυχολογίας, μες απ’ τα βιβλία του, διηγήματα και μυθιστορήματα -επιστημονικά μάλλον δοκίμια και εγχειρίδια!- που αφειδώς μας προσέφερε. Μας έδωσε απλόχερα τη δυνατότητα, μελετώντας τον πάλι, να εμβαθύνουμε τόσο πολύ μέσα μας, όσο κανένας άλλος. Έτσι, ο μόνιμος από πάντα συγκάτοικος του Φράντς Κάφκα, στην κορυφή του Ολύμπου της λογοτεχνίας! Εκεί όπου μόνο οι αθάνατοι της ποίησης και της πεζογραφίας έχουν καταφέρει φτάσουν, ανηφορίζοντας το δύσβατο και μοναχικό αυτόν δρόμο. Μας προσέφερε την ευτυχία και τη χαρά να τον διαβάζουμε, ξανά και ξανά, μέχρι και σήμερα.

    Ωστόσο, μιας κι έχει προηγηθεί όλων των άλλων… σ’ αυτό    το τόσο δύσκολο είδος γραφής, δικαιολογημένα θεωρείται ως ο τρισμέγιστος συγγραφέας και λογοτέχνης, παγκοσμίως!

     Παρόλα αυτά όμως, επιλέγοντας το βιβλίο αυτό, ίσως γιατί θέλουμε να υποδείξουμε κάτι αυταπόδεικτο. Αν κι είναι ένα απ’ τα λιγότερο αναγνώσιμα του Ντοστογιέφσκι, λες και υφίσταται κάτι τέτοιο, για όλα τ’ αριστουργήματα που μας παρέδωσε.

      Εντούτοις, αυτό το ιδιαίτερο πόνημα δεν υστερεί ούτε κατ’ ελάχιστο σε περιγραφικότητα και ξεκάθαρη απόδοση του τρόπου της σκέψης του.

      Αλλά και της ομορφιάς των συναισθημάτων, μα και της άποψης για τον κόσμο και τους ανθρώπους που τον αποτελούν.

        Ειδικότερα… λίγα λόγια για το βιβλίο.

      Μέσα σε πενήντα τέσσερις επιστολές, ο συγγραφέας  μας περιγράφει τον ανολοκλήρωτο έρωτα δυο νέων. Οι οποίοι ζουν, από κάποια απόσταση, σε μια δυστοπική κοινωνία, όπου δεν επιτρέπει -σχεδόν δογματικά- στην ευτυχία να συναντηθεί έστω και λίγο, μαζί τους.

        Έτσι, το υπέροχο αυτό γραπτό, ένα ακόμη απ’ τα  πολλά, με απαράμιλλο τρόπο μας αποκαλύπτει το πως ο ανικανοποίητος έρωτας! Δεν είναι απλά κάτι που δεν μπορεί  να σβήσει, αλλά το μοναδικό πράγμα που ζει μέσα μας για πάντα. Ωσάν κάτι τόσο αδιάβλητα αναλλοίωτο.

     Μιας κι όσοι είχαν κάποτε την ατυχία να βιώσουν κάτι τέτοιο… στα σίγουρα το κουβαλούν ακόμη βαθιά μέσα τους!

        Καθώς η υπαρξιστική λογοτεχνία, όπως αυτή θα εκφράζεται πάντα μες απ’ το ρεύμα και τη σχολή γραφής  του ρεαλισμού, που με τόση πίστη κι αφοσίωση υπηρέτησε   ο συγγραφέας, αμφιταλαντευόμενος ανάμεσα σ’ ένα Θεϊκό και σ’ έναν αθεϊστικό υπαρξισμό. Είναι αυτή που μας έχει δώσει τ’ αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, φιλοσοφίας και διανόησης. Καθώς, ίσως είναι, η μοναδική ενασχόληση που  θα μπορούσε να συγκινήσει ένα άτομο καθόλα επιρρεπή σε ανθυγιεινές απολαύσεις και καταστροφικές συνήθειες.

     “Πράγμα, το οποίο… απερίφραστα και χωρίς καμία  αναστολή, μπορεί να σας επιβεβαιώσει και ο υπογράφων!’

       Εμπνέοντας όμως, κάπως έτσι, όσους σύγχρονους ακολούθησαν, όπως ο Έρμαν Έσσε ή ο Τζον Στάινμπεκ, αλλά και άλλοι, για τους οποίους ελπίζω να μας δοθεί η ευκαιρία  να μιλήσουμε λίγο αργότερα.

      Καθώς ο ίδιος, σ’ ό,τι πολύτιμα ιδιαίτερο κι ανεκτίμητα σπουδαίο μας κληροδότησε, δεν φοβήθηκε να μας αποκαλύψει την αλήθεια της ζωής.

   Αφού κατάφερε ν’ αποδώσει με ύφος που δεν αντιγράφεται, -όσο κανένας άλλος- την πραγματική φύση των ανθρώπων, όσο ζοφερή κι αν είναι!

        Μιας κι όπως καταδεικνύει συνεχώς με τα έργα του,  αλλά και με τη ζωή του, ο μεγαλύτερος Ρώσος συγγραφέας. Το ελάχιστο και λιγοστό, ποτέ δεν είναι ασήμαντο.

             Υστερόγραφο

         Ζητώντας εκ των προτέρων συγνώμη για τα πολλά θαυμαστικά!

     Απ’ την αρχή του κειμένου, δεν σας κρύβω πόσο προβληματίστηκα για το πως εγώ, ένας πνευματικός νάνος…    θα μπορούσα να γράψω, έστω και μία λέξη για έναν τέτοιο γίγαντα!

      Αφού μόνο ως βλασφημία και ύβρης θα μπορούσε, εντελώς αντικειμενικά, να φανεί κάτι τέτοιο. Παρόλα αυτά όμως, το αποτόλμησα, θέλοντας όχι μόνο να δοκιμαστώ, μα  και να πράξω το δικό μου προσκύνημα. Εντούτοις, ό,τι κι αν έχω ήδη γράψει, τα λόγια θα είναι πάντοτε λίγα για κάτι τόσο πολύτιμο λογοτεχνικά, που ξεπερνά κάθε ανθρώπινη σκέψη.

        Γι’ αυτό… ανεχθείτε με! 

                                                        Ευ Δαίμων